Posts

Showing posts from 2013

ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ನೋಡಲಿ ...

ಮಾಳಿಗೆಯ ಮೇಲವಳು ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಲ್ಲವಳು ಹಿಂದುಮುಂದೆಲ್ಲಕಡೆ ಅವಳು
ಮಂಚದಾ ಮೇಲವಳು ಹಾದಿಹಾದಿಯಲವಳು ಅವಳಿಂದದೂರವಿರಲಾಗಿ  ಹಾಳು ಮನಸಿದಕೇನು ತಿಳಿದೀತು ಅವಳ ಬಿಟ್ಟೇನೊಂದು ಕಾಣದೇನೇ ಅವಳೆ ಅವಳೇ ಅವಳೆ ಅವಳೆ ಜಗವೆಲ್ಲವಿರೆ ಒಂದಾದೆವೆಂಬುದೆಂತು?
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕವಿಯ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ - ಪದ್ಯ 102 ):

ಪ್ರಾಸಾದೇ ಸಾ ದಿಶಿ ದಿಶಿ ಚ ಸಾ ಪೃಷ್ಠತರಃ ಸಾ ಪುರಾ ಸಾ
ಪರ್ಯಂಕೇ ಸಾ ಪಥಿ ಪಥಿ ಚ ಸಾ ತದ್ವಿಯೋಈಗಾತುರಸ್ಯ
ಹಂಹೋ ಚೇತಃ ಪ್ರಕೃತಿರಪರಾ ನಾಸ್ತಿ ಮೇ ಕಾಪಿ ಸಾ ಸಾ
ಸಾ ಸಾ ಸಾ ಸಾ ಜಗತಿ ಸಕಲೇ ಕೋsಯಮದ್ವೈತ ವಾದಃ

प्रासादे सा दिशि दिशि च सा पृष्ठतरः सा पुराः सा
पर्यांके सा पथि पथि च सा तद्वियोगातुरस्य
हंहो चेतः प्रकृतिरपरा नास्ति मे कापि सा सा
सा सा सा सा जगति सकले कोsयमद्वैतवादः

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂಲದ "ಕೋsಯಮದ್ವೈತವಾದಃ" ಎಂಬುದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವೆನಿಸಿತು! ಅದ್ವೈತವೆಂದರೆ, ಎರಡಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಎಂದರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಿಗೆ ನಾಯಕಿ ಹೊರಗಡೆಯೆಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಂಡರೂ, ತನ್ನೊಡನೆ ಇಲ್ಲದಿರಲಾಗಿ, ಈ ಅದ್ವೈತವೆನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿಯಾದೀತು ಎನ್ನುವುದೇ ನಾಯಕನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬುದು ಪದ್ಯದ ಭಾವನೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಇದು ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಚೌಪದಿಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಟು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅನುವಾದದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ 5/5/5/5/5/5/3 ರೀತಿಯ ನಡಿಗೆಯಿದೆ. ಪ್ರಾಸವನ್ನಿಟ್ಟಿಲ್ಲ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಅಂದ…

ಅವಳ ಅಂತರಂಗ

Image
ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ್ದಾಯಿತು
ಬಹುಕಾಲ
ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿರುವುದನು
ರೂಢಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು

ಜೊತೆಗೆ ಅಳುವುದ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಸಿದ್ದಾಯಿತು
ನಗುವನೊತ್ತಾಯದಲಿ
ಮೌನದಲಿ ನಿಲಿಸಾಯ್ತು

ಮನಸ ಹೇಗೋ
ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತ
ಕಡುದಿಟ್ಟತನದಲಿ
ಕಟ್ಟಿರಿಸಿದ್ದಾಯಿತು

ಹಮ್ಮು ಬಿಡದಿರಲಿಕೆ
ಎಲ್ಲ ಅಣಿಗೊಳಿಸಾಯ್ತು
ಇನ್ನು ಗೆಲುವನು
ದೇವರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟಾಯ್ತು


ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕ 92/97):

ಭ್ರೂಭೇದೋ ರಚಿತಶ್ಚಿರಂ* ನಯನಯೋರಭ್ಯಸ್ತಮಾಮೀಲನಂ
ರೋದ್ಧುಂ ಶಿಕ್ಷಿತಮಾದರೇಣ ಹಸಿತಂ ಮೌನೇಭಿಯೋಗಃ ಕೃತಃ
ಧೈರ್ಯಂ ಕರ್ತುಮಪಿ ಸ್ಥಿರೀಕೃತಮಿದಂ ಚೇತಃ ಕಥಂಚಿತ್ ಮಯಾ
ಬಧ್ದೋ ಮಾನಪರಿಗ್ರಹೇ ಪರಿಕರಃ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತು ದೈವಸ್ಥಿತಾ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: *ಭ್ರೂಭಂಗೋ ಗುಣಿತಶ್ಚಿರಂ ಅನ್ನುವ ಪಾಠಾಂತರವೂ ಇದೆ

ಕೊ.ಕೊ: ತನ್ನ ಇನಿಯನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಬಂದಿರುವ ನಾಯಕಿ,ಅವನು ಬಂದಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುನಿಸು ತೋರಲು ಎಲ್ಲರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸಿದ್ಧಳಾದರೂ, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು  ತನ್ನಿಂದ  ಆಗದೇ ಹೋಗಬಹುದೆಂದು ಅವಳ ಅಂತರಂಗ ನುಡಿಯುತ್ತಿದೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಸಾರಾಂಶ

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ:  ಖಂಡಿತೆ ನಾಯಕಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಗ್ ಗುಜರಿ, ರಾಗಮಾಲಾ ಚಿತ್ರ  (http://www.sweetcouch.com/art/23647 )

ಹೊರಳು ನೋಟ

ಕಣ್ಣು ತೋರುವವರೆಗು ನಲ್ಲನಾ ಹಾದಿಯನೆ ಕಾಯ್ತು ಬೇಸತ್ತಾಗಲೆ
ದಾರಿಗರ ಸಪ್ಪಳವು ನಿಲ್ಲುತಿರೆ ಹೊರಗೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬುತಿರೆ ಕಾರ್ಗತ್ತಲೆ
ಹೆಣ್ಣಿವಳು ಮನೆಯೆಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತ ಹಾಕಿರಲು ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದನ್ನಾಕಡೆ
ಕೂಡಲೆಯೆ ಬಂದನೇನೋಯೆನುತ ಕತ್ತನ್ನು ಮೆಲ್ಲಹೊರಳಿಸಿ ನೋಳ್ಪಳೆ


ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: (ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ, ಪದ್ಯ 76)

ಆದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಸಾರಾತ್ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಪದವೀಂ ಉದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ನಿರ್ವಿಣ್ಣಯಾ
ವಿಚ್ಛಿನ್ನೇಶು ಪಥಿಶ್ವಃ ಪರಿಣತೌ ಧ್ವಾಂತೇ ಸಮುತ್ಸರ್ಪತಿ |
ದತ್ತೈಕಂ ಸಶುಚಾ ಗೃಹಂ ಪ್ರತಿ ಪದಮ್ ಪಾಂಥಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣೇ
ಮಾ ಭೂದಾಗತ ಇತ್ಯಾಮಂದವಲಿತಗ್ರೀವಂ ಪುನರ್ವೀಕ್ಷಿತಂ ||

आदृष्टिप्रसारात् प्रियस्य पदवीं उद्वीक्ष्य निर्विण्णया
विच्छिन्नेषु पथिश्वः परिणतौ ध्वान्ते समुत्सर्पति |
दत्तैकं सशुचा गृहं प्रति पदं पान्थः स्त्रियास्मिन् क्षणे
माभूदागत इत्यामंदवलितग्रीवं पुनर्वीक्षितं ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನೋಳ್ಪಳೆ = ನೋಡಿದಳೆ, ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳಲ್ಲ ಅನ್ನುವರ್ಥದಲ್ಲಿ

ಕೊ: ಅಮರುಕನ ಒಂದು ಪದ್ಯವೇ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಹಾಗಾಗಿ, ಆ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನ ಅಷ್ಟೇ ಕುಸುರಿನಿಂದ ಅನುವಾದ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವೇ. ಆದರೂ , ಆದಷ್ಟೂ ಮೂಲವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಅನುವಾದವು ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಗ…

ಒಲವೆಂಬ ಉರಿ

Image
ಅವನಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಲುಮೆ ಜನಕೆ ತಿಳಿದೀತೆಂದು ಗೆಳತಿಯರನೂ ಇಂದು ನಂಬಲೊಲ್ಲೆ ಅವನತ್ತ ಒಂದೊಳ್ಳೆ ನೋಟ ಬೀರುವುದನೂ ಈ ಬಗೆಯು ತಡೆದಿಹುದು ಲಜ್ಜೆಯಲ್ಲೆ ಮನದೊಳಗಿನಿನಿತಷ್ಟು ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕರೆ ಲೋಕ ನಿಪುಣವದು ಚುಚ್ಚಲಿಕೆ ಮಾತುಗಳಲೆ ಇನ್ನಾರ ಮೊರೆಹೊಗಲಿ ಹೇಳೆ ನೀನಮ್ಮಯ್ಯ ಒಲವೆಂಬ ಉರಿಯೆದೆಯ ಸುಟ್ಟಿಹುದೆಲೆ!
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ - ೬೬):

ಆಸ್ತಾಂ  ವಿಶ್ವಸನಂ ಸಖೀಷು ವಿದಿತಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಾರೇ ಜನೇ ತತ್ರಾಪ್ಯರ್ಪಯಿತುಂ ದೃಶಂ ಸುರಚಿತಾಂ ಶಕ್ನೋಮಿ ನ ವ್ರೀಡಯಾ ಲೋಕೋಪ್ಯೇಷ ಪರೋಪಹಾಸಚತುರಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಂಗಿತಜ್ಞೋಪ್ಯಲಮ್ ಮಾತಃ ಕಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜಾಮಿ ಹೃದಯೇ ಜೀರ್ಣೋನುರಾಗಾನಲಃ


-ಹಂಸಾನಂದಿ











ಚಿತ್ರ : http://www.exoticindiaart.com/product/paintings/virahini-radha-rani-on-banks-of-yamuna-with-peacock-OT15/

ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಎಸ್ಟೇಟ್"

Image
ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು - ಜನವರಿ ೪, ೨೦೧೪ ಮತ್ತು  ಜನವರಿ ೫ರಂದು

ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಹೂವರ್ ಥಿಯೇಟರ್ , ಸ್ಯಾನ್ ಹೋಸೆ

ಟಿಕೆಟ್  ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು:


ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು

ಬಿಗಿದಪ್ಪುವ ಮೊದಲೊಂದು ಮುತ್ತಿದಿರಲಿ ! ಲೆತ್ತದಾ ಗೆಲುವಿಗೊಂದು
ತುಸುವೇ ಮೈ ಬಳಸುತ್ತ ಕೊಟ್ಟ ಮುತ್ತ ಮರಳಿಸಿದಳಾ ಕೂಡಲೆ
ಅರೆ ಹಾಗಲ್ಲ! ಹೀಗೆ ಕೊಡಲು ಸೊಗಸು  ಎನ್ನುತ್ತ  ಮುತ್ತನಿಡುತಾ
ಎಂತೋ ಈರ್ವರ ಮುತ್ತುಗಳಲೇ ಇರುಳಿಡೀ  ಕಳೆದು ಹೋಯ್ತು  

ಸಂಸ್ಕೃತ  ಮೂಲ  ( ಅಮರುಕನ ಅಮರು ಶತಕದಿಂದ)

ಗಾಢಾಲಿಂಗನ ಪೂರ್ವಮೇಕಮನಯಾ ದ್ಯೂತೇ ಜಿತಂ ಚುಂಬನಂ
ತತ್ಕಿಂಚಿತ್ ಪರಿರಭ್ಯ ದತ್ತಮಮುನಾ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಿತಂ ಚಾನಯಾ  ।
ನೈತತ್ತಾದೃಗಿದಂ ನ ತಾದೃಷಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣ ಪ್ರಕ್ರಮೈಃ
ಯೂನೋಶ್ಚುಂಬನಮೇಕಮೇವ ಬಹುಧಾ ರಾತ್ರಿರ್ಗತಾ ತನ್ವಯೋಃ ।।

गाढालिङ्गनपूर्वमेकमनया द्यूते जितम् चुम्बनम्
तत्किञ्चित् परिरभ्य दत्तममुना प्रत्यर्पितं चानया ।
नैतत्तादृगिदं न तादृशमिति प्र्त्यर्पणप्रक्रमैः
यूनोस्चुम्बनमेकमेव बहुधा रात्रिर्गता तन्वयोः ।।

ಅಮರು, ಅಮರುಶತಕ, ಅಮರುಕ,  ಅನುವಾದ,ಪ್ರೀತಿ, ಮುತ್ತು, ಚುಂಬನ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಲೆತ್ತ = ಪಗಡೆಯಾಟ

ಕೊ.ಕೊ : ಇದು ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಬರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಎಷ್ಟನೇ ಪದ್ಯ ಅಂತ ಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ : "ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು" ಅನ್ನುವ ೮೦ರ ದಶಕದ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಗೂ , ಈ ಪದ್ಯಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲ!

ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಎಸ್ಟೇಟ್

Image
ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣವೂ ಇದೆ :-)

2014ರ ಜನವರಿ ಮೊದಲವಾರದಲ್ಲಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಮೂಡಲಿದೆ

ನಾನು ಬರೆದು ಆಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪತ್ತೇದಾರಿ ನಾಟಕ

ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಎಸ್ಟೇಟ್


ಸ್ಯಾನ್ ಹೊಸೆ-ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರೆ, ಬಂದು ನಾಟಕವನ್ನ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿ.

ಹಂಸನಾದದ ಬೇರೆಲ್ಲ ಓದುಗರೆ - ನಿಮ್ಮ ಹರಕೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೇಲಿರಲಿ!

 -ಹಂಸಾನಂದಿ

ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಚಿತ್ರ

Image
ರವಿಯಂತೆ ಕಾಂತಿಯನು ಬೀರುತ್ತ ಗೋಪಿಯರ
ಮುಖಕಮಲವರಳಿಸಿದ ಮುಗುದ ಬಾಲಕನು
ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗರಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ನಲಿಯುತಿಹ
ಚಿತ್ರವನು ಎನ್ನೆದೆಯಲಾರು ಬರೆದವರು?


ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕನ ಗೋಪಾಲವಿಂಶತಿಯಿಂದ):

ಹೃದಿ ಮುಗ್ಧ ಶಿಖಂಡಮಂಡನೋ ಲಿಖಿತಃ ಕೇನ ಮಮೈಷ ಶಿಲ್ಪಿನಾ
ಮದನಾತುರ ವಲ್ಲವಾಂಗನಾ ವದನಾಂಬೋಜ ದಿವಾಕರೋ ಯುವಾ


हृदिमुग्ध शिकण्डमण्डनो लिखितः केन ममैष शिल्पिना।
मदनातुर वल्लवाँगना वदनाम्बोज दिवाकरो युवा।।

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಕಲಾವಿದ ಕೇಶವ್ ವೆಂಕಟರಾಘವನ್ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್

ಕಸ್ತೂರೀ ತಿಲಕಂ ...

Image
ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೊಗಯಿಸುವ ಪುನುಗುಕತ್ತುರಿ ತಿಲಕ
ಎಣೆಯಿರದ ಕೌಸ್ತುಭವು ಅವನೆದೆಯಲಿ
ಕುಣಿಯುತಿರೆ ಮೂಗಿನಲಿ ಮುತ್ತಿನಾ ನತ್ತು ಕಂ
ಕಣದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆವ  ಕೊಳಲು!

ನರುಗಂಪು ಬೀರುತಿರಲವನು ಪೂಸಿದ ಗಂಧ
ಕೊರಳಲೋಲಾಡಿ ಮೆರೆಯುತಿರೆ ಸರವು
ನೆರೆದ ಗೋಪಿಯರೆಲ್ಲ ನಡುವಿನಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸು
ತಿರುವನೈ ಗೊಲ್ಲನಿವ ರತುನದಂತೆ 

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ 2-108

ಕಸ್ತೂರೀ ತಿಲಕಂ ಲಲಾಟ ಪಟಲೆ ವಕ್ಷಸ್ಥಲೇ ಕೌಸ್ತುಭಂ
ನಾಸಾಗ್ರೇ ವರಮೌಕ್ತಿಕಂ ಕರತಲೇ ವೇಣು: ಕರೇ ಕಂಕಣಂ
ಸರ್ವಾಂಗೇ ಹರಿ ಚಂದನಂ ಕಲಯಯನ್ಕಂಠೇ ಚ ಮುಕ್ತಾವಲೀ
ಗೋಪಸ್ತ್ರೀಪರಿವೇಷ್ಠಿತೋ ವಿಜಯತೇ ಗೋಪಾಲ ಚೂಡಾಮಣಿ:

कस्तूरी तिलकं ललाट पटले वक्ष: स्थले कौस्तुभं ।
नासाग्रे वरमौक्तिकं करतले वेणु: करे कंकणं॥
सर्वांगे हरि चन्दनं कलयन्कंठे च मुक्तावली।
गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपाल चूडामणि:॥


-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನೆನ್ನೆ-ಇವತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಜಯಂತಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ತಕ್ಕ ಪದ್ಯವೆಂದು ಅನುವಾದಿಸಿದೆ

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲ ಪದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೂರವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಭಾವವನ್ನುಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವೆ


ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಚಿತ್ರ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆ ಕಲಾವಿದರಾದ ಕೇಶವ್ ವೆಂಕಟರಾಘವನ್ ಅವರ ತೈಲಚಿತ್ರ. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇದೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ರಚಿಸಿದ್ದಂತೆ. ಗೋಪಿಯರು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಬಲುಸೊಗಸು…

ಕೊರಗು

Image
“ಇದು ಕಪ್ಪು” “ಕಪ್ಪು, ಹೌದು ”  “ಮೈ ಬಿಳುಪಲ್ಲವೇ?” “ಅಲ್ಲದೇ ಏನು!”  “ಹೋಗೋಣ ನಡೆ ” “ನಡೆ ಮತ್ತೆ ”  “ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ” “ಇದುವೆ ದಾರಿ!”
ಗೆಳತಿ! ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ   ಬಿಡದೆ ಹಿಂದಿರುತಿದ್ದ ನಲ್ಲ  ಬೇರೆಯವನಾಗಿಯೇ ಹೋದನಲ್ಲ! ಈ ಗಂಡಸರನು ಅರಿತವರಿಲ್ಲ! 

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕದ 94ನೇ ಪದ್ಯ):

ಇದಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಪ್ರಿಯತಮ ತನುಃ ಶ್ವೇತಮಥ ಕಿಂ
ಗಮಿಷ್ಯಾಮೋ ಯಾಮೋ ಭವತು ಗಮನೇನಾಥ ಭವತು
ಪುರಾಯೇನೈವಂ ಮೇ ಚಿರಮ್ ಅನುಸೃತಾಚಿತ್ತಪದವೀ
ಸ ಏವಾನ್ಯೋ ಜಾತಃ ಸಖೀ ಪರಿಚಿತಾಃ ಕಸ್ಯ ಪುರುಷಾಃ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ: ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮನ "Ladies in the Moonlight" ಎನ್ನುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ಕೃಪೆ: ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ 

ಗುಟ್ಟುಬಿಡದ ಗೌರಿಗೊಂದು ಸ್ತುತಿ

Image
“ತರಳೆಯೇನಿದು ಬೆವೆತೆ?” “ಕಣ್ಗಳೊ
ಳಿರುವ ಬೆಂಕಿಗೆ!” “ನಡುಕವೇ ಚಂ
ದಿರ ಮೊಗದವಳೆ?” “ ದಿಟದಲಂಜಿಕೆ ಕೊರಳ ಹಾವಿನಲಿ!”
“ಅರರೆ ಮೈಯಲಿ ಪುಳಕವೇನಿದು?”
“ಶಿರದ ಮೇಲಿನ ಗಂಗೆ ತುಂತುರು
ತರುವ ಚಳಿಗೆ”ನ್ನುತಲಿ ಗುಟ್ಟನು ಕಾಯ್ವವಳೆ ಕಾಯ್ಗೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಕೋಶದಿಂದ) :

ಸ್ವೇದಸ್ತೇ ಕಥಮೀದೃಶಃ ಪ್ರಿಯತಮೇ ತ್ವನ್ನೇತ್ರವಹ್ನೇರ್ವಿಭೋ
ಕಸ್ಮಾದ್ವೇಪಿತಮೇತಾದಿಂದು ವದನೇ ಭೋಗೀಂದ್ರಭೀತೇರ್ಭವ ।
ರೋಮಾಂಚಃ ಕಥಮೇಶ ದೇವಿ ಭಗವನ್ ಗಂಗಾಂಭಸಾಂ ಶೀಕರೈಃ
ಇತ್ಥಂ ಭರ್ತಾರಿ ಭಾವಗೋಪನಪರಾ ಗೌರೀ ಚಿರಂ ಪಾತು ವಃ ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದು ಗೌರಿ-ಶಂಕರರ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆಯಂತೆ ಹೆಣೆದಿರುವ ಗೌರಿಯ ಸ್ತುತಿ ಅಂತ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀನಿ

ಕೊ.ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯವನ್ನ ಹಿಂದೆ ಗೌರಿಯ ಗುಟ್ಟು ಅನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ. ಆಗ ಯಾವುದೇ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಕಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ - ಈಗ ಈ ಪದ್ಯವನ್ನ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದು ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಪದ್ಯವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಸವಾಲಿಗೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲದ ಪೂರ್ತಿ ಆಶಯವನ್ನು ನನ್ನ ಭಾಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗದ್ದು ನನ್ನ ಕೊರತೆಯಷ್ಟೇ!

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: http://www.exoticindiaart.com/paintings/

ಪತಿಗಳ್ ಸೀತೆಗದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ?

Image
ರಾಮ ಏಕಪತ್ನೀ ವ್ರತಸ್ಥ ಅಂತ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇಇದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪತಿವ್ರತೆ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊಳೆಯೋ ಹೆಸರೇ ಸೀತೆಯದ್ದು. ಅಂತಹದರಲ್ಲಿ ಸೀತೆಗೆ ಅದೆಷ್ಟು ಜನ ಗಂಡಂದಿರು ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ರೆ? ಅದೆಂಥಾ ಅಭಾಸ ಅಲ್ಲವೇ?
ಈಗ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು :
ಪತಿಗಳ್ ಸೀತೆಗದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಗಣಿಸಲ್ಕೇನೊರ್ವರೇಯಿರ್ವರೇ?
ದೇವರೇ ಗತಿ!  ಮೊದಲೇ ಸೀತೆಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಡಂದಿರು ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ - ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕೋಕಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಅಂತ ಬೇರೆ ಅಂತಿದ್ದಾರಲ್ಲಪ್ಪ? ರಾಮ ರಾಮಾ! ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ತರಹ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸೋದನ್ನೆಲ್ಲಾದರೂಕಂಡಿದೀರಾ?




ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯಾ ಪುರಾಣದ ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನ ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರುತ್ತೆ -ಒಂದು ಸ್ಬಲ್ಪ ಪದಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಿದರೆ ಇಲಿಯನ್ನ ಹುಲಿ ಮಾಡಬಹುದು , ಇಲಿಯನ್ನ ಚೆಕ್ಕಿಲಿ ಮಾಡಿ ತಿಂದುಬಿಡಬಹುದು
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಜನಕ ರಾಯನ ಮಗಳು ಸೀತೆ ಇಂಥ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಳೋ ಇಲ್ಲವೋ ನನ್ನಗ್ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ, ಹೋಗಿದ್ದರೂ  ಹೋಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ! ಯಾರು ಕಂಡವರು? ಇರಲಿ, ಈಗ ನನ್ನ ಉತ್ತರವನ್ನ ಓದಿ:
ಹಿತದೊಳ್ ತೋರ್ಪೆನು ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಠಗಳ ನಾಂ ನೀ ಬೇಗ ಬಾರೆಂದೆನ- ಲ್ಕತಿಸಂತೋಷದಿ ಬಂದ ಸೀತೆ ಮುದದೊಳ್ ಕಣ್ಣಲ್ಲೆ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಜಾ- ಗೃತಿಯಿಂ ಪಟ್ಟಕಮಂ ತಳೆರ್ದಿರೆ ಮೊದಲ್ ಬಾನಲ್ಲಿ ಕಂಡರ್ ದಿವ-  ಸ್ಪತಿಗಳ್ ಸೀತೆಗದೆ…

ಕಂಡೆನಾ ಕನಸಿನಲಿ! ಗೋವಿಂದನ!

Image
ಸಿಂಗರದಿ ನವಿಲುಗರಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಸಿರಿಮುಡಿಯ
ಕಾರ್ಮೋಡದಂತೆಸೆವ ದಟ್ಟಕೂದಲಿಗೆ
ಮಿಂಚಿನೊಡ್ಯಾಣವನೆ ತೊಡಿಸಿದಂತಿತ್ತಮ್ಮ
ಕಟ್ಟಿದ್ದ ರೇಸಿಮೆಯ ನವಿರು ದಟ್ಟಿ!

ಪಚ್ಚೆಮಣಿಗಂಬಗಳ ಪೋಲ್ವನಿಡುತೋಳ್ಗಳಲಿ
ತಬ್ಬಿಹಿಡಿದಿರಲೆನ್ನನೆಚ್ಚೆತ್ತೆನಮ್ಮ!
ಮುದ್ದು ತರುಣನ್ನೀಗ ಕಂಡೆನಾ ಕನಸಿನಲಿ
ಇಟ್ಟ ತುಳಸಿಯಮಾಲೆಯೊಡವೆಯವನ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ, ಎರಡನೇ ಆಶ್ವಾಸದ ಏಳನೇ ಪದ್ಯ):

ವೇಣೀಮೂಲೇ ವಿರಚಿತಘನಶ್ಯಾಮ ಪಿಂಛಾವಚೂಡೋ
ವಿದ್ಯುಲ್ಲೇಖಾವಲಯಿತ ಇವ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಪೀತಾಂಬರೇಣ
ಮಾಮಾಲಿಂಗನ್ಮರಕತಮಣಿಸ್ತಂಭ ಗಂಭೀರಬಾಹುಃ
ಸ್ವಪ್ನೇ ದೃಷ್ಟಸ್ತರುಣ ತುಲಸೀಭೂಷಣೋ ನೀಲಮೇಘಃ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: 'ಕಂಡೆನಾ ಕನಸಿನಲಿ ಗೋವಿಂದನ' ಎಂಬುದು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ತಾನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಗೋವಿಂದ ಹೇಗಿದ್ದನೆಂದು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಿದ ವೈಜಯಂತಿ ತುಳಸಿವನಮಾಲೆ ಇಟ್ಟ ದ್ವಾದಶನಾಮ ನಿಗಮಗೋಚರನ ಅನ್ನುವ ಸಾಲುಗಳು ನಾನು ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದುವು.

ಕೊ.ಕೊ: ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಆದಷ್ಟೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದಗಳನ್ನು, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದೆಂಬುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಈ ಬಾರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೀರಿದ್ದೇನೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಪ್ನವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು ಯಾರು, ಅದನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು ಎನ್ನುವುದು ತೋರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವತಂತ…

ಬೆಳಕು

Image
ತುಟಿಯಲೊತ್ತಿಟ್ಟಿರುವ ಸೊಗದಕೊಳಲಿನ ಹೊಳಪು ಮುಡಿಯಲೇರಿಹ  ನವಿಲ ಗರಿಯ ಮೆರುಗು ಸೆಳೆವ ನೀಲಕೆ  ಸಿಗ್ಗು ತಂದವನ  ಮೈಬಣ್ಣ ಬೆಳಕ ತೋರಲಿಯೆನಗೆ ಕಡೆಯ ಪಯಣದಲಿ!
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕನ ಗೋಪಾಲವಿಂಶತಿ, ಪದ್ಯ ೧೨): ಅಧರಾಹಿತ ಚಾರು ವಂಶ ನಾಳಾಃ ಮುಕುಟಾಲಂಬಿ ಮಯೂರ ಪಿಂಛಮಾಲಾಃ ಹರಿನೀಲಶಿಲಾ ವಿಭಂಗ ನೀಲಾಃ ಪ್ರತಿಭಾಃ ಸಂತು ಮಮ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಯಾಣೇ
ಒಂದು ಹೊಸ ಪದ್ಯ ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಬಾರಿ ನಾನು ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವರುಗಳು ನನಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನುವುದೂ ಗುಟ್ಟೇನಲ್ಲ. ಈ ಬಾರಿ ಗೆಳೆಯ ಜೀವೆಂ ಅವರು ಇದೇ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ  ಮಾಡಿದ ಅನುವಾದ ಹೀಗಿದೆ: ಹೊಳೆವ ಮುಕುಟದಮೇಲೆ ನಲಿವ ಶಿಖಿ ಪಿಂಛವು ಪ- ವಳದ ಬಳ್ಳಿಯ ಪೋಲ್ವ ತುಟಿಗಿಟ್ಟ ಕೊಳಲು ಸೆಳೆವ ನೀಲವೆ ನಾಚುವಂತಿರುವ ಮೈ ಬಣ್ಣ- ವುಳಿಯಲಿದು ಕಂಗಳಲಿ ಕಡೆಯ ನೋಟ
ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪದ್ಯಗಳೂ ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಚೌಪದಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟೆ. ಜೀವೆಂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. -ಹಂಸಾನಂದಿ ಕೊ: ಹಾಕಿರುವ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಮಿತ್ರ ಕೇಶವ್ ವೆಂಕಟರಾಘವನ್ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ನಿಂದ. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಗೋಪಾಲವಿಂಶತಿಯ ಇದೇ ಪದ್ಯ ಅನ್ನುವುದು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿ. ಕೊ.ಕೊ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ

ಚಂಚಲ

Image
ಕಿರುಕುಳಕೆ ಸಿಲುಕಿಹರ ಕಂಡೇಕೆ ನೀ ನಗುವೆ ?
ಕುರುಡಾಗಬೇಡಯ್ಯ  ಹಣದ ಮದದಿಂದ
ಮರುಳ! ನಿಲ್ಲಳು ಲಕುಮಿ ನಿಂತಕಡೆ ಎಂದೆಂದು
ಬೆರಗುಪಡದಿರದುವೆ ಜಗದ ಕಟ್ಟಳೆಯು;

ಮರಳ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೀನೋಡು
ಸರಿಯುತಿಹ ಕಾಲವನದೆತ್ತಿ ತೋರುವುದು   ಬರಿದಾದ್ದು ತುಂಬುವುದು ಗಳಿಗೆ ಕಳೆದಿರಲತ್ತ
ಭರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದು ಗಳಿಗೆಯಲಿ ಬರಿದು !

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:
ಆಪದ್ಗತಂ ಹಸಸಿ ಕಿಂ ದ್ರವಿಣಾಂಧ ಮೂಢ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ಥಿರಾ ನ ಭವತೀತಿ ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಮ್ ಏತಾನ್ ಪ್ರಪಶ್ಯಸಿ ಘಟಾಂ ಜಲಯಂತ್ರಚಕ್ರೇ ರಿಕ್ತಾ ಭವಂತಿ ಭರಿತಾ ಭರಿತಾಶ್ಚ ರಿಕ್ತಾಃ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಮರಳಗಡಿಯಾರವಾಗಿ ಬದ್ಲಾಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ, ಈಗ ನಮಗೆಲ್ಲ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ದಯದಿಂದ ಹೊತ್ತು ಕಳೆವ ಮರಳುಗಡಿಯಾರ ನೀರಿನ ಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ನೀರ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ತೂತೊಂದನ್ನುಳ್ಳ ಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ತೇಲಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೀರು ಏರಿ, ಆ ಬಟ್ಟಲು ಮುಳುಗಿದಾಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ಮುಳುಗಿದ್ದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯ ಲೀಲಾವತಿ ಎನ್ನುವ ಗಣಿತದ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿರುವ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟಲಿನ ಕತೆಯೂ ಒಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಆಸಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಹಣಕ್ಕಲ್ಲದೆ ಜಯ, ಯಶಸ್ಸು ಮೊದಲಾ…

ಚುಕ್ಕಿ ಮಳೆ

Image
ಚುಕ್ಕಿ ಮಳೆ ಅನ್ನೋ ಮಾತನ್ನ ನೀವು  ಕೇಳೇ ಇರಲಾರಿರಿ. ಯಾಕಂದ್ರೆ  ಯಾರೂ ಅದನ್ನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಬರೋ ಉಲ್ಕಾವರ್ಷ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕೂಡ ಅದು ಏನು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿರೋವ್ರಿಗೆ ಕೇಳಿ ಗೊತ್ತಿರತ್ತೆ ಅಷ್ಟೆ. ಈಗ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ದೀಪಗಳ, ಮನೆಗಳ, ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದ ಸೊಬಗೇ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೇ ಕಾಣ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದುವೇಳೆ ಕೆ ಇ ಬಿ ದಯದಿಂದ ಪವರ್ ಕಟ್ ಆದ್ರೂ, ಈಗ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಯುಪಿಎಸ್ ಗಳಿರೋ ಕಾಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಕಾಶ ನೋಡೋ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಬೇಕು ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲೋ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದ ಸುದ್ದಿನೇ ಇಲ್ಲದಿರೋ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಬಿಡಿ.

ಈ ಉಲ್ಕೆ ಆಂದರೆ ಆಗೀಗ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದೂಳಿನ ಕಣವೋ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡೋ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಾಗ ಅದು ಉರಿದು ಹೋಗುತ್ತಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಹಾಗೇ ಹೊಳೆದು ಮಿಂಚಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತೆ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ. ಇದನ್ನೇ ನಕ್ಷತ್ರ ಬಿತ್ತು ಅಂತಲೂ ಅಂತಾರೆ. ನೀವು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಣದಿರೋ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಆಗಲೋ ಈಗಲೋ ಬೀಳೋ ಉಲ್ಕೆ ಇನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಕಾಣತ್ತೆ ಹೇಳಿ?  ಅದೇ ಈಗ ಬಂದಿರೋ ತೊಂದರೆ.


ಅದೇ ಒಂದುವೇಳೆ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದು ನೀವು ಒಳ್ಳೇ ಕತ್ತಲು ರಾತ್ರಿ ಇರೋ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಸು ಹೊತ್ತು ನಿಂತು…

ಹೂವಿನ ಹುಡುಗಿ

Image
(ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕವಿತೆ) 
ದೇವ ಪೂಜೆಗೆನುತ್ತ ತಂದಿರೆ ಹೂವು ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯ
ಹೂವ ಕೋದಿಹಳೀಕೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಲೆಯೊಂದನು ಮಾಡುತ
ಯಾವ ಧ್ಯಾನವದಾವ ಮಾಯವದೆತ್ತಲೋಡಿವೆ ಕಂಗಳು?
ಸಾವಧಾನದೊಳೀಕೆ ಯಾರನು ಕಾಯುತಾ ನಸು ನಕ್ಕಳೊ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದು ಮತ್ತಕೋಕಿಲ/ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆಯ ಮಾತ್ರಾ ಚೌಪದಿಯ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ

ಗಂಗಾಧರ?

Image
ಈ ಕಳೆದ ವಾರದ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ  ಚಿತ್ರಕ್ಕೆಂದು ನಾನು ಬರೆದ ಮೂರು ವೃತ್ತಗಳು - ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ  ಒಂದೇ ಅರ್ಥದ್ದು :) .

ಅಂದು ಭಗೀರತನ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದ ಶಿವ ಈಗ ಉತ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅದ ನೆರೆ ಹಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು   ಕಾಯದೇಹೋದನಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಹಳಹಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ:

ದಿಗಿಲೊಳ್ ಬೇಡಿರಲಾ ಭಗೀರಥ ಮೊದಲ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಪಾದೋದ್ಭವೆ
ಭರದೊಳ್ ಬೀಳುವ ಸೊಕ್ಕಿನಾರ್ಭಟವನುಂ ಸಂತೋಷದಿಂ ನಿಲ್ಲಿಸಿ
ಹಿತದೊಳ್ ಗಂಗೆಯನಂದು ನೀನೆ ಶಿರದೊಳ್ ಕಾಪಿಟ್ಟು ಕಾಯ್ದೆಲ್ಲರಂ
ಅಕಟಾಯೇಕಿದು ಪೇಳುಯಿಂದು ಜನರಂ ಕೈಬಿಟ್ಟು ನೀ ಪೋದೆಯೋ?


ಕರುಣಾಪಾರನೆಂಬ ಶಿವನೇಕೆ ಇಂದು ತನ್ನ ಕಾರುಣ್ಯದ ನೋಟವನ್ನು  ತೋರದೇಹೋದ?

ದಿಗಿಲೊಳ್ ಬೇಡಿರಲಾ ಭಗೀರಥ ಮೊದಲ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಪಾದಂಗಳಿಂ
ಭರದೊಳ್ ಬೀಳುವ ಗಂಗೆಯಾರ್ಭಟವನುಂ ನೀ ಜಟಾಜೂಟಂಗಳಿಂ -
ಹಿತದೊಳ್ ಮಾಣಿಸುತಾಕೆಯಂ ನಲುಮೆಯಿಂ ಕಾಪಿಟ್ಟೆ ಕಾಯ್ದೆಲ್ಲರಂ
ಅಕಟಾ! ನೋಡದೆ ಹೋದೆಯಿಂದು ಶಿವನೇ ಕಾರುಣ್ಯದಾಕಂಗಳಿಂ!

ಅಂದು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಶಿವ ಇಂದು   ಅದೇ ಗಂಗೆಯಲ್ಲೇ ತೇಲಿ ಹೋದನೇಕೆ?

ದಿಗಿಲೊಳ್ ಬೇಡಿರಲಾ ಭಗೀರಥ ಮುದಲ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಪಾದಂಗಳಿಂ
ಭರದೊಳ್ ಬೀಳುವ ಗಂಗೆಯಾರ್ಭಟವನುಂ ಸಂತೈಸುತುಂ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂ
ಹಿತದೊಳ್ ಮಾಣಿಸುತಾಕೆಯಂ ನಲುಮೆಯಿಂ ಕಾಪಿಟ್ಟೆ ಭೂಲೋಕಮಂ
ಶಿವನೇ ಭೋರ್ಗರೆದಿರ್ಪ ನೀರಹರಿವೊಳ್ ನೀನೆಂತು ತೇಲಾಡಿಹೆಯ್?

- ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ:  ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃ…

ಲೆಮನ್ ಯೆಲ್ಲೋ, ರೆಡ್ ವೈನ್!

Image
ಸಂಪದಿಗ ಗಣೇಶರು  ನಾನು ನೆನ್ನೆ ಬರೆದಿದ್ದ  ಬರಹ ಓದಿ  ಲೆಮನ್ , ಯೆಲ್ಲೋ ,ರೆಡ್ ,ವೈನ್ - ಈ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಪದ್ಯ ಬರೆಯಿರೆಂದುಕೇಳಿದರು ( http://sampada.net/comment/181604#comment-181604 )  ಅದಕ್ಕಾಗಿ  ಬರೆದ ಚೌಪದಿ  ಇದು:


(ಮಾಯಾ ಮೃಗದ ಸಂದರ್ಭ. ಗಂಡಸರ ಎಡಗಣ್ಣು, ಹೆಂಗಸರ ಬಲಗಣ್ಣು ಅದುರಿದರೆ ಅಶುಭ ಶಕುನವೆಂಬುದು ಕವಿಸಮಯ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೋದಾಗ ರಾಮನಿಗೆ ಎಡಗಣ್ಣದುರಿದ ಕಥೆ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ :-) ಅದು ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆ)
ಕಾನಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯೆಲ್ಲೋ ನೀರು ತರುವಾಗ ವೈನಾದ ಹೊನ್ನಜಿಂಕೆಯ ನೋಡಿ ಬಯಸೆ ತಾನಲ್ಲೆ ಮನದನ್ನೆಯಾಸೆ ತೀರಿಸೆ ರಾಮ ಚಿನ್ನಮಿಗಕೆಳಸಿರೆಡಗಣ್ಣದುರಿತವಗೆ
-ಹಂಸಾನಂದಿ
ಕೊ. ರೆಡ್ ಪದ ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟೆ!

Image from http://www.indianetzone.com/photos_gallery/9/GoldenDeer_14328.jpg

ಹರಕೆ

Image
ಈ ಬಾರಿಯ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿತ್ತು:

Sin(ಸೈನ್), Cos(ಕಾಸ್), Tan(ಟ್ಯಾನ್/ಟಾನ್), Cot(ಕಾಟ್) ಪದಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ಯಾವುದಾದರು ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ (ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಸ್ತುತಿಯ)ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರಿ)

ಎಲ್ಲಿಯ ಟ್ರಿಗೊನಮೆಟ್ರಿ? ಎಲ್ಲಿಯ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ?  ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ 
ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಂದ 'ಹಂಸನಾದ' ದ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕಿಯೂ ಮಲಗಿರಲಿಲ್ಲ! ಹಾಗಾಗಿ  ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ  ಉತ್ತರಿಸುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಣುಕಾಡಲೇ ಬೇಕಾಯಿತು! 

ಬರೆದ ಕೆಲವು ಉತ್ತರಗಳನ್ನ  ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರುವೆ:

ಮೊದಲು  ಪಂಚಮಾತ್ರಾ  ಚೌಪದಿಯಲ್ಲೊಂದು : 

ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುತಿದೆ ಕಾಸಿನಾ ಸರವು ಮುಂ-
ಗುರುಳಲ್ಲೊ ಸೈ! ನಗುವ ನವಿಲಗರಿ ಸೊಗಸು!
ಮರೆತೆನೇನಕಟಾ! ನಲಿವ ಹರಿಯ ನೆನಕೆಯನು?
ಹರಸಲೀತನ ನೋಟ ಕಾಟಗಳ ಕಳೆದು 






ಮತ್ತೆ ಸುಮಾರು  ಇದೇ ಹಂದರದಲ್ಲಿಯೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ   ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲೊಂದು ಉತ್ತರ  : 

ಕೊರಳಿನಲಿ ಕುಣಿಯುತಿಹ ಕಾಸಿನ
ಸರವ ನಲಿದಾಡುತಿಹ ಪಾದದಿ
ಮೆರೆವ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಮೊಗದ ನಗುವನು ನೋಳ್ಪ ಸೊಗವೇ ಸೈ!
ನರರೊಳುತ್ತಮ ಗೊಲ್ಲ ಬಾಲನ 
ತುರುವ ಕಾಯ್ದನ ಮರೆತೆನಕಟಾ!
ನರೆತ ಜೀವದ ಭವದ ಕಾಟವನಿವನೆ ಕಳೆವುದೆ ಸೈ!


ಇದನ್ನೇ ಚೂರುಪಾರು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಇನ್ನೊಂದು: 

ಕೊರಳಿನಲಿ ಕುಣಿಯುತಿಹ ಕಾಸಿನ
ಸರದ ನಲಿದಾಡುತಿಹ ಪಾದದಿ

ಅಗಲಿಕೆ

Image
ತೊಟ್ಟ ಬಳೆಗಳು
ಕೈಯ ತೊರೆದವು ನಿಲ್ಲದೇ ಸುರಿದವು ಕಣ್ಣ ಹನಿಗಳು

ಒಂದು ಚಣದಲ್ಲೇ ದೂರವಾಯ್ತು ಧೈರ್ಯ   ಮನಸೆಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಓಡಿತು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನೊಂಟಿ ; ಕಲ್ಲುಮನಸಿನ ನಲ್ಲ ನನ್ನ  ತೊರೆದಿರಲು ಜೊತೆಯಲೇ ಇವರೆಲ್ಲ ಹೊರಟರಲ್ಲ!

ಹೇ ಜೀವ! ಹೋಗುವುದಾದರೆ ನೀನೂ ಹೋಗು! ನೀನೇಕುಳಿದೆ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪನು ಸೇರದೇನೇ?



ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: ಅಮರುಕನ ಅಮರು ಶತಕದಿಂದ (ಪದ್ಯ 31/35) :
ಪ್ರಸ್ಥಾನಂ ವಲಯೈಃ ಕೃತಂ ಪ್ರಿಯಸಖೈರಸ್ರೈರಜಸ್ರಂ ಗತಂ ಧೃತ್ಯಾ ನ ಕ್ಷಣಮಾಸಿತಂ ವ್ಯವಸಿತಂ ಚಿತ್ತೇನ ಗಂತುಂ ಪುರಃ ಗಂತುಂ ನಿಶ್ಚಿತಚೇತಸಿ ಪ್ರಿಯತಮೇ ಸರ್ವೇ ಸಮಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತಾ ಗಂತವ್ಯೇ ಸತಿ ಜೀವಿತಪ್ರಿಯ ಸುಹೃತ್ಸಾರ್ಥಃ ಕಿಮುತ್ಯಜ್ಯತೇ ॥

प्रस्थानं वलयैः कृतं प्रियसखैरस्रैरजस्रं गतं धृत्या न क्षणमासितं व्यवसितं चित्तेन गन्तुं पुरः । गन्तुं निश्चितचेतसि प्रियतमे सर्वे समं प्रस्थिता गन्तव्ये सति जीवितप्रियसुहृत्सार्थः किमु त्यज्यते ॥३१॥ (३५)


-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ. ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮನ "ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ದಮಯಂತಿ" ಅನ್ನುವ ಓಲಿಯೋಗ್ರಾಫ್


ಕೊ: ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ತೊಟ್ಟ ಬಳೆಗಳು" ಕೈಯನ್ನು ತೊರೆದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದ್ದಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತೆಂದು ಹಾಕಿದೆ :)

ಕೊ.ಕೊ:  ತಲೆಬರಹವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಮಿತ್ರ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಮಿಶ್ರಿಕೋಟಿಯವರಿಗೆ ನಾನು ಆಭಾರಿ

"ವೀರ" ವಸಂತ

Image
ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬರುವಾಗ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಸುದ್ದಿ - ಈ ದಿನ ಹೀಟ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ! ಅಂದ್ರೆ, ನಿಜವಾದ ಸೆಖೆಗಾಲ ಶುರುವಾಯ್ತು ಅಂತಲೇ ಅರ್ಥ, ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಯಾವತ್ತು ಶುರುವಾದರೂ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಜೋರಾಗಿ ಮೊದಲಾಗೋಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ 'ವೀರ' ವಸಂತನ ಬಗ್ಗೆಯ ಪದ್ಯದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹಾಕೋಣವೆನ್ನಿಸಿತು!


ಹೊಮ್ಮಿರುವ ಮಾಂದಳಿರ ಮೊನಚು ಬಾಣಗಳನ್ನು
ಚಿಮ್ಮಿಸಲು ದುಂಬಿಸಾಲಿನ ಬಿಲ್ಲ ಹೆದೆಯ
ಹಮ್ಮುಗೊಳಿಸುತ ಯೋಧ ಬಂದಿಹ ವಸಂತನಿವ-
ನೊಮ್ಮೆಗೇ ಪ್ರಣಯಿಗಳ ಮನವ ಪೀಡಿಸಲು ||

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಕಾಳಿದಾಸನ ಋತುಸಂಹಾರ, ಸರ್ಗ 6, ಪದ್ಯ 1)

ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚೂತಾಂಕುರತೀಕ್ಷ್ಣಸಾಯೋ
ದ್ವಿರೇಫಮಾಲಾ ವಿಲಸದ್ಧನುರ್ಗುಣಃ
ಮನಾಂಸಿ ವೇದ್ಧುಮ್* ಸುರತಃಪ್ರಸಂಗಿನಾಂ^
ವಸಂತಯೋದ್ಧಾ~ ಸಮುಪಾಗತಃ ಪ್ರಿಯೇ

प्रफुल्लचूताङ्कुरतीक्ष्णसायो
द्विरेफमालाविलसद्धनुर्गुणः।
मनांसि वेद्धुम् सुरतप्रसङ्गिनां
वसन्तयोद्धा समुपागतः प्रिये॥६-१||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ: ಹೂಬಿಟ್ಟ ಮಾಮರ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಿಂದ

ಕೊ: ಈ ಪಾಠಾಂತರಗಳೂ ಇವೆ: * – ಭೇತ್ತುಮ್ ;    ^ – ಸುರತೋತ್ಸುಕಾನಾಮ್  ; ~ – ಯೋಧಃ ;  ಇವುಗಳಿಂದ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇನೂ ಭಾರಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೊ.ಕೊ: (ಕೆಲವು 1:1 ಅನುವಾದವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: "ವೀರವಸಂತ" ಎನ್ನುವುದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗವೂ ಹೌದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪ…

ಚೆಲ್ವಾಯ್ತು ಚಂದ್ರೋದಯಂ!

ಎರಡು ವೃತ್ತಗಳು: (ಪದ್ಯಸಪ್ತಾಹ 67 ರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ)

|| ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ || ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಕಾಣಪೋದ ಹನುಮಂ ಕಂಡಾಕೆಯಂ ರಾತ್ರಿಯೊಳ್
ಮಾತೊಂದಾಡದೆ ಮುನ್ನಮೇ ತೆಗೆಯುತುಂ ಪೊನ್ನುಂಗುರಂ ಮುದ್ರೆಯಂ
ತಾ ತಂದಿರ್ಪುದ ತೋರಿ “ರಾಮ ಬರುವನ್” ಎನ್ನುತ್ತ ಸಂತೈಸಿರಲ್
ಹಾ! ತಂಪಾದುದು ತಾಪಗೊಂಡ ಮನಮುಂ! ಚೆಲ್ವಾಯ್ತು ಚಂದ್ರೋದಯಂ ! (ಸುಂದರ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಶೋಕ ವನದಲ್ಲಿ ಹನುಮ ಕಂಡು ಅವಳಿಗೆ ಮುದ್ರೆಯುಂಗುರ ವನ್ನು ತೋರಿ, ರಾಮ ಬರುವನೆಂಬ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಾದ ಸೀತೆಯ ಮನಸ್ಸೂ ತಂಪಾಗಿ, ಆಗ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಂದ್ರನೂ ಸೊಗಸಾಗಿ ಕಂಡ) ॥ ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ॥ ಸತಿ ಚಿನ್ನಾಂಬಿಕೆ ಮಾಘದೊಂದಿರುಳೊಳಾ ಪಂಪಾನದೀ ತೀರದೊಳ್
ಮತಿಯೊಳ್ ಬೇಡುತ ರಾಯನಾವಿಜಯಮಂ ತಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರ್ದಪಳ್
ಸ್ಮೃತಿಯೊಳ್ ವೇಂಕಟನಾಥನಂ ಬಗೆದಿರಲ್ ಬಂದೋರ್ವ ದೂತಂ ಸುಸಂ-
ಗತಿಯಂ ಪೇಳ್ದೊಡನಾಕೆಗಾದುದು ಮುದಂ! ಚೆಲ್ವಾಯ್ತು ಚಂದ್ರೋದಯಂ! ಹಿನ್ನಲೆ: ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ಕಥೆ – ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಯಾವುದೋ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವಾಗ, ಅವನ ಮಡದಿ ಚಿನ್ನಾದೇವಿಯು ಒಂದು ಸಂಜೆ ತುಂಗಭದ್ರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಪತಿಗೆ ಗೆಲುವಾಗಲೆಂದು ದೇವರನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ದೂತನೊಬ್ಬ ಬಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ (ಪತಿಯ ಗೆಲುವನ್ನೋ, ಊರಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನೋ) ಹೇಳಲಾಗಿ, ಆಗ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಂದ್ರ ಆಕೆಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಕಂಡನು! – ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂದರ್ಭವಷ್ಟೇ -ಹಂಸಾನಂದಿ ಕೊ:ಈ ಪದ್ಯವನ್…

ಮನ್ಮಥನ ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳು

Image
ಇದೇನು ಸ್ವಾಮೀ? ಮನ್ಮಥನ ಹತ್ತಿರ ಇರೋದು ಐದು ಬಾಣಗಳು ಅಂದಿರಾ? ಅದು ಸರಿಯೇ.  ನಾಳೆ ಚಿತ್ರಾ ಪೂರ್ಣಿಮೆ. ಚೈತ್ರಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಚೈತ್ರ ಅಂದ್ರೆ ಎಲೆಚಿಗುರಿ, ಗಿಡಮರಗಳೆಲ್ಲ ಹೂತಾಳೋ ಕಾಲ ಅನ್ನೋದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರುತ್ತೆ. ಚೈತ್ರ ಅಂದರೆ ವಸಂತ ಕಾಲ. ಈ ವಸಂತಕಾಲ ಅಂತಿಂತಹದ್ದಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮನ್ಮಥನ ಬಂಟ ಈತ. ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಮದುವೆಯ ಕಥೆ ನೀವು ಕೇಳೇ ಇರ್ತೀರ. ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳಾದ  ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯನ್ನಯನ್ನ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದವನು ಶಿವ. ಒಮ್ಮೆ ಯಾಗ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವನು ಬೇಕೆಂದೇ ಮಗಳು ಅಳಿಯನನ್ನ ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವಮಾನ ತಾಳದ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ, ಆ ಯಾಗದಲ್ಲಿಯ ಅಗ್ನಿಯೊಳಗೇ ನೆಗೆದು ಅಸುನೀಗಿದಳು. ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಶಿವ ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡತೊಡಗಿದ.


ಅತ್ತಕಡೆ ತಾರಕಾಸುರನ ಕಾಟ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಶಿವನಮಗನೊಬ್ಬನೇ ಆ ತಾರಕನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಂಸಾರದಿಂದ ದೂರವಾದ ಶಿವನಿಂದ ತಾಳಿ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರು ಯಾರು? ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ಪಾರ್ವತಿಗೇನೋ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಮೋಹ. ಆದರೆ ಅವಳ ಆರಾಧನೆಗೆ ಶಿವ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದರೆ ತಾನೇ? ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ ಅವಳ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಬೀಳಬಹುದೆಂದು ದೇವತೆಗಳು ಶಿವನೆಡೆಗೆ, ಮನ್ಮಥ,ರತಿ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ವಸಂತನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರು. ಮನ್ಮಥನು ತನ್ನ ಹೂಬಾಣದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಅರವಿಂದ, ಅಶೋಕ,ಚೂತ(ಮಾವು),ನ…

ಹರುಷದಿಂದರ್ಜುನನು ಸಾರಥಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ!

ಸಮಸ್ಯಾಪೂರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಹಲವು ಬಾರಿ ಬರೆದಿದ್ದೆ - ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಉಳಿದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬರೆಯಬೇಕೆನ್ನುವುದೇ ಸವಾಲು. ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಈ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕುವುದನ್ನು ದೈರ್ಯ ನನಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಈಚೆಗೆ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆಯೇ. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಶತಾವಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು 10-20 ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಿನಿಂದ ನನಗೂ ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕಂತ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಛಂದಸ್ಸುಗಳೇ ಒಂದೋ ಎರಡೋ! ಅಲ್ಲದೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಬೇಕಲ್ಲ!  

ಇವತ್ತು (ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 21ರಂದು) ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಾವಧಾನದ ಆಯೋಜಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಈ ಅವಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಅಂತ ಆ ಸಾಲನ್ನು ನನಗೆ ಕೆಲದಿನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತೋರಿಸಿದ್ದರು:
ಹರುಷದಿಂದರ್ಜುನನು ಸಾರಥಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ

ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದು ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಮಾಚಾರವೇ. ಆದರೆ ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದು ಯಾವಾಗ? ಒಳ್ಳೇ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಾಲು ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದ್ದು ನನಗೆ ಖುಷಿಯಾಯ್ತು. ಏಕೆಂದ…