Skip to main content

ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿಗೊಂದು ನಮನ

ಇವತ್ತು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೮, ೨೦೧೬. ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ ಡಾ. ಆರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರು ದಿವಂಗತರಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಕಂಪು ಇನ್ನೂ ಮಾಸಿಲ್ಲ, ಮಾಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.


ಒಂದು ಮಾಘದ ತಂಪಿರುಳಲಾ
ನಂದದಲಿ ಸೇರಿರುವ ಸುರಗಣ
ಚಂದದಲಿ ಕುಳಿತಿರಲು ಗಾಯನದಿಂಪ ಸವಿಯಲಿಕೆ
ಇಂದದೇಕೋ ತನ್ನ ಹಾಡ
ಲ್ಲೊಂದು ಸೊಗಸೂ ಕಾಣದೆಯೆ ಕರೆ-
ತಂದ ನಾರದ ನಾಕದೊಳು ಕನ್ನಡದ ಕೋಗಿಲೆಯ!

1920 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಡಾ.ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರರು ತಮ್ಮ 94 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಬಂದವರು. ಅವರು ಕಡೆಯವರೆಗೂ, ತಮ್ಮ ಕಂಠದ ಸೊಗಸನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದು ಸಂಗೀತಗಾರರೇ ಅಚ್ಚರಿ ಪಟ್ಟು ಮೆಚ್ಚಿದಂತಹ ವಿಷಯ. 

ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದವರಾದ ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದದವರು. ಅತಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಪಾಠಾಂತರ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಮನೋಧರ್ಮ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿ ರಚನೆಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇರುವಂತಕ ಚೊಕ್ಕತನಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವಿರುವ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಸಂಗೀತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮನೋಧರ್ಮವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಗೀತವು ಕಳೆಕಟ್ಟುವುದೆನ್ನುವುದು ಅವರ ನಿಲುವು. ಮತ್ತೆ ಇದೇ ನಿಲುವನ್ನು ಕಡೆಯತನಕ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದವರು ಡಾ ಶ್ರೀಕಂಠನ್.

ಹಾಡುವಾಗ ಅಂಥ ಕಂಚಿನ ಕಂಠವಿದ್ದ ಡಾ ಶ್ರೀಕಂಠನ್, ಈ ಕಂಠವನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದವರು. ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟೇ ಮಾತು. ದಾಸರ, ಶರಣರ ಮತ್ತಿತರ ಸಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನೇ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಆ ಮಹಾನುಭಾವರುಗಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಂತೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿದೆ?

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಹರಿದಾಸರ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ರಾಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಡಾ.ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರದು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಇವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲೇ ಪಳಗಿದವರು - ಅವರ ಮಗ ಆರ್ ಎಸ್ ರಮಾಕಾಂತ್, ದಿ.ಎಚ್ ಕೆ ನಾರಾಯಣ, ಎಮ್ ಎಸ್ ಶೀಲಾ, ಟಿ ಎಸ್ ಸತ್ಯವತಿ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಿದುಷಿಯರು ಶ್ರೀ ಆರ್ ಕೆ ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲ ಸಮರ್ಥರು.

ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮೊದಲು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದು ನಾನು ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ 'ಗಾನವಿಹಾರ' ಸಂಗೀತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ. ನಂತರ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಉತ್ನವ ಅಥವಾ ರಾಮನವಮಿ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರ ಹಲವು ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡು ಮಾತಾಡಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯವೇ ಎಂದು ನನ್ನೆಣಿಕೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕೂಟದ ಸ್ವರ್ಣಸೇತುವಿಗಾಗಿ, ಅವರ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದೆ.

ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚ ಬಡವಾಗಿದ್ದು ನಿಜ, ಆದರೆ.  ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲುವಂತಹದು ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜ! ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆಲ್ಲ ಇಂಥಾ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಒಬ್ಬರೋ ಇಬ್ಬರೋ ಸಿಕ್ಕಬಹುದು. ಅಂಥವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನಾವೂ ಇದ್ದೇವೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ?

ಒಂದು ಸುಂದರ ದೇವರನಾಮದ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿ, ಆನಂದಿಸಿ!



ಹಿಂದೆ ಡಾ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಅವರೊಡನೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ - ಆಸಕ್ತರಿಗೆಂದು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ:


-ಹಂಸಾನಂದಿ


Popular posts from this blog

ಪತ್ರಿಕೆ, ಅಂಕಣಕಾರರು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳು

ಹಲವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಜ ಅನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಇರುತ್ತೆ. ಒಂದು ವಾದವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಎಲ್ಲ ಮುಖಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಅವರವರ ತೀರ್ಮಾನ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇನೋ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಈ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯದೇ, ಪ್ರಕಟವಾದಮೇಲೆ ಅದು ಸರಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಹಳ್ಳ ಹಿಡಿಯುವ ದಾರಿ.

ಐದು  ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಬರಹವನ್ನು ಇವತ್ತು, ಸ್ವಲ್ಪ ತಿದ್ದು ಪಡಿ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಿ,  ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂದರೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ  ಐದು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ  ಬರಹವೊಂದು ಅವರಿವರ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಮತ್ತೆ ಹಲವರು  ಆ ಬರಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದೂ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ನೆನಪಾದುವು!


ಈ ಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ, ಅಂದರೆ ಈ ಅಂಕಣ ಬರಹ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಲೇ, ಗೂಗಲ್ ಬಜ಼್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಆಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಯೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಸರಿ ಎಂದು ಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರು (ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತಲ್ಲ!) ಈ ಬರಹವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು,  ಕೃಷ್ಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದವನೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅವನು ಕನ್ನಡದವನೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣ ಕನ್ನಡದವನೇ ಅಲ್ಲವೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನ…

ನಿಮ್ಮ ರಾಶಿ ಫಲ ನಿಮ್ಮದೇ ? ಅಲ್ಲವೇ?

ಪ್ರತಿದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಭವಿಷ್ಯ ನೋಡುವಂತಹ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವ ನಿಮ್ಮ ರಾಶಿ ಫಲವನ್ನು  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೋ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಲ್ಲೋ ಆಗಾಗ ನೋಡುವ ಹವ್ಯಾಸ ನಿಮಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಬರಹ ಓದೋದು ನಿಮಗೆ ಅತೀ ಅಗತ್ಯ. ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ನೀವು ನೋಡ್ತಾ ಇರೋ ರಾಶಿ ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದ ರಾಶಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇರಬಹುದು. ಇದೇನಪ್ಪಾ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸುಳ್ಳಾ ಹೀಗನ್ನೋಕೆ ಅಂದಿರಾ? ತಾಳಿ, ನಿಮಗೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತೆ. ಇನ್ನು ನಿಮಗೆ ಈ ಭವಿಷ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಇಂತಹದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ? ಅದರೂ, ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಮ್ಮ ಆಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಓದಬಹುದು ನೀವಿದನ್ನ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವರು ನಾನು ಇಂಥ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ , ಇಂತಹ ರಾಶಿ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿರ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಈ ಜನ್ಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗ ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಚಂದ್ರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಕಾಣಿಸ್ತಿದ್ದ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತೆ. ಚಂದಿರ ಆಕಾಶದ ಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನ ಸುಮಾರು ೨೭ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರ. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ೧೨ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿರೋದ್ರಿಂದ, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರೋ ಒಂದಷ್ಟು ಜನರನ್ನ ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ರಾಶಿ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ರೀತಿ. ಆದರೆ…

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ತುತಿ - ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ

ಮೊಗ್ಗೊಡೆದಿಹ ಲವಂಗ ಮರವನ್ನು ಮುತ್ತುತಿಹ
ಹೆಣ್ದುಂಬಿಯೋಲ್ ಹರಿಯ ಬಳಿಸಾರಿ ನಲಿವಾಕೆ
ಕಣ್ಣುಗಳ ಓರೆನೋಟದಲೆ ಸಕಲಸುಖವಿತ್ತು
ಒಳ್ಳಿತನು ತಂದೀಯಲಾ ಮಂಗಳೆ

ಜೇನ ಸವಿಯಲು ಚೆಲುವ ಕನ್ನೈದಿಲೆಯ ಕಡೆಗೆ
ಮರಮರಳಿ ಬರುತಲಿಹ ಜೇನ್ದುಂಬಿಯಂತೆ
ನಾಚುತಲಿ ಒಲವಿನಲಿ ಆ ಮುರಾರಿಯ ಮೊಗವ
ಓರಣದಿ ಹೊರಳುತಲಿ ನೋಡುತಿಹ ಮುಗುದೆ
ಹಿರಿಕಡಲ ಮಗಳ ಆ ಸೊಗದ ನೋಟದ ಮಾಲೆ
ತೋರುತಿರಲೆನಗೀಗ ಸಕಲ ಸಂಪದಗಳನೆ

ಹಾವ ಮೇಗಡೆ ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಿ ಪವಡಿಸಿರುವಂಥ
ಪತಿಯನ್ನು ಎವೆಯಿಕ್ಕದೆಯೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ
ನೋಡುತಿಹ ಕಮಲಕಣ್ಣವಳೋರೆ ನೋಟಗಳು
ಬೀಳುತಿರಲೆನ್ನೆಡೆಗೆ ಸಂತಸವ ತರಲು

ಕೌಸ್ತುಭವನಿಟ್ಟವಗೆ  ಮಧುವನ್ನು ಮಡುಹಿದಗೆ
ನಿನ್ನ ಕಣ್ನೋಟಗಳ ಸರವ ತೊಡೆಸಿಹಳೆ!
ಕಮಲದಲಿ ನಿಂದಿಹಳೆ ಬಯಸಿದ್ದನೀಯುವಳೆ
ತುಸು ಬೀರು ಎನ್ನೆಡೆಗೆ ಮಂಗಳವ ತರುತ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಆದಿ ಶಂಕರರ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ): 

ಅಂಗಂ ಹರೇಃ ಪುಲಕ ಭೂಷಣ ಮಾಶ್ರಯಂತೀ
ಭೃಂಗಾಗನೇವ ಮುಕುಲಾಭರಣಂ ತಮಾಲಮ್ |
ಅಂಗೀಕೃತಾಖಿಲ ವಿಭೂತಿರಪಾಂಗಲೀಲಾ
ಮಾಂಗಲ್ಯದಾಸ್ತು ಮಮ ಮಂಗಳ ದೇವತಾಯಾಃ ||

ಮುಗ್ದಾ ಮುಹುರ್ವಿದಧತೀ ವದನೇ ಮುರಾರೇಃ
ಪ್ರೇಮತ್ರಪಾ ಪ್ರಣಿಹಿತಾನಿ ಗತಾಗತಾನಿ |
ಮಾಲಾದೃಶೋರ್ಮಧುಕರೀವ ಮಹೋತ್ಪಲೇ ಯಾ
ಸಾ ಮೇ ಶ್ರಿಯಂ ದಿಶತು ಸಾಗರ ಸಂಭಾವಾ ಯಾಃ ||

ಆಮೀಲಿತಾಕ್ಷಮಧಿಗಮ್ಯ ಮುದಾ ಮುಕುಂದ
ಮಾನಂದಕಂದಮನಿಷೇಷಮನಂಗ ನೇತ್ರಮ್ |
ಅಕೇಕರಸ್ಥಿತಕನೀನಿಕ ಪದ್ಮನೇತ್ರಂ
ಭೂತ್ಯೈ ಭವನ್ಮಮ ಭುಜಂಗಶಯಾಂಗನಾಯಾಃ ||

ಬಾಹ್ವಂತರೇ ಮಧುಜಿತಃ ಶ…