Skip to main content

ಶ್ರೀ ವರಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ

ಈ ಶುಕ್ರವಾರ ಜುಲೈ ೩೧, ೨೦೦೯ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹಬ್ಬ. ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸ-ತಿಥಿಗಳ ಆಧಾರದ್ದು. ಅಂದರೆ ಭಾದ್ರಪದ ಚೌತಿಯ ದಿನ ಗಣಪತಿ ಹಬ್ಬ. ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ನವಮಿಯಂದು ರಾಮನವಮಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳಿವೆ ಅನ್ನಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ವರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹಬ್ಬ.

ಶ್ರಾವಣದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರ ಬರುವ ಈ ಹಬ್ಬ ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಹಾಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ.

ಕಳಸಾಪುರವೆಂಬ ಊರಿದೆ ( ಹಾಸನ/ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ). ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಾಕೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಗೆಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಸಂಜೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಪೂಜೆಯೆಂದು ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪವಾಸ. ಪಾಪ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಡೆದೀತೇ? ಆದರೆ ತಾಯಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನವಳು. ಮಕ್ಕಳಾ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಕಾಯಿರಿ. ಇನ್ನೇನು ಪೂಜೆ ವೇಳೆ ಅಂತ ಏನೋ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿ, ನೀರು ತರಲೆಂದು ಕೆರೆಗೆ ಹೊರಟಳು. ಮಕ್ಕಳು ಪಾಪ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಕೂತರು.

ಅದೇನೋ ತಾಯಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಕನಿಕರವಾಯಿತೆಂದು ತೋರುತ್ತೆ. ಹೊರಗೆ ಹೋದ ತಾಯಿ ಐದೇ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಮಕ್ಕಳನ್ನ ಕರೆದು "ಹೋಕ್ಕೊಳಲಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ತಿನ್ನಿ ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತಾಗಿದೆ -ಇನ್ನೂ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಯೋ ಹೊತ್ತು ಅಂದ್ರೆ ಅಲ್ಲೂ ತನಕ ನಿಮಗೆ ತಡೆಯೋಕಾಗಲ್ಲ ಅಂತ" ಹೇಳಿ, ಒಬ್ಬಟ್ಟು, ಅತಿರಸ ಎಲ್ಲ ತಿನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟು ಅಡಿಗೇಮನೆ ಹೊಕ್ಕಳು. ಮಕ್ಕಳು ಖುಷಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನ ತೊಡಗಿದರು, ಅಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಯಿತಲ್ಲ ಅಂತ.

ಆದರೆ, ತಿಂಡಿ ತಿಂದು ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತೆ ಬಂದು "ಇದೇನಿದು, ನಾನಿಲ್ಲದಾಗ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ನೈವೇದ್ಯವೆಲ್ಲ ತಿಂದಿದ್ದೀರಲ್ಲ!" ಅಂತ ಬೈಯತೊಡಗುವುದೇ? ಮಕ್ಕಳಂತೂ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿ. "ಅಯ್ಯೋ, ನೀವೇ ಕೊಟ್ಟಿರಲ್ಲ? ಕೊಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಗೇ ಹೋದರಲ್ಲ? " ಅಂತ ಮಕ್ಕಳು ಅಂದರೆ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗುವ ಸರದಿ ಅಮ್ಮನದ್ದು. ತಕ್ಷಣವೆ ಅಡಿಗೇ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು, ಹಿತ್ತಲ ಬಾಗಿಲಿಂದ ಯಾರೋ ಹೆಂಗಸು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಓಡಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯ ಹೋದ ತಾಯಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಆ ಹೆಂಗಸಿನ ಸೀರೆಯ ಸೆರಗು ಮಾತ್ರ. ಹಾಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ತಾಯಿಯ ರೂಪಧಾರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸೀರೆಯ ಸೆರಗಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗಲೂ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸೀರೆಯ ಸೆರಗನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಇಷ್ಟು ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶ.

ಕಥೆಯ ಪಾಡಿಗೆ ಹಾಗಿರಲಿ. ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಹಾಡು ಕೇಳಿಸಲೇ? ’ಶ್ರೀ ವರಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಕೃತಿ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ರಚನೆ. ಮೊದಲ ಪದವೇ ರಾಗಮುದ್ರೆ! ಗೊತ್ತಾಯ್ತಲ್ಲ? ಶ್ರೀರಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಗೋಪುಚ್ಚಯತಿಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಪುಚ್ಚಯತಿ- ಅಂದರೆ ಹಸುವಿನ ಬಾಲದಂತೆ, ಮೊದಲು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ, ಹೋಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತ ಚಿಕ್ಕದಾಗುವ ಒಂದು ಪದಾಲಂಕಾರ. ’ಶ್ರೀ ಸಾರಸಪದೇ ರಸಪದೇ ಸಪದೇ ಪದೇ ಪದೇ’ ಎನ್ನುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಲಂಕಾರವನ್ನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಗವು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮಂಗಳಕಾರಿ ಎನ್ನುವ ನಂಬುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದದ್ದು. ಹಾಗಾಗೇ, ಬಹಳ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ರಾಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸತೊಡಗುವಾಗ ಶ್ರೀರಾಗದಿಂದಲೋ, ಇಲ್ಲಾ ಶ್ರೀರಾಗಮೇಳದಿಂದಲೇ ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದ ರೂಢಿ ಇತ್ತು. ಘನರಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಶ್ರೀರಾಗ, ಇವತ್ತೂ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮಂಗಳಕಾರಿಯಾದ ಈ ದಿನ ಕೇಳಲು ಮಂಗಳಕಾರಿಯಾದ ರಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಾಡು ಸೂಕ್ತ ಅನಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.


-ಹಂಸಾನಂದಿ

Popular posts from this blog

ಪತ್ರಿಕೆ, ಅಂಕಣಕಾರರು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳು

ಹಲವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಜ ಅನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಇರುತ್ತೆ. ಒಂದು ವಾದವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಎಲ್ಲ ಮುಖಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಅವರವರ ತೀರ್ಮಾನ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇನೋ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಈ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯದೇ, ಪ್ರಕಟವಾದಮೇಲೆ ಅದು ಸರಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಹಳ್ಳ ಹಿಡಿಯುವ ದಾರಿ.

ಐದು  ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಬರಹವನ್ನು ಇವತ್ತು, ಸ್ವಲ್ಪ ತಿದ್ದು ಪಡಿ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಿ,  ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂದರೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ  ಐದು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ  ಬರಹವೊಂದು ಅವರಿವರ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಮತ್ತೆ ಹಲವರು  ಆ ಬರಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದೂ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ನೆನಪಾದುವು!


ಈ ಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ, ಅಂದರೆ ಈ ಅಂಕಣ ಬರಹ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಲೇ, ಗೂಗಲ್ ಬಜ಼್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಆಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಯೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಸರಿ ಎಂದು ಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರು (ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತಲ್ಲ!) ಈ ಬರಹವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು,  ಕೃಷ್ಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದವನೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅವನು ಕನ್ನಡದವನೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣ ಕನ್ನಡದವನೇ ಅಲ್ಲವೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನ…

ನಿಮ್ಮ ರಾಶಿ ಫಲ ನಿಮ್ಮದೇ ? ಅಲ್ಲವೇ?

ಪ್ರತಿದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಭವಿಷ್ಯ ನೋಡುವಂತಹ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವ ನಿಮ್ಮ ರಾಶಿ ಫಲವನ್ನು  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೋ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಲ್ಲೋ ಆಗಾಗ ನೋಡುವ ಹವ್ಯಾಸ ನಿಮಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಬರಹ ಓದೋದು ನಿಮಗೆ ಅತೀ ಅಗತ್ಯ. ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ನೀವು ನೋಡ್ತಾ ಇರೋ ರಾಶಿ ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದ ರಾಶಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇರಬಹುದು. ಇದೇನಪ್ಪಾ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸುಳ್ಳಾ ಹೀಗನ್ನೋಕೆ ಅಂದಿರಾ? ತಾಳಿ, ನಿಮಗೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತೆ. ಇನ್ನು ನಿಮಗೆ ಈ ಭವಿಷ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಇಂತಹದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ? ಅದರೂ, ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಮ್ಮ ಆಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಓದಬಹುದು ನೀವಿದನ್ನ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವರು ನಾನು ಇಂಥ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ , ಇಂತಹ ರಾಶಿ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿರ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಈ ಜನ್ಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗ ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಚಂದ್ರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಕಾಣಿಸ್ತಿದ್ದ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತೆ. ಚಂದಿರ ಆಕಾಶದ ಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನ ಸುಮಾರು ೨೭ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರ. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ೧೨ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿರೋದ್ರಿಂದ, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರೋ ಒಂದಷ್ಟು ಜನರನ್ನ ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ರಾಶಿ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ರೀತಿ. ಆದರೆ…

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ತುತಿ - ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ

ಮೊಗ್ಗೊಡೆದಿಹ ಲವಂಗ ಮರವನ್ನು ಮುತ್ತುತಿಹ
ಹೆಣ್ದುಂಬಿಯೋಲ್ ಹರಿಯ ಬಳಿಸಾರಿ ನಲಿವಾಕೆ
ಕಣ್ಣುಗಳ ಓರೆನೋಟದಲೆ ಸಕಲಸುಖವಿತ್ತು
ಒಳ್ಳಿತನು ತಂದೀಯಲಾ ಮಂಗಳೆ

ಜೇನ ಸವಿಯಲು ಚೆಲುವ ಕನ್ನೈದಿಲೆಯ ಕಡೆಗೆ
ಮರಮರಳಿ ಬರುತಲಿಹ ಜೇನ್ದುಂಬಿಯಂತೆ
ನಾಚುತಲಿ ಒಲವಿನಲಿ ಆ ಮುರಾರಿಯ ಮೊಗವ
ಓರಣದಿ ಹೊರಳುತಲಿ ನೋಡುತಿಹ ಮುಗುದೆ
ಹಿರಿಕಡಲ ಮಗಳ ಆ ಸೊಗದ ನೋಟದ ಮಾಲೆ
ತೋರುತಿರಲೆನಗೀಗ ಸಕಲ ಸಂಪದಗಳನೆ

ಹಾವ ಮೇಗಡೆ ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಿ ಪವಡಿಸಿರುವಂಥ
ಪತಿಯನ್ನು ಎವೆಯಿಕ್ಕದೆಯೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ
ನೋಡುತಿಹ ಕಮಲಕಣ್ಣವಳೋರೆ ನೋಟಗಳು
ಬೀಳುತಿರಲೆನ್ನೆಡೆಗೆ ಸಂತಸವ ತರಲು

ಕೌಸ್ತುಭವನಿಟ್ಟವಗೆ  ಮಧುವನ್ನು ಮಡುಹಿದಗೆ
ನಿನ್ನ ಕಣ್ನೋಟಗಳ ಸರವ ತೊಡೆಸಿಹಳೆ!
ಕಮಲದಲಿ ನಿಂದಿಹಳೆ ಬಯಸಿದ್ದನೀಯುವಳೆ
ತುಸು ಬೀರು ಎನ್ನೆಡೆಗೆ ಮಂಗಳವ ತರುತ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಆದಿ ಶಂಕರರ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ): 

ಅಂಗಂ ಹರೇಃ ಪುಲಕ ಭೂಷಣ ಮಾಶ್ರಯಂತೀ
ಭೃಂಗಾಗನೇವ ಮುಕುಲಾಭರಣಂ ತಮಾಲಮ್ |
ಅಂಗೀಕೃತಾಖಿಲ ವಿಭೂತಿರಪಾಂಗಲೀಲಾ
ಮಾಂಗಲ್ಯದಾಸ್ತು ಮಮ ಮಂಗಳ ದೇವತಾಯಾಃ ||

ಮುಗ್ದಾ ಮುಹುರ್ವಿದಧತೀ ವದನೇ ಮುರಾರೇಃ
ಪ್ರೇಮತ್ರಪಾ ಪ್ರಣಿಹಿತಾನಿ ಗತಾಗತಾನಿ |
ಮಾಲಾದೃಶೋರ್ಮಧುಕರೀವ ಮಹೋತ್ಪಲೇ ಯಾ
ಸಾ ಮೇ ಶ್ರಿಯಂ ದಿಶತು ಸಾಗರ ಸಂಭಾವಾ ಯಾಃ ||

ಆಮೀಲಿತಾಕ್ಷಮಧಿಗಮ್ಯ ಮುದಾ ಮುಕುಂದ
ಮಾನಂದಕಂದಮನಿಷೇಷಮನಂಗ ನೇತ್ರಮ್ |
ಅಕೇಕರಸ್ಥಿತಕನೀನಿಕ ಪದ್ಮನೇತ್ರಂ
ಭೂತ್ಯೈ ಭವನ್ಮಮ ಭುಜಂಗಶಯಾಂಗನಾಯಾಃ ||

ಬಾಹ್ವಂತರೇ ಮಧುಜಿತಃ ಶ…