ಹಂಸ ನಾದ

ನಾವಿಬ್ಬರು ನಮಗಿಬ್ಬರು

2012-01-23T13:45:00.000-08:00

ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು: "ಕೀರ್ತಿಗೊಬ್ಬ ಮಗ ಆರತಿಗೊಬ್ಬ ಮಗಳು" ಎಂಬ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆಯ ಘೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಿಲುವೇನು?

ನನ್ನ ಉತ್ತರ - ಎರಡು ಚೌಪದಿ ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿ:

ಪದವರಿತು ನಡೆಯಲಿಕೆ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಯು ಬೇಕು

ಚದುರ ದಿಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕು ಕಣ್ಗಳೆರಡು
ಮದುವೆ ಕಳೆದೈದಾರು ವರುಷದಲಿ ಇರಬೇಕು
ಹದುಳವನು ತರಲಿಕಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ||1||

ಹಿಂದಿತ್ತು ಹಾರಯ್ಕೆ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳು ಇರಲಿ
ಇಂದು ಬದಲಾಗಿಹುದದೆರಡೆ ಸಾಕು;
ಚಂದದಲಿ ಹೇಳಿಹುದು ಘೋಷಣೆಯ ಸರಕಾರ
ಒಂದು ಆರತಿಗಿರಲಿ ಒಂದು ಕೀರುತಿಗೆ ||2||

ಸುಳಿದಾಡುತಿಹ ಮಗಳು
ಬೆಳಗುಕಣ್ಗಳ ಹುಡುಗಿ
ಹೊಳೆವ ಮಿಂಚಿನ ನೋಟ ಅವಳದಿರಲು
ಬೆಳೆವ ಪೈರಿನ ಸೊಬಗ
ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೆ ನೋಡು
ಹಳಿಯದೆಲೆ ಕೀರುತಿಯ ತಾರಳೆನುತ! ||3||

ಬರಿಯ ಆರತಿ ಏಕೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ?
ತರಲು ಬಲ್ಲಳು ಅವಳು ಕೀರುತಿ!
ಇರುವುದೇನದು ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಕೋಡು ತಲೆಯಲ್ಲಿ?
ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು ಗಂಡೊ ಹೆಣ್ಣೋ
ಇರಲಿ ಸೊಗಸನು ತರಲಿ ನಮ್ಮಯ
ಹರುಷಕವರೇ ದಾರಿ ದೀಪವು ಬಾಳಪಯಣದಲಿ! ||4||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: 1 ಮತ್ತು 2 ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಚೌಪದಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. 3 ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲೂ,. 4 ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲೂ ಇವೆ.

ಬೇಡತಿಗೆರಡು ಕವಿತೆ

2012-01-17T18:06:00.000-08:00

ಪಂಚಮಾತ್ರೆಯ ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿ:

ಭಿಲ್ಲರಾ ಹೆಣ್ಣೀಕೆ ಬಾಣವನು ಹೂಡಲಿಕೆ

ಬಿಲ್ಲ ಹಿಡಿಯುತ ಹೊಂಚಿಕಾಯ್ವಳೀಕೆ
ಸಲ್ಲದಿದು! ತನ್ನೆರಡು ಕಣ್ಣಿನಾ ಕೂರಂಬಿ-
ನಲ್ಲೆ ಕೊಲುವುದನೀಕೆ ಮರೆತಳೇಕೆ?

ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ:

ಬೇಡ! ಚೆಲುವೆಯೆ ನಿನ್ನ ಕರದ-
ಲ್ಲಾಡುತಿಹ ಶರ ಭಯವ ತರುವುದು!
ಬೇಡತಿಯು ನಾನೆಂದು ಮಿಗಗಳ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಿಲ್ಲ;
ಕಾಡ ತೊರೆಯುತ ಹೊರಡು ಬೇಟೆಗೆ
ನಾಡ ಹೊಕ್ಕರೆ ಕಣ್ಣ ನೋಟದೆ
ಹಾಡು ಹಗಲಲೆ ಜನಗಳನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಬಹುದಲ್ಲ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆಂದು ಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಎರಡು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿವು. ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಪದ್ಯಪಾನ

ಚಳಿಗಾಲದೊಂದು ಮುಂಬೆಳಗು

2012-01-12T10:16:00.000-08:00

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಕಂಡ ಈ ಬೆಳಗಿನ ನೋಟವನ್ನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಾಗ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿ :

ಮಾರ್ಗಶಿರ ಕಳೆದಾಯ್ತು
ಚಿಗುರೆಲ್ಲ ಮರೆಯಾಯ್ತು
ಮುಗುಳುನಗೆ ಹೇಗಿಂದು ಕಂಡಿತಿಲ್ಲಿ?
ಆಗಸದಿ ಕುಣಿದಿಹುದು
ಹೊಂಗಿರಣ ನೇಸರನ
ಮುಗಿಲಿನಾ ಚಿತ್ತಾರ ರಂಗವಲ್ಲಿ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: Poornima's Clicks

ಚೊಚ್ಚಲ ಬಸಿರು

2012-01-09T17:27:00.000-08:00

ಕನ್ನಡ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರಿಗೆ, ಪದ್ಯಪಾನ - ಎನ್ನುವುದು ಕಾವ್ಯ ಕುತೂಹಲಿಗರ ಒಂದು ತಂಗುದಾಣವೇ ಸರಿ. ಟೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತೋ, ಪದ್ಯಪಾನ ಅದೇ ರೀತಿ, ಕವಿತೆಗಳನ್ನ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬರೆಯುವುವನ್ನ "ನೋಡಿ ಕಲಿ-ಮಾಡಿ ತಿಳಿ" ಯ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸುತ್ತೆ.

ತಿಂಗಳೊಪ್ಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಆಸಕ್ತರನ್ನು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಈ ಪದ್ಯಪಾನದ ಹಿಂದಿರುವವರು ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತೆ ಕಾವ್ಯಾಸಕ್ತರ ಒಂದು ಬಳಗ. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಆಗೀಗ ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದುದ್ದುಂಟಾದರೂ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಈಚೆಗಷ್ಟೇ. ಎಡವದೇ ನಡೆವವರುಂಟೇ? ಆದರೆ ಎಡವಿದರೆ, ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುವಂತಹ ಕನ್ನಡ ಕವಿತಾಸಕ್ತರ ದಂಡೇ ಅಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೇ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ನಷ್ಟ ನನಗೇ ತಾನೇ! ಅದಕ್ಕೇ ಈಚೆಗೆ ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ.

ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ - ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಸಿರ ಬಗ್ಗೆ ಪದ್ಯ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಅದಕ್ಕೆಂದು ಬರೆದ ಎರಡು ಕುಸುಮ*ಗಳು:

ಮೊದಲ ಮಳೆಯಾ ಸೊಗಸು
ಮೊದಲ ಬಸಿರಿನ ಹಿತವು
ಹದವಾದ ರೆಂಬೆಯಲಿ ಮೊಗ್ಗಿನರಳು |
ಚದುರಿತಾಗಸದಿ ತುಂ-
ಬಿದ ಕಾರಮೋಡಗಳು
ಮುದದಿ ಕಂದನು ಬುವಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ||

ಹದಿಹರೆಯದಾ ಹೆಣ್ಣ
ಮುದವೀವ ಮೊಗ ಸೊಗಸು
ಪದುಮವನು ಸುತ್ತುವಾ ದುಂಬಿ ಸೊಗಸು |
ಚದುರು ಮೋಡದ ನಡುವೆ
ಬಿದಿಗೆ ಚಂದಿರ ಸೊಗಸು
ಮೊದಲ ಬಸುರಿನ ಹೆಣ್ಣ ಬಯಕೆ ಸೊಗಸು ||

ಮತ್ತೆ, ಇದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ:

ಕಂದ ಬರುವನು ತಂದು ಕೊಡುವನು
ಚಂದ ದಿನವೊಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ-
ಲೆಂದು ಭಾಮಿನಿ ಕಾಯುತಿದ್ದರೆ ಬರುವ ದಿನಗಳನು
ಬಂದುವೋಕರಿಕೆಯ ದಿನಂಗಳು
ತಂದವೋ ಅರಿಯದಾ ಹಿಂಸೆಯ-
ಲೆಂತು ತಾಳ್ವುದೊ ಮುಂದೆ ಎನಿಸಿತು ಮೂರು ತಿಂಗಳಲಿ

ತಿಂದುದೊಂದೂ ದಕ್ಕದಂತಿರ
ಲೆಂತು ಕಳೆವಳೊ ಬರುವ ದಿನಗಳ
ನೊಂದು ಅರಿಯದ ತರಳೆ ಉಣ್ಣದೆ ಸೊರಗಿ ಪೋಗಿಹಳು
ಕಂದ ಹುಟ್ಟುವುದಾರು ಮಾಸದಿ
ಚಂದ ಕನಸುಗಳನ್ನೆ ಕಾಣುತ
ಕುಂದುಗಳ ಮರೆವೆನ್ನುವಾ ಮುಡಿವನ್ನು ತಾಳಿಹಳು

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಕುಸುಮ, ಭಾಮಿನಿ ಎರಡೂ ಷಟ್ಪದಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಆರು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಯವನ್ನಳವಡಿಸುವಂತಹ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮಾದರಿಗಳು.

ಕೊ.ಕೊ: ಇದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ, ಗೆಳೆಯ ಮಂಜುನಾಥ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ಅವರು ಬಗೆಬಗೆಯ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನೋದಲು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸಿ.

ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳು ಮನೆಯಲಿರದಿದ್ದರೆ...

2012-01-02T15:14:00.000-08:00

ಕಮಲದಾ ಮೊಗದವನೆ

ಕಮಲದಾ ಕಣ್ಣವನೆ
ಕಮಲಜನ ಹೊಕ್ಕುಳಲಿ ಹಡೆದಿರುವನೇ
ಸುಮನಸನೆ ನಿನ್ನಂದ-
ದಮಲ ಮುಖ ಕಂದಿದ್ದು
ಕಮಲೆ ಬಳಿಯಿಲ್ಲೆಂಬ ದುಗುಡದಲ್ಲೇ ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಕಮಲೆ = ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತವಳು, ಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಕಮಲಜ=ಬ್ರಹ್ಮ.

ಕೊ.ಕೊ: ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾದ ಕವಿತೆ ಬರೆಯಲು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆಂದು ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಇದು

ಕೊ.ಕೊ: ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳು ಮನೆಯೊಳಗಿದ್ದರೆ ನನಗದೆ ಕೋಟಿರುಪಾಯಿ ಅಂತ ಹಾಡಿದ್ದು ಬರೀ ಕೆ ಎಸ್ ನ ಒಬ್ಬರೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಮುಂಚೇನೂ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಅದನ್ನ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕವಿತೆ ಬರೆಯೋಕೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ ಅಂತ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹರಟೆ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ಓದಬೇಕಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸಿ.

ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಣ

2011-12-31T16:38:00.000-08:00

’ಹಂಸನಾದ’ ಬ್ಲಾಗೋದುಗರಿಗೆಲ್ಲ ೨೦೧೨ ಸಂತಸದಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿ ಎಂಬ ಹಾರೈಕೆಗಳಿಂದಲೇ ಮೊದಲು ಮಾಡುವೆ.

ಅದು ಹೇಗೋ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಬರಹವೂ ’ಬುರುಡೆ ಇಲ್ಲದ ವೀಣೆ’ ಎಂಬ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಪದ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇರಲಿ, ಎಲ್ಲರ ಬಾಳಿನಲ್ಲೂ ಸಂಗೀತ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂತೋಷ ನೆಮ್ಮದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ ಅನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಎಣಿಕೆ.

ವರ್ಣ ಎಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಚನಾ ಪ್ರಕಾರ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ವರ್ಣ ಎಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಥ. ಆದರೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಹಾಡುವ ರಚನೆಯಾಯಿತು? ಬಹುಶಃ ಒಂದು ರಾಗದ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನ ತೋರಿಸೋದರಿಂದಲೇ ಈ   ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತೆ. ಒಂದು ರಾಗದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು, ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಬಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ವರ್ಣಗಳ ಒಂದು ಗುರಿ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಈ ರಚನಾಪ್ರಕಾರ ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದ್ದೇನಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದು.ರಾಗಭಾವ ವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ತಾನದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ತಾನವರ್ಣಗಳು, ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಪದವರ್ಣಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯ ವರ್ಣಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ಮೊದಮೊದಲು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣನವರ ಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಪಚ್ಚಮಿರಿಯಂ ಆದಿಪ್ಪಯ್ಯ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರ ಭೈರವಿ ರಾಗದ ವಿರಿಬೋಣಿ ಎಂಬ ವರ್ಣ ಇಂದಿಗೂ ಅತೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣವೆಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ.

ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಯಕಿ-ನಾಯಕೀ ಭಾವದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ನಾಯಕ ಆ ಕಾಲದ ಯಾರಾದರೂ ಅರಸನಾಗಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ, ಯಾರಾದರೂ ದೇವರನ್ನೇ ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುವ ನಾಯಕಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಣಗಳು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ.

೧೮-೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್, ಪೂಚ್ಚಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಮೊದಲಾದವರು ಉತ್ತಮ ತಾನವರ್ಣವರನ್ನು ರಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಮತ್ತೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಾಲ್ಗುಡಿ ಜಯರಾಮನ್ ಮತ್ತೆ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಯಾಕೆ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ ಅಂದರೆ, ಕಳೆದ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನೂ ಒಂದು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.ಹಿಂದೆ ಒಂದು ವರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಈಗ ಈಚಿನದ್ದೊಂದನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನಿಸಿತು.

ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಾನು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಪದವೊಂದರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದು, ವರ್ಣದ ಧಾಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ನಾಲ್ಕು-ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗಗಳ ರಾಗಮಾಲಿಕಾ ವರ್ಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೀಗಿದೆ. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಈ ಸಾಲುಗಳು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ತಂಗಾಳಿ ವಶವಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವ ಪದದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ. ಪುರಂದರ ವಿಠಲನನ್ನೇ ಸೇರ ಹಂಬಲಿಸ್ಸಿದ ನಾಯಕಿ, ಅವನೇಕೆ ಬಾರನೋ ಎಂದು ತನ್ನಳನಲ್ಲು ತನ್ನ ಸಖಿಯಲ್ಲಿ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.

ಅಂಗಳದಿ ಬೆಳದಿಂಗಳು ತುಂಬಿದೆ ಬಂಗಾರ ಭಾರ   ಒಡಲಿಗೆ || ಪಲ್ಲವಿ||
ತಂಗದಿರನ ಕಿರಣ ಕಂದಿಸಿತೆನ್ನ   ತಂಗಾಳಿಯಲಿ ನಾ ನಿಲಲಾರೆನೇ || ಅನುಪಲ್ಲವಿ||
ಪುರಂದರ ವಿಠಲ ಬಾರನೇಕೇ ? ||ಚರಣ||

ಈ ವರ್ಣದ ಪಲ್ಲವಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲೂ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಹಮೀರ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲೂ, ಚಿಟ್ಟೆ ಸ್ವರವು ಮೋಹನ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲೂ ಮತ್ತೆ ಚರಣ ಯಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಚರಣದ ನಂತರ ಬರುವ ಎತ್ತುಗಡೆ ಸ್ವರಗಳು ಇವೇ ನಾಲ್ಕು ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಇವೆ.

ಆಸಕ್ತರು, ಈ ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸಿದರೆ, ವರ್ಣದ ಉತ್ತರಾಂಗವನ್ನು (ಚರಣ ಮತ್ತು ಎತ್ತುಗಡೆ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು). ಇದರ ಮೆಟ್ಟನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸಿ.

ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳೂ ಬರುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿರಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರಲಿ ಎಂಬ ಹಾರೈಕೆಗಳೊಡನೆ,

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆ

2011-12-27T12:21:00.000-08:00

ನೆನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ Death Valley ಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಚೆಲ್ಲಿದ ರಾತ್ರಿಯಾಕಾಶ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳ ಚೆಲುವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಹೊಳೆದ ಕೆಲವು ಭಾವಗಳು – ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸೆದ ಎರಡು ಪದ್ಯಗಳು:

ಹಲ್ಲು ಕಡಿಸುವ ಚಳಿಯ
ಸೊಲ್ಲನಡಗಿಪ ಕುಳಿರ
ಕಲ್ಲು ತುಂಬಿದ ಹಾದಿ ಮರೆಸುವಂತೆ
ಚೆಲ್ಲಿ ಹರಿದಿವೆ ಬಾನ
-ಲೆಲ್ಲೆಲ್ಲು ತಾರೆಗಳು
ಮಲ್ಲೆ ಬನದಲಿ ಕೋಟಿ ಹೂಗಳಂತೆ!

ಬೇಸರವ ಕಳೆಯಲಿಕೆ
ನೇಸರುದಯದ ಚಂದ
ಹಸನಾದ ನೋಟಗಳ ಸಾಲೆ ಇರಲು
ಹಸಿರು ಸಿಗದಿರಲೇನು?
ಬಿಸಿಲ ಧಗೆಯಿರಲೇನು?
ಹೆಸರು ಸಾವಿನಕಣಿವೆ ಸರಿಯಲ್ಲವು!

ಯುಎಸ್‍ಎ ಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಬಿಸಿಲು ಝಳವಿರುವ, ಅತಿ ತಗ್ಗಾದ (ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೨೮೨ ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ) ಮತ್ತೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಡೆತ್ ವ್ಯಾಲಿ. ಮೇಲಿನ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ - ನನ್ನ ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸ್ಜಿ ಫೋನ್

"ಕಲಾವಿದನ ಬಣ್ಣದ ತಟ್ಟೆ!" - Artists' Palette

ಡಾಂಟೆಯ ನೋಟ - ಆರು ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ’ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ’ ತಳ

ಸ್ಟೋವ್ ಪೈಪ್ ವೆಲ್ಸ್ ಹಳ್ಳಿ

ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್

ಬ್ಯಾಡ್ ವಾಟರ್ -ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೮೨ ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ;ಚಿತ್ರದ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಯ ನಡುವೆ ಕಾಣುವ ಬಿಳಿಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವನ್ನ ಗುರುತಿಸಿದೆ

ಉಪ್ಪು ಹರಳುಗಟ್ಟಿರುವ ಬ್ಯಾಡ್ ವಾಟರ್ ಬೇಸಿನ್

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಗೆಳೆಯ ಮಂಜುನಾಥ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು!

ಕೊ.ಕೊ: Death Valley, California ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ

ಚಳಿಗಾಲ

2011-12-22T00:21:00.000-08:00

ಇವತ್ತು ’ಚಳಿಗಾಲದ ಮೊದಲ ದಿನ’ - ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅಂತ ಬೇಕಾದರೂ ಅನ್ನೋಣ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆಂದು ಬರೆದ (ಸ್ವಂತ) ಪದ್ಯ, ಅನುವಾದವಲ್ಲ :) - ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬರೆವ ಮೊದಮೊದಲ ಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಮಳಲುದಂಡೆಯ ಹೊಳೆಯ
ಕುಳಿರುಗಾಳಿಯ ಮೊರೆತ
ಬೆಳಗುತಿಹ ತಾರೆಗಳ ಬಾನ ಚೆಲುವು |
ಸುಳಿವ ಮರೆಸಿದ ರವಿಯು
ಕೆಳೆಯ ಬಯಸುವ ಇರುಳು
ಚಳಿಗಾಲದೊಳಗೆನಿತು ಮುದ ತರುವುವು ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದು ಕುಸುಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಪಾನದ ರಾ.ಗಣೇಶ್ ಅವರ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನ ನೋಡಿ.

ಕೊ.ಕೊ: ಈ ದಿವಸವನ್ನು ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ "The first day of winter" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಮೊದಲ ದಿನ ಎಂದಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿರುವ ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ,

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ನಾನು ಈಗ ಇರುವಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವೇ ಮಳೆಗಾಲ! ಹಾಗಾಗಿ”ಬೆಳಗುತಿಹ ತಾರೆಗಳ ಬಾನ ಚೆಲುವು’ ಸವಿಯೋದು ಕಷ್ಟವೇ! ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡೋಕೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೇ ಕಾಲ. ಹಾಗಿದ್ಮೇಲೆ ತಡ ಯಾಕೆ? ಹೊರಡಿ ಹೊರಕ್ಕೆ!

ಬುವಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ

2011-12-07T10:44:00.001-08:00

ತುಟಿಚಿಗುರ ಮುತ್ತಿಡುತ ಕಚ್ಚಿದರೆ ಬೆದರುತಲಿ

ಮುಂಗೈಯ ಈ ಚೆಲುವೆ ಹಿಡಿದೆಳೆವಳು;

ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು ನೀನು ಪೋಕರಿಯೆನುತ

ಕಟುನುಡಿದು ಹುಬ್ಬುಗಳ ಕುಣಿಸುತಿಹಳು!

ಹುಸಿಯಾಗಿ ಚೀರುತಿಹ ಕೊಂಕಿದಾ ಕಣ್ಣವಳ

ಮುತ್ತಿಟ್ಟವನಿಗಿಲ್ಲೆ ಅಮೃತವಿಹುದು;

ಇದನೊಂದು ತಿಳಿಯದಾ ತಿಳಿಗೇಡಿಗಳು ತಾನೆ

ಕಡಲ ಸುಮ್ಮನೆ ಕಡೆದ ದೇವತೆಗಳು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕನ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ):

ಸಂದಷ್ಟಾಧರಪಲ್ಲವಾ ಸಚಕಿತಮ್ ಹಸ್ತಾಗ್ರಮಾಧುನ್ವತೀ

ಮಾಮಾಮುಂಚಶಠೇತಿ ಕೋಪವಚನೈರಾನರ್ತಿತಭ್ರೂಲತಾ |

ಶೀತ್ಕಾರಾಂಚಿತಲೋಚನಾಸರಭಸಂ ಯೈಶ್ಚುಂಬಿತಾಮಾನಿನೀ

ಪ್ರಾಪ್ತಂತೈರಮೃತಂ ಶ್ರಮಾಯಮಥಿತೋ ಮೂಢೈಃ ಸುರೈಃ ಸಾಗರಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಗೆಳೆಯರಾದ ಮಂಜುನಾಥ ಕೆ.ಎಸ್. ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಆಭಾರಿ.

ಹಬ್ಬಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

2011-12-05T23:28:00.001-08:00

ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ನೆಂಟರು/ಗೆಳೆಯರು ನಾನಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಕೆಲವು ಹಬ್ಬಗಳು ಹೇಗೆ/ಏಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲಾಗೇ ಬರುತ್ತವೆ ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಿರುಬರಹ ಇಲ್ಲಿದೆ - ಇದು ಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ - ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆಂದು ವೀಕೆಂಡ್ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಮೊದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿಬಿಡ್ತೇನೆ!

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಯುಗಾದಿಹಬ್ಬ, ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ, ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬ, ಬೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ ಹೀಗೆ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬಗಳು ಚಂದ್ರ ನಮಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿವೆ. ಚಂದ್ರಮಾನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಪಾಡ್ಯ ಮುಗಿದು, ಚಂದ್ರ ಬಿದಿಗೆಗೆ ಹೋದರೆ, ಆ ದಿನವೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗೆ ಪಾಡ್ಯ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕ. (ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬರೆದಿರುವೆ - ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ, ತಿಳಿದವರು ತಿದ್ದಬಹುದು). ಒಂದು ವೇಳೆ, ಪಾಡ್ಯ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೇ ಮುಗಿದು ಹೋದರೂ ಆ ದಿನವೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ಯ ಅಂತಲೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಬ್ಬ ಮಾಡೋದಿಕ್ಕೆ. ಪಾಡ್ಯ ಬಿದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಚಂದ್ರನ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ ಕಾಣುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೆ ಇರೋದ್ರಿಂದ, ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕ ಅಷ್ಟೇ. ಅದರಲ್ಲಿನ್ನೇನೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಳವಾದ ಮಾತಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಅರೆದಿನ ಮುಂದೆ ಇರುವಂತಹ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಪಾಡ್ಯ ಬಿದಿಗೆ ತಡವಾಗಿ ಬರಬೇಕು? ಇದು ಮೊದಲೇ ಬರಬೇಡವೇ? ಅನ್ನೋದು ಬಹಳ ಜನಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬ಕ್ಕೆ ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬ ಇದ್ದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲೂ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬ಕ್ಕೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಅಲ್ವಾ? ಅನ್ನೋದು ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಹಾಗೆ ಆಗಾಲೇಬೇಕಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ.

ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾವು ನೋಡೋದು ಒಂದೇ ಚಂದ್ರನ್ನ ಅನ್ನೋದನ್ನ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು ೩೦ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಇರೋದ್ರಿಂದ, ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ೧/೩೦ ಭಾಗದಷ್ಟು ಸುತ್ತಬೇಕು. ಅರ್ಧ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧/೬೦ ಭಾಗದಷ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರ್ತಾನೆ ಚಂದ್ರ. ಅಂದರೆ, ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಣೋ ಚಂದ್ರನ ಭಾಗ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತೆ (ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವದೋ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನ ೫ನೇ ತಾರೀಕು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯಾವುದೋ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಬಿದಿಗೆಗೆ ಹೋಗಿರ್ತಾನೆ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅಂದ್ರೆ ಆ ೫ನೇ ತಾರೀಕು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ಯ- ನಮ್ಮ ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ. ಇನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ ಕಳೀನಿ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೫ನೇ ತಾರೀಕು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಈಗ. ಆದರೆ ಈಗ ಚಂದ್ರನ ಕಾಣೋ ಭಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಇಲ್ಲಿ - ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ಯ ಅಲ್ಲ, ಬಿದಿಗೆ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿರಲೂಬಹುದು! ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ೪ನೇ ತಾರೀಕೇ ಪಾಡ್ಯ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಇದು ಯುಗಾದಿ ಪಾಡ್ಯ ಅಂತ ಇಟ್ಕೊಂಡ್ರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ನೇ ತಾರೀಕು ಯುಗಾದಿ, ಅದೇ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ೪ನೇ ತಾರೀಕೇ ಯುಗಾದಿ - ಈ ನಾನು ಹೇಳಿರುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾರಿಯೂ ಹೇಗೇ ಆಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಹೇಳೋಗಾಗಲ್ಲ (ನನಗೆ!).

ಇದು ಯಾಕೆ ನೆನಪಾಯ್ತು ಅಂದ್ರೆ ಇದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಹತ್ತರಂದು ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ. ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಆಗೋದು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನ ಅಂತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. (ನಾಸಾ ಗ್ರಹಣ ಪುಟ ನೋಡಿ: http://eclipse.gsfc.nasa.gov/OH/OHfigures/OH2011-Fig06.pdf ನೋಡಿ). ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ೧೦ರಂದು ಸಂಜೆ, ಚಂದ್ರ ಹುಟ್ತಾ ಇರೋವಾಗಲೇ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಿರುವ ಚಂದ್ರನೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತೆ. ಅದೇ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೦ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಚಂದ್ರ ಮುಳುಗುತ್ತಾ ಇರುವಾಗ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿಯುತ್ತೆ. ಅಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಸಂಜೆಯೇ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಚಂದಿರ ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಗ್ರಹಣ ಬಿಡೋದು ತಾನೆ ಹಿಡಿಯೋದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಆಗಬೇಕು? ಅಂದ್ರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಿದ್ದು ಕಂಡ ಮೇಲೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ. ಹಾಗಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ತಿಥಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಅಷ್ಟೇ.

(ಇದು ಒಂದು ತರಹ over-simplified explanation - ಆದರೂ ಇರಲಿ ಅಂತ ಬರೆದೆ!)

http://eclipse.gsfc.nasa.gov/OH/OHfigures/OH2011-Fig06.pdf

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಬೇಳೇ ಹುಳಿಯನ್ನ ....

2011-11-29T19:24:00.001-08:00

ತಲೆಬರಹ ನೋಡಿ, ಇದೇನು, ಅಡಿಗೆ ಶಾಲೆ ಶುರು ಮಾಡ್ತೀರಾ ಅಂದ್ರಾ? ಮಾಡಿದ್ರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ, ಆದ್ರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲ ಅದರದ್ದು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವಾಗಲಾದ್ರೂ ಮಾಡೋಹಾಗಿದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ಹೇಳೋದಂತೂ ಮರೆಯೋದಿಲ್ಲ! ಈಗ ಈ ಹಳೇ ಒಂದು ವಿಷಯದ ನೆನಪು ನನ್ನ ತಲೆಯೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೇ ಅಂತಾನೇ ಈ ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಸಿಬೇಳೆ ಹುಳಿಯನ್ನದ ಪುರಾಣ ಹೇಳೋಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದು.

ನನಗಂತೂ ಅನ್ನವಿಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಇದ್ದರೂ ಏನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಾಗಾಗುತ್ತೆ. ದಿನಾಲೂ ತಿನ್ನೋ ಆ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸತ್ವ ಇರುತ್ತೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು ನಾನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೋದಾಗಲೇ. ಇನ್ನೂ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಮೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಊಟ. ಆ ಮೆಸ್ ನಡೆಸುವಾಕೆಯಂತೂ ಚಪಾತಿ ಪಲ್ಯವನ್ನು ಬಡಿಸುವಾಗ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿಂದೆಗೆಯದಿದ್ದರೂ, ಅನ್ನ ಬಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಮುಷ್ಟಿಯೇ ಸರಿ! ಚಮಚಾಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಹಾಕಿದರೆ ದಿನಾ ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವಂತಹವರಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟು ಹಿಂಸೆ ಆಗಬಹುದು ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದೇ ಆಗ. ಒಂದು ೩-೪ ವಾರ ಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಕೈಯಡುಗೆಯನ್ನೇ ತಿನ್ನುವಂತಾದ ಮೇಲೆ ಬದುಕಿದೆ.

ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರೀ ಬದುಕುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚೆನ್ನಾಗೇ ಬದುಕುವಷ್ಟೂ ಅಡುಗೆ ಕೈ ಹತ್ತಿತು ಅನ್ನಿ. ನನ್ನ ಕೈ ರುಚಿ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೂ ಹತ್ತಿ, ಸಂಜೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡತೊಡಗಿದರು. ಊಟದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದವರನ್ನು ಊಟಕ್ಕೇಳಿ ಅನ್ನೋದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಬಿಡಿ, ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಬಂದಿರುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ನಿಮಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ನನ್ನ ಅಡುಗೆಯ ರುಚಿಯನ್ನ ಅವರೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಾಣತೊಡಗಿದರು. ಊಟದ ದೆಸೆಯಿಂದಲೋ ಅಲ್ಲವೋ, ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಗೆಳೆಯರ ಹಾಯ್ದಾಟ ಹೆಚ್ಚೇ ಇತ್ತು, ನಾನು ಆ ಊರು ಬಿಡುವವರೆಗೆ.

ಈ ಊಟದ ವಿಷಯ ಮಾತಾಡೋವಾಗ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಯಾಕೋ ಬಹಳ ಜನ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪುಳಿಯೋಗರೆಯನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡೋಕೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ. ಆದ್ರೆ, ಕನ್ನಡಿಗರು ಬಿಸಿಬೇಳೇ ಹುಳಿಯನ್ನ ಮಾಡೋದ್ರಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಬೇಕಿದ್ರೆ ಈ ಎರಡೂ ಮಾತು ಸರೀನೋ ಅಲ್ವೋ ಅನ್ನೋಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕನ್ನಡದವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ರುಚಿ ನೋಡಿ. ನಿಮಗೇ ಅನ್ಸತ್ತೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ. ಬೇರೆ ತಮಿಳೋರನ್ನೋ, ತೆಲುಗರನ್ನೋ ಕೇಳಿ. ಬಿಸಿಬೇಳೇ ಅನ್ನ ಮಾಡೋದ್ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನ ಬಿಟ್ರಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅವರುಗಳೂ ಒಮ್ಮತದಿಂದಲೇ ಒಪ್ಕೋತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡೋವ್ರು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡ್ದೇ ಇರೋದು ಒಂದು ಬೇಜಾರಿನ ವಿಷಯ ಅಲ್ವೇ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದ್ರೆ, ಹಾಗೇನು ಮಾಡೋ ಗೋಜಿಲ್ಲ ಅಂತ ಈಗೀಗ ಗೊತ್ತಾಗ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಬಹಳ ಸಲೀಸು. ಒಂದೇ ದಾರಿ. ಕನ್ನಡಿಗರು ಇನ್ಮೇಲೆ ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮಾಡೋದೇ ಬೇಡ. ಅದರ ಬದಲು ಬರೀ ಬಿಸಿಬೇಳೆ ಹುಳಿಯನ್ನ ಮಾತ್ರ ಮಾಡ್ಬೇಕು. ಎಲ್ಲೋ ನೂರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತೋ ಇಪ್ಪತ್ತೋ ಜನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮಾಡ್ಬಿಟ್ರೆ ಸಾಲದು. ಉಳಿದವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು? ಅವರಿಗೇನು ತಮಗೆ ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮಾಡೋಕೆ ಬರೋಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಹುಚ್ಚೇ? ಇಲ್ಲ ಸುಮ್ಮ ಸುಮ್ಮನೆ ಅವರು ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಕಲಿತ್ಕೋಬೇಕೇನು ಬೇರೆಯವರನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿಸೋಕೆ? ಅದರ ಬದಲು ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮಾಡೋಗೆ ಬರೋವ್ರಿಗೇನೇ ನೀವು ಇನ್ಮೇಲೆ ಪುಳಿಯೋಗರೆ ಮಾಡೋಹಾಗಿಲ್ಲ ಅಂತ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಮಾಡಿದ್ರಾಯ್ತಪ್ಪ.

ಏನಂತೀರ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: http://www.itslife.in/wp-content/gallery/receipe-rice/recipe-rice-puliyogare.jpg ಮತ್ತು http://en.wikipedia.org/wiki/File:Bisi_Bele_Bath.jpg

ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ...

2011-11-24T12:20:00.001-08:00

ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಅಜ್ಜಿ ಎಷ್ಟೋ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೋಗಿದ್ದ ಊರುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರ್ತಿತ್ತು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಗದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ. ಅಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ಮತ್ತೆ ಯಮುನೆ ಎರಡೂ ನದಿಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಯಮುನಾ ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಯಾದ ಗಂಗೆ ಎರಡೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸರಸ್ವತೀ ಕೂಡ ಅಲ್ಲೇ ಸೇರುತ್ತೆ. ಅದು ಗುಪ್ತ ಗಾಮಿನಿ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಅಂತ ಹೆಸರು (ವೇಣಿ = ಜಡೆ. ಜಡೆಗೆ ಮೂರು ಕಾಲುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಇರಬೇಕು)ಅಂತೆಲ್ಲ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ.

ಈ ರೀತಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಸೇರುವ ಕಡೆ ಮೂರನೆಯ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಕೊಡಗಿನ ಭಾಗಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಕನ್ನಿಕೆ ಕೂಡುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸುಜ್ಯೋತಿ. ಮತ್ತೆ ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ (ತಿರು=ಪವಿತ್ರವಾದ ಮುಕ್ಕೂಡಲ್ = ಮೂರು ಹೊಳೆ ಸೇರುವೆಡೆ), ಕಾವೇರಿ ಕಪಿಲೆಯರ ಜೊತೆ ಅದೃಶ್ಯವಾದ ಸ್ಫಟಿಕ(ಸರೋವರ), ಇವುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪಕ್ಕದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈರೋಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಭವಾನಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿ ಅಮುದಾ ಇದೆಯೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆಯಂತೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು ಅನ್ನಿ.

ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಎಲ್ಲಿಗೋ ಹೋದೆ. ಅಜ್ಜಿಯನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದೆ ನದಿ ಹೇಗೆ ಹರಿಯುತ್ತೆ ಅಂತ ಕೇಳಿದರೆ, ಅದು ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತೆ, ಅಂತ ಸುಮ್ಮನಾಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ಯಾವಾಗಲೋ ಒಂದು ಸಲ ಅಜ್ಜಿ ಮನೆಯ ಅಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೂಳು ಹಿಡಿದ ಹಳೇ ಕಸ್ತೂರಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹುಡುಕಿ ಓದೋವಾಗ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಬರಹ ನೋಡಿದೆ. ಅದು ಬಹುಶ: ೧೯೬೯-೭೦ ರ ಸುಮಾರಿನ ಕಸ್ತೂರಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಅಲಹಾಬಾದಿಗೆ ಬರೋದಿರ್ಲಿ, ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನುವ ವಿಷಯ ಓದಿ, ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯೂ ಇದೂ ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಒಂದೇ ಆಗುತ್ತೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ, ಅದೇ ಬರಹದಲ್ಲಿಯೇ, ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ಲಜ್ ನದಿಯೂ ಯಮುನಾ ನದಿಯೂ ಈ ಸರಸ್ವತಿಗೇ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದೂ, ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲಜ್ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿ ತಮ್ಮ ಹರಿಯುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ (ಹಾಗೂ ಯಮುನೆ ಗಂಗೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ) ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆ ಆಯಿತೆಂದೂ, ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಸೇರುವ ಯಮುನೆ ಗಂಗೆಗೆ ಸೇರತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಲಹಾಬಾದಿನ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ ಮತ್ತೆ ಸರಸ್ವತಿ ಮೂರೂ ನದಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಚರಿತ್ರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿ ಸರಿಯೆಂದೂ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಓದಿದ್ದರ ನೆನಪು ಮಸುಕು ಮಸುಕಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಮಾತು. ೧೯೯೮-೯೯ರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇರಬಹುದು. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯೋ ಸುದ್ದಿ. ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯ ಜಾಡು ಸಿಕ್ಕಿದೆಯಂತೆ! ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯ ಹರಿವಿರುವುದು ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆಯಂತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಚ್ಚರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಇದೇನಪ್ಪ ಇಷ್ಟು ಹಳೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಸ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲ ಅಂತ. ಅದಾದ ನಂತರ ಈಗ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲೂ , ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ Michel Danino ಬರೆದಿರುವ The Lost River - On the trail of Sarasvati ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಈ ಹಳೆಯ ವಿಷಯಗಳೆಲ್ಲ ಹಾಗೇ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು.

ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ನೂರೈವತ್ತಕ್ಕೂ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು, ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವ ಸುಲಭವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವಂತಹ ಓದುಗರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ಬೇಕಾದಷ್ಟಿವೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಬೆಲೆ ರೂ.೩೯೯.

ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಘಾಗ್ಗರ್ ನದಿಯ ಒಣ ಹರಿವಿರುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರೀ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತೆಂಬ ಸಂಶೋಧನೆ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿರುವ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ, ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿ ಸರಸ್ವತಿ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಆಗಲೇ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಹನಿನೀರೂ ಇಲ್ಲದ ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಮರಳುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾಲ್ಕೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವಿರುವ ನದಿಯೊಂದು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದರೂ ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿ.

ಅಲ್ಲದೆ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನಾಗರೀಕತೆ, ಹರಪ್ಪ ನಾಗರೀಕತೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೋ, ಆ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಲೆಗಳು ಇದ್ದದ್ದು ಹೀಗೆ ಒಣಗಿ ಹೋಗಿರುವ ನದಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಎನ್ನುವುದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ೧೯೫೦ - ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ, ಮತ್ತೆ,ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಹರಿವ ಪಾಕೀಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦% ರಷ್ಟು ನೆಲೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಸರಸ್ವತೀ ನದೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಲೆಗಳು, ಸುಮಾರಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ನೆಲೆಗಳು ಗುಜರಾತ್ ನ ಬಳಿಯೂ (ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದು ಈ ಗುಜರಾತಿನ ಕಚ್ಛ್ ನ ’ರಣ’ ದಲ್ಲೇ)ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಿಂಧೂ ನಾಗರೀಕತೆ (Indus civilization) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬದಲು ಸರಸ್ವತೀ-ಸಿಂಧೂ ನಾಗರೀಕತೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಏಕೆ ಸರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದ ಈ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ ಮಾಯವಾದದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದೂ, ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ. ಇನ್ನೂ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕೂಡ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಸೀ ನದಿ ತನ್ನ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದ ವಿಷಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸ್ತಿನಾವತಿ ಈಗ ನದಿಯ ಹರಿವಿರುವ ಎಡೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳಿಂದ "ನದಿಗಳೆಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮ"ವಾದದ್ದೆಂಬ ಹೊಗಳಿಕೆ ದಕ್ಕಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿ ಒಣಗಿ ಹೋದಳು.

ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗೆ ಎಡಗಡೆಯಿಂದ ಸೇರುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದ ಯಮುನೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಗಂಗೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸರಸ್ವತಿಗೆನೀರು ಪೂರಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಟ್ಲಜ್(ಶತದ್ರು)ಕೂಡಾ ದಾರಿ ಬದಲಿಸಿ ಬಿಯಾಸ್ (ವಿಪಾಶಾ) ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಮನದಿ (glacier) ಗಳ ಸೆಲೆ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ತಪ್ಪಿ ಹೋಯಿತು. ಇನ್ನು ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುವ ಚೌತಂಗ್ (ದೃಶದ್ವತಿ) , ಮಾರ್ಕಂಡ ನದಿಗಳು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವುದಾದರೂ, ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಲದಾಯಿತು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ, ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ "ವಿನಾಶನ" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯು ಪಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧೯೦೦೦ - ೧೮೦೦ ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಜನ ಆ ಊರುಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿರಬೇಕು.

ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಹೊಳವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತೀ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೀಗೇ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಲು ಆಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಮತ್ತೆ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಗೂ ಇರುವ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನೂ, ಮತ್ತೆ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೋ-ಹರಪ್ಪ ಅಥವಾ ಕಾಲಿಬಂಗನ್ ಲೋಥಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಹೇಗೆ ನಂತರದ ಕಾಲದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದುಬಂದಿದೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ನಾನು ಹೇಳೋದು ಚೆನ್ನಾಗಿರೋಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಖಂಡಿತ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ಅನ್ನೋ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದೊಂದು ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯದ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ. ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂತೇನೂ ಹೇಳಲಾರೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು v/s Bangalore

2011-11-09T11:54:00.000-08:00

ಅದೆಲ್ಲೋ ಇರುವ ಸ್ಟೆಲೇರಿಯಂ ನವರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನ ’ಬೆಂಗಳೂರು’ ಅಂತ ಬರೆಯೋಕೆ ಗೊತ್ತಿದೆ:

ಆದ್ರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಇರುವ ಡೆಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ನವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ!

ಇದಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳೋಣ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ದಿಟದ ಒಡವೆಗಳು

2011-11-06T21:44:00.000-08:00

ಕೈಗಳಿಗೆ ದಾನವದು ಬಲುಸೊಗಸಿನಾ ಒಡವೆ
ಗಂಟಲಿಗೆ ಒಡವೆಯದು ನುಡಿಯುತಿಹ ನನ್ನಿ
ಮತ್ತೆ ಕಿವಿಗಳಿಗೊಡವೆ ಕೇಳುವರಿವೆಂಬುವುದೆ
ಇನ್ನುಳಿದ ಒಡವೆಗಳು ನಮಗೆ ಏಕೆನ್ನಿ?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಹಸ್ತಸ್ಯ ಭೂಷಣಂ ದಾನಂ ಸತ್ಯಂ ಕಂಠಸ್ಯ ಭೂಷಣಂ
ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ಭೂಷಣಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಭೂಷಣೈಃ ಕಿಂ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಇಲ್ಲಿಂದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ, ಅಷ್ಟೇ!

ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲನೆ ಬಂದು ಗಲ್ಲಕೆ ಮುತ್ತುಕೊಟ್ಟು...

2011-11-04T13:11:00.000-07:00

ಮಗುವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತ
ಮುತ್ತಿಟ್ಟ ಗೋಪಿಯರ
ತುಟಿಕಂಪ ಸವಿಯುವನು ಈತ!

ಮಗುವೆಂದು ಅಪ್ಪಿದರೆ
ಬರಸೆಳೆದು ಕುತ್ತಿಗೆಯ
ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪೇರಿಸಿದ ಈತ!

ಮಗುವೆಂದು ಮುದ್ದಿನಲಿ
ತೊಡೆಮೇಲೆ ಏರಿಸಲು
ಮುಟ್ಟುತಲೆ ನಾಚಿಸುವ ಈತ!

ಕೇಡಿಗನು ಈ ಮಗುವೆ
ಕಳುಹಿಸಲಿ ಬಲುದೂರ
ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಕೇಡುಗಳ ಈಗ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ 2-68 ):

ಓಷ್ಟಂ ಜಿಘ್ರನ್ ಶಿಶುರಿತಿ ಧಿಯಾ ಚುಂಬಿತೋ ವಲ್ಲವೀಭಿಃ
ಕಂಠಂ ಗೃಹ್ಣನ್ ಅರುಣಿತ ಪದಂ ಗಾಢಮಾಲಿಂಗಿತಾಂಗಃ |
ದೋಷ್ಣಾ ಲಜ್ಜಾಪದಮಭಿಮೃಶನ್ ಅಂಕಮಾರೋಪಿತಾತ್ಮಾ
ಧೂರ್ತಸ್ವಾಮೀ ಹರತು ದುರಿತಂ ದೂರತೋ ಬಾಲಕೃಷ್ಣಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಹೊಗಳಬೇಕಾದವರನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬೈಯುತ್ತ ಹೊಗಳುವುದಕ್ಕೆ "ನಿಂದಾ ಸ್ತುತಿ" ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇಂತಹದ್ದರಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಸರು ಪ್ರವೀಣರು. ಪುರಂದರದಾಸರು, ಕನಕದಾಸರು ಮೊದಲಾದವರು ಹಲವಾರು ದೇವರನಾಮಗಳನ್ನು ನಿಂದಾಸ್ತುತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ.

ಕೊ.ಕೊ: ’ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲನೆ ಬಂದನೆ’ ಅನ್ನುವುದು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆ . ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಹಾಲು ಮಾರಲು ಹೋದರೆ ನಿನ್ನಯ ಕಂದ ಶಾಲೆಯ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಪೋದನೆ" , "ಶಶಿಮುಖಿಯರನೆಲ್ಲ ಬಸಿರು ಮಾಡಿದನೀತ" ಮೊದಲಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾವವೇ ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ರಚನೆಯ ಅನುಪಲ್ಲವಿಯ ಸಾಲನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ತಲೆಬರಹವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಹಿರಿಯ ಮಿತ್ರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಿಯ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಪಂಚಮಾತ್ರಾಗಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.

’ಹಂಸನಾದ’ಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ

2011-11-03T12:59:00.000-07:00

ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ’ಹಂಸನಾದ’ಕ್ಕೆ ಪ್ರೊ. ಓ.ಎಲ್. ನಾಗಭೂಷಣಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಚೆಂದದ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಈಗ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ!

ಆಸಕ್ತರಿಗೆ:

ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ಹಂಸನಾದ ಆಕೃತಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಂಡು ಓದಿ. ಅಥವಾ, ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಕಾರ ಹಿಡಿಸುವುದಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡಿ!

ಓದಿದವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಕಾತರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಜನರು

2011-11-01T12:42:00.000-07:00

ಯೋಗ್ಯರಿವರು ತಮ್ಮೊಳಿತನೂ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಪರಹಿತವನೆಸಗುವವರು;
ನಾಡಾಡಿಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥವನು ಬಿಡದೇ ಉಳಿದವರಿಗೊಳಿತು ಮಾಡಿಯಾರು.
ತಮಗೋಸುಗ ಹೆರವರೊಳಿತಿಗೆ ತಡೆಯಾದವರು ಮನುಜ ರಕ್ಕಸರು;
ಕಾರಣವಿರದೆಯೇ ಪರರ ಕೆಡುಕನು ಬಯಸುವರ ಕರೆವುದೇನೆಂದರಿಯೆನು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ):

ಏತೇ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಪರಾರ್ಥಘಟಕಾಃ ಸ್ವಾರ್ಥಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಯೇ
ಸಾಮಾನ್ಯಾಸ್ತು ಪರಾರ್ಥಮುದ್ಯಮಭೃತಃ ಸ್ವಾರ್ಥಾವಿರೋಧೇನ ಯೇ|
ತೇಮೀ ಮಾನವರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪರಹಿತಂ ಸ್ವಾರ್ಥಯ ನಿಘ್ನಂತಿ ಯೇ
ಯೇ ತು ಘ್ನಂತಿ ನಿರರ್ಥಕಂ ಪರಹಿತಂ ತೇ ಕೇ ನ ಜಾನೀಮಹೇ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹಂಬಲ

2011-10-27T15:09:00.000-07:00

ಪುಣ್ಯಗೈದರೆ ನಾನು ಹುಟ್ಟುವೆನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ
ಬಿದಿರಾಗಿ ಯಮುನೆಯ ದಡದ ಮೆಳೆಯೊಳಗೆ;
ಆ ಬಿದಿರು ಕೊಳಲಾಗಿ ಪಡೆದರೂ ಪಡೆದೀತು
ಗೋಪಕುವರನ ರನ್ನ ತುಟಿಗೊತ್ತುವಾ ಸೊಗಸು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ, ೨-೯):

ಅಪಿ ಜನುಷಿ ಪರಸ್ಮಿನ್ನಾತ್ತಪುಣ್ಯೋ ಭವೇಯಂ
ತಟ ಭುವಿ ಯಮುನಾಯಾಸ್ತಾದೃಶೋ ವಂಶನಾಳಃ |
ಅನುಭವತಿ ಯ ಏಷಶ್ಶ್ರೀಮದಾಭೀರ ಸೂನೋಃ
ಅಧರಮಣಿ ಸಮೀಪನ್ಯಾಸಧನ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಂ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ, ಮತ್ತೆ ಅವರು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಗೆಳೆಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಪಿ ಎಸ್ ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಆಭಾರಿ.

ನಂದನ ಕಂದನಿಗೆ

2011-10-26T15:03:00.000-07:00

ಪೊಂಗೊಳಲ ರಂಧ್ರಗಳ
ಚೆಂಬೆರಳ ತುದಿಗಳಲಿ
ಮುಚ್ಚುತಾ ತೆರೆಯುತಿಹನ

ತಿರುತಿರುಗಿ ಮರಮರಳಿ
ತನ್ನುಸಿರ ಗಾಳಿಯನು
ಕೊಳಲಿನಲಿ ತುಂಬುವವನ

ಅರಳಿದ ತಾವರೆಯ
ಹೋಲುವಾ ಕಂಗಳಿಹ
ಚೆಂದದಾ ನಿಲುವಿನವನ

ವಂದಿಸುವೆ ನಾನೀಗ
ಬೃಂದಾವನದಿ ನಲಿವ
ನಂದಗೋಪನ ಕಂದನ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಲೀಲಾ ಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತದಿಂದ):

ಅಂಗುಲ್ಯಗ್ರೈಃ ಅರುಣಕಿರಣೈಃ ಮುಕ್ತಸಂರುದ್ಧರಂಧ್ರಂ

ವಾರಂ ವಾರಂ ವದನಮರುತಾ ವೇಣುಮಾಪೂರಯಂತಂ |

ವ್ಯತ್ಯಸ್ತ್ಯಾಂಘ್ರಿಂ ವಿಕಚಕಮಲಚ್ಛಾಯವಿಸ್ತಾರ ನೇತ್ರಂ

ವಂದೇ ವೃಂದಾವನಸುಚರಿತಂ ನಂದಗೋಪಾಲ ಸೂನುಂ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಅನೂಪ್ ಹುಲ್ಲೇನ ಹಳ್ಳಿ ಅವರ ಸುಂದರ ಫೋಟೋ ಬ್ಲಾಗ್, ಅನುಬಿಂಬ್ ; ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ "ವ್ಯತ್ಯಸ್ಥ್ಯಾಂಘ್ರಿಂ" ಅನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಈ ವಿಗ್ರಹ ಒಳ್ಳೇ ಉದಾಹರಣೆಯೆನಿಸಿತು.

ಕೊ: ಇದು ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತದ ಐದನೇ ಪದ್ಯ. ಈ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ್ದ ಈ ಅನುವಾದವು ಈ ಪದ್ಯದ ನಂತರ ಬರುವ ಪದ್ಯ.

ಆಸೆ

2011-10-25T13:58:00.000-07:00

ಕಾಣದಿರಲವಳ ನೋಟವೊಂದರ ಆಸೆ
ಕಂಡರಾಗುವುದು ಅಪ್ಪಿ ಸುಖಿಸುವ ಆಸೆ ;
ಸೊಗಸುಗಣ್ಣಿಯನೊಮ್ಮೆ ಅಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಿಡಲು
ಬರುವುದು ಒಡನೆಯೇ ಒಂದಾಗುವಾಸೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ) :

ಅದರ್ಶನೇ ದರ್ಶನಮಾತ್ರ ಕಾಮಾ
ದೃಷ್ಟಾ ಪರಿಷ್ಟಂಗ ಸುಖೈಕ ಲೋಲಾ |
ಆಲಿಂಗಿತಾಯಾಂ ಪುನರಾಯತಾಕ್ಷ್ಯಾ
-ಮಾಶಾಸ್ಮಹೇ ವಿಗ್ರಹಯೇರಭೇದಮ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಈ ಅನುವಾದವನ್ನು ನೋಡಿದ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಇದನ್ನ ಯಾವುದೋ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದ್ದೇ ಸಾಲುಗಳನ್ನ ಕೇಳಿದ ಹಾಗಿದೆ ಅಂದರು. ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು - ಜೈ ಭರ್ತೃಹರಿ! ಪಾಪ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಿಕ್ಕಿತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಕೊ.ಕೊ: ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ’ಮನಸಾರೆ’ ನೋಡಿದ್ದಿರಾ? ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ (ನಾಯಕ ನ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಹುಡುಗಿಯ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತೆ), ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾತುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಭರ್ತೃಹರಿಯ "ಯಂ ಚಿಂತಯಾಮಿ ಸತತಮ್ ಮಯಿ ಸಾ ವಿರಕ್ತಾ" ಎಂದು ಮೊದಲಾಗುವ ಶ್ಲೋಕದ ಅಚ್ಚು. ಆ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ಟರು ಭರ್ತೃಹರಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗೇ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ!

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ಟರೇನೂ ಮೊದಲಿಗರೇನಲ್ಲ. ಕಾಲು ಶತಮಾನ ಮುನ್ನವೇ ಬಂದಿದ್ದ ತಮಿಳಿನ ’ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಂಗಳ್’, ಅದರ ಹಿಂದೀ ಅವತರಣಿಕೆ ’ಏಕ್ ನಯೀ ಪಹೇಲಿ’ ಇದರಲ್ಲಿ ವೇತಾಳಪಂಚವಿಂಶತಿಯ ಒಂದು ಕಥೆಯು ಮುಖ್ಯವಾದ ಎಳೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು (ನಿರ್ದೇಶನ: ಕೆ ಬಾಲಚಂದರ್)

ಮಳೆಗಾಲದ ಅಗಲಿಕೆ

2011-10-24T19:15:00.000-07:00

ಆಗಸದಲಿ ಹರಿದಾಡುತಿರುವ ಮಿಂಚುಗಳೊಂದು ಕಡೆ

ಕಂಪು ಸೂಸುವ ಕೇದಗೆಗಳ ಸೊಗಸಿನ್ನೊಂದು ಕಡೆ;

ಅತ್ತ ದಟ್ಟ ಕಾರ್ಮೋಡಗಳಲಿ ಹೊಮ್ಮಿದ ಗುಡುಗುಗಳು

ಇತ್ತ ಕಲಕಲ ಕೇಕೆಯಲಿ ನಲಿದಾಡುತಿರುವ ನವಿಲುಗಳು!

ಎಂತು ಕಳೆವರು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳನಯ್ಯೋ ಒಲವಲಿ ಬಿದ್ದ

ಸೊಗಸಿನ ಕಣ್ಣೆವೆಯ ಮುಗುದೆಯರು ನಲ್ಲನಗಲಿಕೆಯಲಿ?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದಿಂದ):

ಇತೋ ವಿದ್ಯುದ್ವಲ್ಲೀ ವಿಲಸಿತಂ ಇತಃ ಕೇತಕೀತರೋಃ

ಸ್ಫುರನ್ಗಂಧಃ ಪ್ರೋದ್ಯಜ್ಜಲದ ನಿನದ ಸ್ಫೂರ್ಜಿತಂ ಇತಃ |

ಇತಃ ಕೇಕೀಕ್ರೀಡಾ ಕಲಕಲರವಃ ಪಕ್ಷ್ಮಲದೃಶಾಂ

ಕಥಂ ಯಾಸ್ಯಂತ್ಯೇತೇ ವಿರಹ ದಿವಸಾಃ ಸಂಭೃತರಸಾಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೂವರೆ ಪಾದದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶವನ್ನು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಬಂದಿವೆಯಾದರೂ, ಅದು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿದೆ

ಹುಬ್ಬೆಂಬ ಬಿಲ್ಲಿನ ಚುರುಕು ಬಾಣಗಳು

2011-10-19T11:39:00.000-07:00

ಗಂಡು ಸರಿದಾರಿಯಲಿ ನಡೆವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನಂಕೆಯಲಿಡುವನು
ನಾಚಿಕೆಯನು ಬಿಡನು ವಿನಯದಾಸರೆಯಲಿರುವನು; ಯಾವತನಕ?
ಬೆಡಗಿಯರ ಸೆಳೆವ ಕುಡಿಹುಬ್ಬು ಬಿಲ್ಲಿನಲಿ ಹೂಡಿದ ಬಟ್ಟಲು ಕಣ್ಣಿನಾ
ನೋಟದಂಬುಗಳು ತಗುಲಿ ಅವನೆದೆಗಾರಿಕೆಯನೇ ಕದಿವ ತನಕ !

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದಿಂದ*) :

ಸನ್ಮಾರ್ಗೇ ತಾವದಾಸ್ತೇ ಪ್ರಭವತಿ ಚ ನರಸ್ತಾವದೇವೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ
ಲಜ್ಜಾಂ ತಾವದ್ವಿಧತ್ತೇ ವಿನಯಮಪಿ ಸಮಾಲಂಭತೇ ತಾವದೇವ |
ಭ್ರೂಚಾಪಾಕೃಷ್ಟ ಮುಕ್ತಾಃ ಶ್ರವಣಪಥಗತಾ ನೀಲ ಪಕ್ಷ್ಮಾಣ ಏತೇ
ಯಾವಲ್ಲೀಲಾವತೀನಾಂ ಹೃದಿ ನ ಧೃತಿ ಮುಷೋ ದೃಷ್ಟಿಭಾಗಾಃ ಪತಂತಿ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ. ಹಿತೋಪದೇಶದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಪದ್ಯದ ಪಾಠಾಂತರವೊಂದು ಇರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಕೊ.ಕೊ: "ಶ್ರವಣಪಥಗತಾ ನೀಲ ಪಕ್ಷ್ಮಾಣ" ಮೊದಲಾದ ಪದಪುಂಜಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನಡಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಡವುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪದ್ಯದ ಭಾವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲಿದೆ.

ಇವಳದೆಂಥ ಇನಿಯೆ?

2011-10-18T18:46:00.000-07:00

ಬೇಗುದಿ ತರುವಳು ನೆನಪಿನಲೆ

ಮರುಳು ಹಿಡಿಸುವಳು ನೋಡಿದರೆ;

ಸೋಕಲು ಇವಳು ಮೈ ಮರವೆ!

ಇವಳಿಗಿನಿಯೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೆ?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ):

ಸ್ಮೃತಾ ಭವತಿ ತಾಪಾಯ ದೃಷ್ಟಾ ಚೋನ್ಮಾದಕಾರಿಣೀ |

ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಭವತಿ ಮೋಹಾಯ ಸಾ ನಾಮ ದಯಿತಾ ಕಥಮ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹಾತೊರೆತ

2011-10-04T18:09:00.000-07:00

ಕಿವಿಯಲವನ ಹೆಸರು ಬಿದ್ದರೂ
ಮೈ ಮಿಂಚಾಡುವುದು ನವಿರೆದ್ದು;
ಕಂಡರವನ ಮೊಗಚಂದಿರವು
ಚಂದ್ರಶಿಲೆಯಂತೆ ಕರಗುವುದು!

ಇನಿಯ ಬಳಿಬಂದೆನ್ನ ಕೊರಳನು
ಅವನ ತೋಳಲಿ ಸೆಳೆದು ಅಪ್ಪಲು
ಒಡೆದ ಈ ಮನಕುಂಟು ತಲ್ಲಣ
ತಿರುಗಿ ಪೆಡಸಾದೇನೆಂಬ ಕಳವಳ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರು ಕವಿಯ ಅಮರುಶತಕದಿಂದ)

ಶ್ರುತ್ವಾ ನಾಮಾಪಿ ಯಸ್ಯ ಸ್ಫುಟಘನಪುಲಕಂ ಜಾಯತೇಂSಗಂ ಸಮಂತಾತ್
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯಸ್ಯಾನನೇಂದುಂ ಭವತಿ ವಪುರಿದಂ ಚಂದ್ರಕಾಂತಾನುಕಾರಿ |
ತಸ್ಮಿನ್ನಾಗತ್ಯ ಕಂಠಗ್ರಹಣಸರಭಸಸ್ಥಾಯಿನಿ ಪ್ರಾಣನಾಥೇ
ಭಗ್ನಾ ಮನಸ್ಯ ಚಿಂತಾ ಭವತಿ ಮಯಿ ಪುನರ್ ವಜ್ರಮಯ್ಯಾಮ್ ಕದಾ ನು ||

श्रुत्वा नामापि यस्य स्फुटघनपुलकं जायतेऽङ्गं समन्तात्

दृष्ट्वा यस्याननेन्दुं भवति वपुरिदं चन्द्रकान्तानुकारि ।

तस्मिन्नागत्य कण्ठग्रहणसरभसस्थायिनि प्राणनाथे

भग्ना मानस्य चिन्ता भवति मम पुनर्वज्रमय्याः कदा नु ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂರನೇ ಸಾಲಿಗೆ "ತಸ್ಮಿನ್ನಾಗತ್ಯ ಕಂಠಗ್ರಹನಿಕಟ ಪದಸ್ಥಾಯಿನಿ ಪ್ರಾಣನಾಥೇ" ಎಂಬ ಪಾಠಾಂತರವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಚಂದ್ರಶಿಲೆ (Moonstone) ಎಂಬ ಖನಿಜವು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ತೇವಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ಕವಿಸಮಯ. ಇದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ!

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ "ಭಗ್ನಾ ಮನಸ್ಯ ಚಿಂತಾ" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು, ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಇನಿಯನಿಂದ ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡು ದೂರಾದ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು, ದೂರವಿದ್ದಾಗಲೂ ಅವನನ್ನು ಮರೆಯಲಾರದೇ ಕೊರಗುವ ಹಾತೊರೆತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನ್ನೆಣಿಕೆ.

ದೊಣ್ಣೆ ಹಿಡಿಯದ ದೇವರು

2011-09-27T14:21:00.000-07:00

ಆವ ಕಾಯ್ವ ಗೊಲ್ಲನಂತೆ
ದೈವ ಕೋಲನು ಹಿಡಿಯದು ;
ಯಾವನ ಕಾಪಿಡಲು ಬೇಕೋ
ಅವಗೆ ಬುದ್ಧಿಯ ಈವುದು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಮಹಾಭಾರತ : ೫-೩೫-೫೧)

ನ ದೇವಾ ದಂಡಮಾದಾಯ ರಕ್ಷಂತಿ ಪಶುಪಾಲವತ್|
ಯಂ ತು ರಕ್ಷಿತುಮಿಚ್ಛಂತಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸಂಯೋಜಯಂತಿ ತಮ್||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಆವು = ಹಸು; ಆಕಳು ಎಂಬ ಬಹುವಚನವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ

ಕೊ.ಕೊ: ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪಶು ಎಂದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಳಸಿದ "ಆವು" ಪದದಿಂದ ಅದರ ಹರಹು ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರಬಹುದೆನಿಸಿದರೂ, ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಅಂತಹದ್ದೇನೂ ಅಡ್ಡಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿರುವೆ.

ಬದುಕುವ ದಾರಿ

2011-09-26T13:27:00.000-07:00

ವಿಷವಿರದ ಹಾವಾದರೂ
ಹಿರಿದಾಗಿ ಹೆಡೆ ಎತ್ತಲಿ;
ವಿಷವು ಇಹುದೋ ಇಲ್ಲವೋ
ಹಗೆಯ ಹೆದರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲಲಿ ;

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಚಾಣಕ್ಯ ಪಂಡಿತನ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯಿಂದ):

ನಿರ್ವಿಷೇಣಾಪಿ ಸರ್ಪೇಣ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಮಹತೀ ಫಣಾ |
ವಿಷಮಸ್ತು ನ ಚಾಪ್ಯಸ್ತು ಫಟಾಟೋಪೋ ಭಯಂಕರಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬರೆದ ಚಾಣಕ್ಯ ಪಂಡಿತನು ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನ ಗುರುವಾದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬರೆದ ಕೌಟಲ್ಯನೇ ಎಂದು ಒಂದು ಮತ. ಈ ಚಾಣಕ್ಯ ಪಂಡಿತ ಬೇರೊಬ್ಬ ನಂತರ ಬಂದ ಕವಿ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು - ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಹಣೆಬರಹ

2011-09-23T07:12:00.000-07:00

ಒಲವು ತುಂಬಿದ ಸಂಜೆ ಹೆಣ್ಣಿನ
ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಇನಿಯ ನೇಸರು;
ಅಯ್ಯೋ ಹಣೆಬರಹವಿದೆಯಲ್ಲ
ಒಟ್ಟು ಸೇರಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ರಾಮಾಯಣ, ಕಿಷ್ಕಿಂದಾ ಕಾಂಡ):

ಅನುರಾಗವತೀ ಸಂಧ್ಯಾ ದಿವಸಸ್ತತ್ಪುರಸ್ಸರಃ |
ಅಹೋ ದೈವಗತಿಃ ಕೀದೃಕ್ ತಥಾಪಿ ನ ಸಮಾಗಮಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯವು ಆನಂದವರ್ಧನನ ಧ್ವನ್ಯಾಲೋಕದ್ದು ಎಂದು ತೀನಂಶ್ರೀ ಅವರ "ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶ್ ಅವರ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯವು ರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂದಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿದೆಯಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಆನಂದ ವರ್ಧನನು, ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲ ಯಾವುದಾದರೇನು? ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತಿಳಿಯೋಣ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಸಿದೆ!

ಸಂಕೋಲೆಗಳು

2011-09-22T15:44:00.000-07:00

ನಸುನಗೆ ತುಸುಲಜ್ಜೆ ಜೊತೆಗಿನಿತು ದಿಗಿಲು
ತಿರುಗಿಸಿದ ಮೊಗ ಮತ್ತೆ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟಗಳು
ಮಚ್ಚರದ ಮಾತುಗಳು ಜಗಳಗಳು ಬೆಡಗುಗಳು
ಪರಿಪರಿಯ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲೆಯೇ ಹೆಣ್ಣುಗಳು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದಿಂದ):

ಸ್ಮಿತೇನ ಭಾವೇನ ಚ ಲಜ್ಜಯಾ ಭಯಾ
ಪರಾಙ್ಮುಖೈರರ್ಧ ಕಟಾಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಣೈಃ |
ವಚೋಭಿರೀರ್ಷ್ಯಾ ಕಲಹೇನ ಲೀಲಯಾ
ಸಮಸ್ತ ಭಾವೈಃ ಖಲು ಬಂಧನಂ ಸ್ತ್ರೀಯಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದು ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದ ಎರಡನೇ ಪದ್ಯ. ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದ ಮೊದಲ ಪದ್ಯದ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತೆ ಮೂರನೆ ಪದ್ಯದ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ಟರಿಗೂ ಈ ಅನುವಾದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ !

ವಿಷವಾಗುವ ಅಮೃತ

2011-09-12T10:12:00.000-07:00

ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿರುವ ತನಕ ಈಕೆ
ಅಮೃತ ತುಂಬಿದ ಬಿಂದಿಗೆ;
ಕಣ್ಣ ಹಾದಿಯಲಿರದೆ ಹೋದರೆ
ವಿಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ):

ತಾವದೇವಾಮೃತಮಯೀ ಯಾವಲ್ಲೋಚನ ಗೋಚರಾ |
ಚಕ್ಷುಶ್ಪಥಾತ್ ಅತೀತಾ ತು ವಿಷಾದಪಿ ಅತಿರಿಚ್ಯತೇ ||

-ಹಂಸನಾದ

ಕೊ:ಮೂಲದಲ್ಲಿಲ್ಲದ "ಬಿಂದಿಗೆ" ಅನ್ನುವ ಪದವು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆಂದು ಬಳಸಿದ್ದೇನೆ.

ಪಿಳ್ಳಂಗೋವಿಯ ಚೆಲ್ವ ಕೃಷ್ಣನ ...

2011-09-08T14:42:00.000-07:00

ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಕೊಳಲಿನಿಂಚರದಿ ಬೃಂದಾವನವೆಲ್ಲವ ತುಂಬಿದನ
ಮಂದೆ ಮಂದೆ ಆಕಳನೋಡಾಡಿಸುತ ಹಿಂಡಲಿ ನಲಿವ ಕಂದನ
ಇಂದ್ರ ಯಾಗಗಳ ಬೀಳುಗಳೆಯಲೈದ ರಕ್ಕಸರ ಕೊಂದಿಹನ
ಚಂದದಿ ನೆನೆ ನಾಲಿಗೆ ನೀ ಗೊಲ್ಲತಿಯರ ಹೆಗಲೇರಿ ಮೆರೆವನ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಣಾಮೃತದಿಂದ):

ಮಂದಂ ಮಂದಂ ಮಧುರ ನಿನದೈಃ ವೇಣುಮ್ ಆಪೂರಯಂತಂ
ಬೃಂದಂ ಬೃಂದಾವನಭುವಿ ಗಾವಂ ಚಾರಯಂತಂ ಚರಂತಂ |
ಛಂದೋಭಾಗೇ ಶತಮಖಮುಖ ಧ್ವಂಸಿನಾಂ ದಾನವಾನಾಂ
ಹಂತಾರಂ ತಂ ಕಥಯ ರಸನೇ ಗೋಪಕನ್ಯಾ ಭುಜಂಗಂ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: 'ಪಿಳ್ಳಂಗೋವಿಯ ಚೆಲ್ವ ಕೃಷ್ಣನ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಿರಿ? ' ಅನ್ನುವುದು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಭಾವಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡಿರುವೆ.

ಕೊ. ಕೊ. ಕೊ : ನನ್ನ ಆರಿಸಿದ ಅನುವಾದಗಳ ಪುಸ್ತಕ ’ಹಂಸನಾದ’ ಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸಿ.

(ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: http://www.exoticindiaart.com/sculptures/fluting_krishna_rk46.jpg)

ತಂಗಾಳಿಯಂತಹ ನಲ್ಲ

2011-09-06T23:05:00.000-07:00

ತುರುಬ ಕೆಡಿಸೀತು
ಕಂಗಳ ಮುಚ್ಚಿಸೀತು
ಅರಿವೆಗಳನೊತ್ತಾಯದಲಿ ಸೆಳೆದೀತು;

ಮೈಯ ನವಿರೇಳಿಸೀತು
ಮೆಲ್ಲನ್ನ ನಡುಕವನು ತಂದೀತು
ತುಟಿಗಳ ಬಿಡದೆ ಕಿರುಕುಳವ ಕೊಟ್ಟೀತು;

ಬೀಸುತಿಹ ಕುಳಿರುಗಾಲದ
ತಂಗಾಳಿಯೆಂಬುದು ಪೆಣ್ಗಳಲಿ
ಇನಿಯನಂತೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡೀತು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ) :

ಕೇಶಾನಾಕುಲಯನ್ ದೃಶೋರ್ಮುಕುಲಯನ್ ವಾಸೋ ಬಲಾದಾಕ್ಷಿಪನ್
ಆತನ್ವನ್ ಪುಲಕೋದ್ಗಮಮ್ ಪ್ರಕಟಯನ್ನಾವೇಗಕಂಪಂ ಶನೈಃ
ವಾರಂವಾರಮುದಾರಸೀತ್ಕೃತಕೃತೋ ದಂತಚ್ಛದಾನ್ಪೀಡಯನ್
ಪ್ರಾಯಃ ಶಿಶಿರಃ ಏಷ ಸಂಪ್ರತಿ ಮರುತ್ಕಾಂತಾಸು ಕಾಂತಾಯತೇ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಒತ್ತಾಸೆ

2011-09-02T14:28:00.000-07:00

"ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುವೆ ಇರುಳಿನಲಿ ತೋರ ತೊಡೆಯವಳೆ?"
"ನನ್ನುಸಿರ ಮಿಗಿಲಾದ ಆ ನನ್ನ ನಲ್ಲನಿರುವೆಡೆಗೆ"
"ಒಬ್ಬಂಟಿ ತೆರಳಲಂಜಿಕೆಯಾಗದೇನೆ ಹೇಳೆ ಗೆಳತಿ?"
"ಒತ್ತಾಸೆಗುಂಟಲ್ಲೆ ಕಮ್ಮಗೋಲನ ಐದು ಅಂಬುಗಳೇ!"

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಅಮರುಕನ ಅಮರು ಶತಕದಿಂದ):
ಕ್ವ ಪ್ರಸ್ಥಿತಾಹಿ ಕರಭೋರು ಘನೇ ನಿಶೀಥೇ
ಪ್ರಾಣಾಧಿಕೋ ವಸತಿ ಯತ್ರ ಜನಃ ಪ್ರಿಯೋ ಮೇ |
ಏಕಾಕಿನೀ ವದ ಕಥಂ ನ ಬಿಭೇಷಿ ಬಾಲೇ
ನನ್ವಸ್ತಿ ಪುಂಖಿತಶರೋ ಮದನಃ ಸಹಾಯಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯವು ಇಬ್ಬರು ಗೆಳತಿಯರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಮಾತುಕತೆ. ಕಾರ್ಗತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನಲ್ಲನನ್ನು ನೋಡಹೊರಟಿರುವಳೊಬ್ಬಳು, ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಳ ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬಳು.

ಕೊ.ಕೊ: ಕಮ್ಮಗೋಲ - ಗಮಗಮಿಸುವ ಹೂಗಳ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬರುತ್ತಾನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮನ್ಮಥ. ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನಕದಾಸರ ಪದದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು "ಕಮ್ಮಗೋಲನ ವೈರಿ ಸುತನಾದ" (ಎಂದರೆ ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಶಿವನ ಮಗ) ಎಂದು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಪುಂಖಿತ ಶರೋ = ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ ಬಾಣಗಳು = ಹೂವಿನ ರೇಕುಗಳ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗೇ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ "ಕರಭೋರು" - ಸೊಂಡಿಲಿನಂತಹ ತೊಡೆಯವಳೇ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ’ತೋರ ತೊಡೆಯವಳೇ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಕನ್ನಡದ ಹಲವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸ (ಪ್ರತೀ ಸಾಲಿನ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದು) ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ. ಈ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರತೀ ಸಾಲಿನ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದು ಒತ್ತಕ್ಷರವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಸುಮ್ಮನೆ!

ಅಂದಹಾಗೆ, ಈ ಮೊದಲು ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿದ ಅನುವಾದಗಳ ಪುಸ್ತಕ "ಹಂಸನಾದ" ವನ್ನು ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನೆರವಿಗೆ ಬರುವವರು

2011-09-01T14:36:00.000-07:00

ಕಿರಿಯರಾದರೇನು? ನೆರವಾದಾರು;
ಹಿರಿಯರಿಂದಾಗದಿದ್ದರೆ ಏನು?
ದಾಹವಾರಿಸಲು ಆಗದು ಕಡಲಿಗೆ
ಬಾವಿನೀರದನು ತಣಿಸದೇನು?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಉಪಕರ್ತುಂ ಯಥಾ ಸ್ವಲ್ಪಃ ಸಮರ್ಥಾ ನ ತಥಾ ಮಹಾನ್ ।
ಪ್ರಾಯಃ ಕೂಪಸ್ತೃಷಾಂ ಹಂತಿ ನ ಕದಾಪಿ ತು ವಾರಿಧಿಃ ॥

उपकर्तुं यथा स्वल्पः समर्थो न तथा महान् ।
प्रायः कूपस्तृषां हन्ति न कदापि तु वारिधिः ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮಾರವೈರಿ ರಮಣಿ

2011-08-29T12:11:00.000-07:00

ನಾಡಿದ್ದು ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ. ಗೌರಿಯ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಿ ಗೌರಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೇಳುಗರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳೋಣವೆನ್ನಿಸಿ ಈ ಚುಟುಕಾದ ಬರಹ.

ನನಗೆ ಇವತ್ತು ನೆನಪಾದ್ದು ತ್ಯಾಗರಾಜರದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ, ನಾಸಿಕಾಭೂಷಣಿ ರಾಗದ, ರೂಪಕತಾಳದ ಮಾರವೈರಿ ರಮಣಿ ಎನ್ನುವ ರಚನೆ. ಮೊದಲು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿ.

ಪಲ್ಲವಿ:
ಮಾರವೈರಿ ರಮಣಿ ಮಂಜು ಭಾಷಿಣೀ ||ಮಾರವೈರಿ||

ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಕ್ರೂರ ದಾನವೇಭವಾರಣಾರೀ ಶ್ರೀಗೌರೀ ||ಮಾರವೈರಿ||

ಚರಣ:
ಕರ್ಮಬಂಧವಾರಣ ನಿಷ್ಕಾಮಚಿತ್ತ ವರದೇ
ಧರ್ಮವರ್ಧನೀ ಸದಾ ವದನಹಾಸೇ ಶುಭಫಲದೇ ||ಮಾರವೈರಿ||

ಇದನ್ನು ’ತ್ಯಾಗರಾಜರದ್ದು’ ಎನ್ನಲಾದ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮುದ್ರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮುದ್ರೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಅವರಲ್ಲದೆ, ಅವರ ನಂತರ ಕೆಲವು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ರಚಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಚನಾ ಕೌಶಲ,ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಆ ರಚನೆಗಳು ಯಾರದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬ ಊಹೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕಂಡುಬರುವ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರಚನೆ ಯಾರದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹದ್ದರಲ್ಲಿ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮುದ್ರೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟುವುದು ಸಹಜವೇ. ದೊರೆತಿರುವ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮುದ್ರೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಅವರದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತಹ ರಚನೆ ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಇದೊಂದೇ. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕೆಲವು ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ (ಬಹುಶಃ ಆಂಧ್ರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ) ಈ ಕೃತಿ ಹಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ವಿವಾದ ಅದೇನೇ ಇರಲಿ. ಇದೊಂದು ಸರಳ ಸುಂದರ ರಚನೆ ಎಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ರಚನೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಗೌರಿಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ "ಮನ್ಮಥನ ಹಗೆಯಾದ ಶಿವನ ಪ್ರಿಯಳೇ, ಹಿತವಾದ ನುಡಿಯವಳೇ, ಕ್ರೂರರಕ್ಕಸರೆಂಬ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹಿಣಿಯಂತಿರುವವಳೇ, ಭೂಲೋಕದ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವವಳೇ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟವರಿಗೆಲ್ಲ ಒಳಿತುಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವವಳೇ, ನಗುಮೊಗದ ಧರ್ಮವರ್ಧನಿಯೇ" ಎಂದು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿ ಎಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಮೇಳರಾಗವಾದ ನಾಸಿಕಾಭೂಷಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಾದಿ ರಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹಿತವಾದ ರಾಗವೇ! ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಚಿಟುಕಿಸಿ, ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಕಂಠಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ, ಆನಂದಿಸಿ:

http://www.raaga.com/play/?id=47992

ಇದೇ ರಚನೆ, ಅವರದ್ದೇ ಕಂಠದಲ್ಲಿ, ಹಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರದ್ದು - ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಎಪ್ಪತ್ತೈದನೆ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದ್ದು:

ಮಂಜುಭಾಷಿಣಿ ಶ್ರೀಗೌರಿ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ತರಲೆಂಬ ಹಾರೈಕೆಯಲ್ಲಿ,

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ತ್ಯಾಗರಾಜರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣದ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಈ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಧರ್ಮವರ್ಧನೀ "ಸದಾ" ವದನ ಹಾಸೇ, "ಮಾರ" ವೈರಿ ರಮಣೀ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಕೊ.ಕೊ: ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಊರಾದ ತಿರುವೈಯ್ಯಾರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಿವನ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪಂಚನದೀಶ್ವರನೆಂದು ಹೆಸರು. ಆ ಊರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕಾವೇರಿ ಐದು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಡೆದು ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಊರಿಗೂ ತಿರುವೈಯ್ಯಾರು (ಪವಿತ್ರವಾದ ಐದುನದಿಗಳ ಊರು) ಎಂಬ ಹೆಸರು.ಆ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಧರ್ಮವರ್ಧನಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಸಂವರ್ಧನಿ (ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಐಯಾಱಪ್ಪರ್, ಅಱಂವೞರ್ತನಾಯಕಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರು.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಇದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರು ’ಅಂಬಿಕಾಂ ಉಪಾಸೇಹಂ’ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದೂ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.

ಆಸೆ

2011-08-27T21:38:00.000-07:00

ಆಸೆಯೆಂಬುದಕೆ ತೊತ್ತಾದವರು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗಾಗುವರು ತೊತ್ತು;

ಆಸೆಯಾರಿಗೆ ತೊತ್ತಾಗುವುದೋ ಅವರಿಗಿಡೀ ಜಗವಾದೀತು ತೊತ್ತು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಆಶಾಯಾ ಯೇ ದಾಸಾಸ್ತೇ ದಾಸಾಃ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ |

ಆಶಾ ಯೇಷಾಂ ದಾಸೀ ತೇಷಾಂ ದಾಸಾಯತೇ ಲೋಕಃ ||

आशाया ये दासास्ते दासाः सर्वलोकस्य ।

आशा येषां दासी तेषाम् दासायते लोकः ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹಂಸನಾದ - ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭದಲ್ಲಿ ಇಂದು

2011-08-27T20:25:00.000-07:00

ಇವತ್ತಿನ (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೮, ೨೦೧೧) ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕ "ಹಂಸನಾದ"ದ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಓದಿನ ಮನೆ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಬರೆದವರು ಡಾ.ವಾಸುದೇವ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕಾರ್ಗಾಲದ ಹಂಬಲ

2011-08-25T10:28:00.000-07:00

ಕಾರಮೋಡಗಳು ; ನೆಲಮರೆಸಿರುವ ಹೂವುಗಳಹಾಸು;

ಅರಳಿದ ಕದಂಬ ಕಾಡುಮಲ್ಲೆಗಳ ಕಂಪ ಬೀರುವ ಗಾಳಿ;

ಮಾರುದನಿಸುವ ಕುಣಿವ ನವಿಲುಗಳ ಕೇಕೆಯ ಸೊಲ್ಲು -

ತರುವುವು ಹಂಬಲವ ಕೊರಗು ಸಂತಸದಲ್ಲಿಹರೆಲ್ಲರಿಗು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ)

ವಿಯದುಪಚಿತ ಮೇಘೋ ಭೂಮಯಃ ಕಂದಲಿನ್ಯೋ

ನವಕುಟಜ ಕದಂಬಾಮೋದಿನೋ ಗಂಧವಾಹಾಃ |

ಶಿಖಿಕುಲಕಲ ಕೇಕಾರವರಮ್ಯಾ ವನಾಂತಾಃ

ಸುಖಿನಮಸುಖಿನಂ ವಾ ಸರ್ವಮುತ್ಕಂಠಯಂತಿ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಕಂದಲಿನ್ಯೋ - ಕಂದಲಿ ಎಂಬುದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಒಂದು ಹೂಜಾತಿ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಕಾಡು ಹೂಗಳ ಹಲವು ಜಾತಿಗಳು ಇವೆಯೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹೂಬಿಡುತ್ತದಂತೆ! ಆದರೆ ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೂವರಳುವ, ನೆಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೂ ಹಾಸಿಗೆಯಂತಾಗಿಸುವ ಬೇರೆ ಹೂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆಂದು ನನ್ನೆಣಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ಕಂದಲಿ ಹೂಗಳ ಬದಲು, ಹೆಸರಿಸದೇ "ಹೂಗಳ ಹಾಸು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಕದಂಬ = ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಅರಸುಮನೆತನವಾದ ಕದಂಬರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದ ಮರ ಇದೇ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬರಹವನ್ನು ನೋಡಿ. ಜೊತೆಗೆ, ಕುಟಜ ಎನ್ನುವುದು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೋಲುವ, ಕಂಪಾದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಗಿಡಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ , ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ವಸಂತನ ತಪ್ಪು

2011-08-24T13:03:00.000-07:00

ವಸಂತದಲಿಂಪಾದ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಗಾನ
ಮಲೆನಾಡ ಗಿರಿಗಳಲಿ ಸುಳಿವ ತಂಗಾಳಿ
ಅಗಲಿ ನೊಂದವರ ಜೀವವನೇ ಸೆಳೆದಾವು
ಕೇಡುಗಾಲದಲಮೃತವೂ ಆದಂತೆ ನಂಜು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ )

ಮಧುರಯಂ ಮಧುರೈರಪಿ ಕೋಕಿಲಾ-
ಕಲರವೈರ್ಮಲಯಸ್ಯ ಚ ವಾಯುಭಿಃ |
ವಿರಹಿಣಃ ಪ್ರಹಿಣಸ್ತಿ ಶರೀರಿಣೋಂ
ವಿಪದಿ ಹಂತ ಸುಧಾSಪಿ ವಿಷಾಯತೇ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂರನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಿಣಸ್ತಿ, ಪ್ರಣಿಹಂತಿ - ಹೀಗೆ ಎರಡು ಪಾಠಾಂತರಗಳು ಇದ್ದಹಾಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿಘಂಟು ಇಲ್ಲದ್ದಿಂದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಕೊ.ಕೊ: ಮಲಯಪರ್ವತದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಲೆನಾಡ ಗಾಳಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದೇನಾದರೂ, ಸಾರಾಂಶ ಅದೇ ಆಗಿದೆ.

ಕೊಳಲನೂದುವ ಚದುರನಾರೇ?

2011-08-20T17:38:00.001-07:00

ಕೇಳ್ದವರ ಹಿಗ್ಗಿಸಿತು ನಾದದಲಿ

ವೇದಗಳ ಹೊಮ್ಮಿಸುತ

ಮರಗಿಡಗಳನೂ ನಲಿಸಿತು;

ಕಲ್ಲ ಕರಗಿಸಿತು ನೆರೆನಿಂತ

ಮಿಗಗಳ ಮೈಮರೆಸುತ

ತುರುಗಳಿಗೆ ಸಂತಸವೀಯಿತು;

ಗೋವಳರ ಸಡಗರಿಸಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲ

ಮುನಿಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ತರುತ

ಸಪ್ತ ಸ್ವರಗಳನೆಲ್ಲೆಲ್ಲು ಹರಡಿತು;

ಆ ಮಗುವಿನ ಕೊಳಲುಲಿ

ಸಕಲ ಲೋಕಗಳನೂ ಗೆಲ್ಲುತಲಿ

ಓಂಕಾರದೊಳಹುರುಳ ಸಾರಿತು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತದ ಶ್ಲೋಕ 2-110):

ಲೋಕಾನುನ್ಮುದಯನ್ ಶ್ರುತೀರ್ಮುಖರಯನ್ ಕ್ಷೋಣೀರುಹಾನ್ ಹರ್ಷಯನ್
ಶೈಲಾನ್ವಿದ್ರವಯನ್ ಮೃಗಾನ್ವಿವಶಯನ್ ಗೋಬೃಂದಮಾನಂದಯನ್ |
ಗೋಪಾನ್ಸಂಭ್ರಮಯನ್ ಮುನೀನ್ ಮುಕುಲಯನ್ ಸಪ್ತಸ್ವರಾನ್ಜೃಂಭಯನ್
ಓಂಕಾರಾರ್ಥಮುದೀರಯನ್ವಿಜಯತೇ ವಂಶೀನಿನಾದಃ ಶಿಶೋಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: 'ಕೊಳಲನೂದುವ ಚದುರನಾರೇ ಪೇಳಮ್ಮ’ ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲದ ಲಾಲಿತ್ಯ ಕನ್ನಡ ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿವುದಕ್ಕಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಸರಳವಾಗಿ ತರಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವೆ ಅಷ್ಟೆ. ಕೃಷ್ಣ ಹುಟ್ಟಿದ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಈ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ ಹಿಗ್ಗು ನನಗಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಕೃಷ್ಣನ ಕೊಳಲು ಕಲ್ಲನ್ನೂ ಕರಗಿಸಬಲ್ಲುದಂತೆ. ಅಂತೆಯೇ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಭ ಅವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯೂ ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚೇನಿಲ್ಲ. ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಣಾಮೃತದ ಈ ಶ್ಲೋಕ, ನಂತರ ಕನಕ ದಾಸರ ಒಂದು ದೇವರ ನಾಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಈ ವರ್ಷದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿಯ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ!

http://www.youtube.com/watch?v=VfPoJdw0ZoA

ಹಣೆ ಬರಹ

2011-08-19T00:42:00.000-07:00

ಆನೆ ಹಕ್ಕಿ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದ ಸೆರೆವಾಸ

ನೇಸರಚಂದಿರಗಿಹ ರಾಹುಕೇತುಗಳ ಕಾಟ

ಜೊತೆಗೆ ಅರಿವುಳ್ಳವರ ಬಡತನವ ನೋಡಿ

ಎನ್ನ ಮನವೆಂದಿತು "ಹಣೆ ಬರಹವೇ ಗಟ್ಟಿ"

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ)

ಗಜ ಭುಜಂಗ ವಿಹಂಗಮ ಬಂಧನಂ

ಶಶಿ ದಿವಾಕರಯೋರ್ಗ್ರಹ ಪೀಡನಂ |

ಮತಿಮತಾಂ ಚ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ದರಿದ್ರತಾಂ

ವಿಧಿರಹೋ ಬಲವಾನ್ ಇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಲಕುಮಿಯ ನೋಟ

2011-08-11T01:05:00.000-07:00

ಜೇನ ಸವಿಯಲು ಚೆಲುವ ಕನ್ನೈದಿಲೆಯೆಡೆಗೆ
ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಬರುವ ಜೇನ್ದುಂಬಿಯಂತೆ
ನಾಚುತಲಿ ಒಲವಿನಲಿ ಮುರಾರಿಯ ಮೊಗವನೆ
ಓರಣದಿ ಹೊರಳುತಲಿ ನೋಡುತಿಹ ಮುಗುದೆ
ಆ ಕಡಲಣುಗೆಯ ಸೊಗದ ನೋಟದ ಮಾಲೆ
ತೋರುತಿರಲಿ ನನಗೆ ಸಕಲ ಸಂಪದಗಳನೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ):

ಮುಗ್ಧಾ ಮುಹುರ್ವಿದಧತೀ ವದನೇ ಮುರಾರೇಃ
ಪ್ರೇಮತ್ರಪಾಪ್ರಣಿಹಿತಾನಿ ಗತಾಗತಾನಿ |
ಮಾಲಾದೃಶೋ ಮಧುಕರೀವ ಮಹೋತ್ಪಲೇ ಯಾ
ಸಾ ಮೇ ಶ್ರಿಯಂ ದಿಶತು ಸಾಗರ ಸಂಭವಾಯಾಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನೈದಿಲೆಯ ಹೂವಿಗೆ ಮುತ್ತುವ ದುಂಬಿ ಹೇಗೆ ಹೂವಿನ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನೋಟವು ಹರಿಯ ಕಡೆಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ , ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ದೂರಕ್ಕೂ, ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಣಿಸಿ ಹೆಣೆದ ಹೂವಿನ ಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ನಾಳೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಬ್ಬ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಹಬ್ಬದ ದಿನ (೨೦೦೮, ೨೦೦೯, ೨೦೧೦) ಒಂದು ಬರಹವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ, ಇವತ್ತೂ ಒಂದು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಲಿತ್ಯ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ, ಹಬ್ಬದ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಅನುವಾದ ಇರಲಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!

ಅರಿವಿನ ಅಲೆಗಳು - ಸ್ಟೆಲೇರಿಯಂ

2011-08-10T23:00:00.000-07:00

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸಂಚಯ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಆಗಸ್ಟ್ ನ ಮೊದಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಬರಹಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ.

ಆ ಅರಿವಿನ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದು ನಾನು ಬರೆದ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಆಗಸವೇ ಎಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಬರಹ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಓದಲು ಈ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಚಿಟಕಿಸಿ.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಉಳಿಸಬಾರದವುಗಳು

2011-08-09T19:05:00.000-07:00

ಆರಿಸದೇ ಉಳಿದುರಿ ತೀರಿಸದ ಕಡ
ಮನದಲುಳಿದ ವೈರ ಇವು ಮೂರು
ಇರುವಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುತ ಹೋಗುವುವು
ಅದಕೇ ಇವುಗಳ ಉಳಿಸದಿರು

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಅಗ್ನಿ ಶೇಷಂ ಋಣಃ ಶೇಷಂ
ಶತ್ರು ಶೇಷಂ ತಥೈವ ಚ |
ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರವರ್ಧಂತೇ
ತಸ್ಮಾಚ್ಛೇಷಂ ನ ರಕ್ಷಯೇತ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊರತೆ ಮರೆಯಿಸುವ ಗುಣಗಳು

2011-08-04T19:59:00.000-07:00

ಎಣಿಯಿರದ ರತುನಗಳ ಹೆತ್ತ ಪರ್ವತದ
ಸುತ್ತ ತುಂಬಿರುವ ಭಾರಿ ಹಿಮರಾಶಿಯೂ
ಅದರ ಹಿರಿಮೆಯ ಇನಿತೂ ಕುಂದಿಸದು;

ಒಳಿತಾದ ಗುಣಗಳೇ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಿರಲು
ಮರೆಸಿ ಹೋದೀತು ಇರುವೊಂದು ಕುಂದು
ಬೆಳುದಿಂಗಳು ಚಂದಿರನ ಕಲೆ ಮರೆಸುವಂತೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಕಾಳಿದಾಸನ ಕುಮಾರ ಸಂಭವದಿಂದ):

ಅನಂತರತ್ನ ಪ್ರಭವಸ್ಯ ಯಸ್ಯ
ಹಿಮಂ ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವಿಲೋಪಿ ಜಾತಂ |
ಏಕೋ ಹಿ ದೋಷೋ ಗುಣಸನ್ನಿಪಾತೇ
ನಿಮಜ್ಜತೀಂದೋಃ ಕಿರಣೇಷ್ವಿವಾಂಕಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇದು ಕುಮಾರಸಂಭವದ ಮೊದಲ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಕಾಳಿದಾಸ ಮಾಡುವ ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪದ್ಯ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲಾರದಷ್ಟು ಚಳಿ, ಸುತ್ತ ಹಿಮರಾಶಿ ಇರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ, ಆ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ಸಕಲ ರತ್ನಗಳೂ ಸಿಗುವ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಹಿಮರಾಶಿಯೊಂದು ಕೊರೆ, ತೊಂದರೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ಕವಿಯ ಅಂಬೋಣ.

ಕೊ.ಕೊ: ಚಂದಿರನ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ, ನಾವು ಈಗ ಮೊಲ, ಅಥವಾ ಜಿಂಕೆಯ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕರಿ ನೆರಳುಗಳನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ, ಚಂದಿರನ ಮೇಲಿನ ಮಚ್ಚೆ ಎಂದು ಕವಿ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಕೊ.ಕೊ. ಕೊ : : ಈ ಕಾಳಿದಾಸನ ಪದ್ಯವನ್ನೋದಿದ ಇನ್ನಾರೋ ಕವಿ ಅವನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಕೆಳಗಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ:

एको हि दोषो गुणसन्निपाते निमज्जतींदोः इति यो बभाषे
नूनम् न द्रुष्टं कविनापि तेन दारिद्रय दोषो गुणराशिनाशी

ಇದನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಈ ರೀತಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೆ - ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಪದ ಜೋಡಣೆ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಭಾವವುಳಿದಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತ ಹಾಗೇ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ:

ಗುಣಗಳ ಗುಂಪಲಿ ಒಂದೇ ಕೊರತೆ
ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಲಿ ಕಲೆಯಂತೆ
ಮುಚ್ಚೀತೆಂದ ಕವಿ ತಾ ಕಾಣನು
ಲೋಕದ ನಿಜರೂಪದ ಮೋರೆ;
ಸಾವಿರ ಗುಣಗಳ ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕದೆ
ಒಂದೇ ಬಡತನವೆಂಬ ಕೊರೆ ?

ಅರುಂಧತೀ ದರ್ಶನ

2011-08-02T17:03:00.000-07:00

ನಮ್ಮ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ - ಅರುಂಧತೀ ದರ್ಶನ. ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ನಾನು ನನ್ನ ಮದುವೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮದುವೆಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ನೋಡಿ ಮನಸಿನೊಳಗೇ ನಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ ಕೂಡ!

ಹಾಗಂತ ನನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನ ಕಂಡ್ರೆ ಮೂಗುಮುರಿಯೋವ್ನು ಅಂತ ಅಂದ್ಕೋಬೇಡಿ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅವುಗಳ ಒಳ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು, ಅವು ನಡೆಯುವ ಸೊಬಗಿಗೆ ಚೆನ್ನು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು, ಯಾರೋ ಹಿರಿಯರಿಗೋ, ಬೇಕಾದವರಿಗೋ ಹಿತವಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನು. ಅಂತೂ ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದ್ರೆ ಆಗ್ದೇ ಇದ್ರೆ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನ ಹಾಗೇ ಇಟ್ಕೋಬಹುದು. ಇಲ್ಲ ಇದ್ಯಾಕಪ್ಪ ಅಂತ ಬಿಟ್ಬಿಡಬಹುದು. ಅವರವರ ಇಷ್ಟ ಅನ್ನಿ.

ಇರ್ಲಿ. ಅದೇನೋ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಎಲ್ಲೋ ಹೋದೆ. ಇನ್ನು ಅರುಂಧತೀ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಪುರೋಹಿತರು ಮದುವೆಯ ಕಲಾಪಗಳ ನಡುವೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹೀಗೆ ಅರುಂಧತೀ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸೋದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ವಿಷಯವಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಟ ಅರುಂಧತಿಯರ ಹೇಗೆ ಅವರು ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಇಂಬಾಗಿದ್ದರು, ಎಂತಹ ಅನುರೂಪ ದಾಂಪತ್ಯ ಅವರದ್ದು ಅನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರಂತೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಏಳು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸುವುದಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಪತ್ನಿ ಅರುಂಧತಿಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ. ಇಂತಹ ಪತಿಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಆಗಸದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವಧುವರರೂ ಹಾಗೇ ಬಾಳಲಿ ಅನ್ನುವ ಹಾರೈಕೆಯೇ ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ನಕ್ಕಿದ್ದು ಏಕೆಂದಿರಾ? ಇನ್ನೇನು ಮಾಡೋಣ ಸ್ವಾಮೀ? ಹಾಡು ಹಗಲೇ ಮದುವೆ ಛತ್ರದ ಒಳಗೋ ಹೊರಗೋ ಎಲ್ಲೋ ನಿಂತ ಜೋಯಿಸರು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಕೈತೋರಿ, ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಎಂದಾಗ ನಗು ಬರದೇ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? ತೋರಿಸುವ ಪುರೋಹಿತರಲ್ಲಿ ಅರ್ದ ಜನಕ್ಕೆ ಅರುಂಧತಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿರೋದಿಲ್ಲ. ಬೆಪ್ಪು ಬೆಪ್ಪಾಗಿ ನೋಡುವ ಮದುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಜನಕ್ಕೆ ವಸಿಷ್ಠನೂ ಗೊತ್ತಿರೋದಿಲ್ಲ ಅರುಂಧತಿಯೂ ಗೊತ್ತಿರೋದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬೇಕಾಗೂ ಇರೋದಿಲ್ಲ!

ಆದ್ರೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ನಿಮಗೆ ಅರುಂಧತೀ ದರ್ಶನ ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡ್ಬೇಕಂದ್ರೆ ನಾನು ಮಾಡಿಸ್ತೀನಿ ಕೇಳಿ. ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಏನಿಲ್ಲ!

(ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರ: ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ - ಮೇಲೆ ಚಿಟಕಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ತಿ ಚಿತ್ರ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಋಷಿ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ!)

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆರು ತಿಂಗಳು (ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ) ಒಂದು ಕತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ನಿಮಗೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸೋದು ಬಹಳ ಸುಲಭ. ಆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚೌಕೋನ, ಮತ್ತೆ ಅದರ ಬಾಲದಂತಿರುವ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತರಹ ಆಕಾಶದ ಗಾಳಿಪಟ ಅನ್ನಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತೆ, ನೀವು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎದ್ದು ನೋಡಬೇಕಾಗಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ. ಒಂದುವೇಳೆ ನೀವೇನಾದರೂ ೪೦ ಡಿಗ್ರೀ ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಿಮಗೆ ಇದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ , ರಾತ್ರಿಯ ಯಾವುದೇ ಹೊತ್ತಲ್ಲಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತೆ. ಹಾಗೇ ನೀವು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ೪೦ ಡಿಗ್ರಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ನೀವು ಇದನ್ನ ನೋಡೋ ಆಸೆಯನ್ನ ಬಿಡಿ.

ಅಂದಹಾಗೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಂಡಲ ಅನ್ನೋದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಟ್ಟಿರೋ ಹೆಸರು. ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ Big Dipper ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಒಂದು ತಾರಾಪುಂಜ (constellation) ಅಂತ ಪರಿಗಣಿಸೋದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಇದು Ursa Major (Great Bear) ಎಂಬ ತಾರಾ ಪುಂಜದ ಭಾಗ. ಆದರೆ Ursa Major ನ ಉಳಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರೋದ್ರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸೇರೋ ಏಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ ಅನ್ನಿ.

ಗಾಳಿಪಟದ ಬಾಲದ ತುಂದಿಯಿಂದ ಹೋದಿರಾದರೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹೆಸರು ಹೀಗಿವೆ: ಮರೀಚಿ, ವಸಿಷ್ಟ, ಆಂಗೀರಸ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಕ್ರತು. ಈ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿವೆಯಲ್ಲ, ಪುಲಹ (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪಕ್ಕ M ಎಂಬ ಅಕ್ಷರ ಇದೆ ನೋಡಿ) -ಮತ್ತು-ಕ್ರತು (ಪುಲಹ ನಿಂದ ನೇರ ಕೆಳಗಿನ ನಕ್ಷತ್ರ ಇದು) , ಅವುಗಳನ್ನ pointers, ಅಂದರೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಅಂತಲೂ ಅಂತಾರೆ. ಯಾಕಂದರೆ, ಈ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನ ಸೇರಿಸಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ನಿಮಗೆ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಿಗುತ್ತೆ! ಚಿತ್ರದ ಕೆಳ ಮೂಲೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರವೇ ಧ್ರುವ (Pole Star). ಇದು ಯಾಕೆ ಧ್ರುವ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮಾತಾಡೋಣ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೂ ನಿಜ-ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ (True-North) ಇರುತ್ತೆ ಅಂತ ತಿಳಿದರೆ ಸಾಕು.

ಅರುಂಧತೀನ ಬಿಟ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟೆನಲ್ಲ ಅನ್ಬೇಡಿ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಬಿಳೀ ಆವರಣ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದೇ ನಕ್ಷತ್ರ ವಸಿಷ್ಠ. ಗುರುತಿಸೋಕೆ ಸುಲಭವಾಗಲಿ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಿದೇನೆ. ಅಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ (ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಸ್ವಾಮೀ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ!) ಕೆಳಗೇ ಇನ್ನೊಂದು ಬಹಳ ಮಬ್ಬಾದ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ ಕಾಣುತ್ತೆ. ಹೇಗೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಿತ್ರ ಇದನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಅರುಂಧತಿ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ, ಆಗಸದಲ್ಲಿಯೂ ವಸಿಷ್ಠನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅರುಂಧತಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾಯ. ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಇದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೇ, ಈ ಬಾಲಂಗೋಚಿಯ ನಡುವಿನ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ವಸಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು ಅಂತ ಊಹಿಸಬಹುದು.

ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಇದೆ ಇಲ್ಲಿ - ಅದೊಂದು ಹೇಳಿ ಈ ಹರಟೆಯನ್ನ ಮುಗಿಸಿಬಿಡುವೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹಳ ದೂರ (ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಬೆಳಕಿನವರ್ಷದಷ್ಟೂ) ಇರಬಹುದು. ಅವು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಎಡೆಯಿಂದ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಗುಂಟ ಇರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಗಲ್ಲ. ವಸಿಷ್ಠ (Mizar) ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ (Alcor), ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದು ತಾರಾಜೋಡಿ. ಅಂದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಭೂಮಿ, ಇತರ ಗ್ರಹಗಳೂ ಸುತ್ತುವ ಹಾಗೆ, ವಸಿಷ್ಠನ ಸುತ್ತ ಅರುಂಧತಿ ಸುತ್ತುತ್ತಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮ್ಮತ್ತಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ. ಯಾಕಂದ್ರೆ, ವಸಿಷ್ಠ ಅಂತ ನಾವು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೇಳುತ್ತೀವೋ, ಅದು ಒಂದು ಜೋಡಿತಾರೆ (Binary) - ಅಂದರೆ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಒಂದು ಕೂಟ. ಚಿಕ್ಕ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲೂ, ಇದನ್ನು ಎರಡಾಗಿ - Mizar A ಮತ್ತು Mizar B - ನೋಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅರುಂಧತಿ ಕೂಡ ಒಂದು ಜೋಡಿ ತಾರೆ. ಇಷ್ಟು ಸಾಲದು ಅಂತ Mizar-A ಮತ್ತು Mizar-B ಗಳು ಕೂಡ ಜೋಡಿಗಳೇ. ಇದನ್ನ ದೂರದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣೋಕಾಗೋಲ್ಲ, ಆದರೆ ವರ್ಣಪಟಲದ (Spectroscope) ಸಹಾಯದಿಂದ ಇದನ್ನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ನಮಗೆ ಕಾಣೋ ಈ ವಸಿಷ್ಠ-ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇರೋದು ಆರು ತಾರೆಗಳ ಒಂದು ಕೂಟ!

ಇನ್ಯಾಕೆ ತಡ? ಕತ್ತಲಾದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗಿ ನೋಡ್ತೀರಲ್ಲ? ಯಾರಾದ್ರೂ ಎಲ್ಲೋ ತೋರಿಸಿ, ನೋಡಿ ಇದು ವಸಿಷ್ಠ , ಇದು ಅರುಂಧತಿ ಅಂತ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳ್ತೀರಲ್ಲ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

(ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಟೆಲೇರಿಯಮ್ ಬಳಸಿ ತೆಗೆದಿದ್ದು)

ಕೊಂಕು ನೋಟದವಳ ಜಾಣ್ಮೆ

2011-08-01T21:46:00.000-07:00

ಮೋಡಿಗೊಳಿಸುವರು ಅಮಲೇರಿಸುವರು
ಮೇಲೆ ಕಟಪಟೆಯ ಕಟಕಿಯಾಡುವರು;

ಭಯವಡಗಿಸುವರು ರಮಿಸಿ ಸುಖಿಸುವರು
ಜೊತೆಗೆ ನೀಗದಿಹ ನೋವನೂ ನೀಡುವರು;

ಈ ಬೆಡಗಿಯರು ತಮ್ಮ ಕೊಂಕುನೋಟದಲೆ

ಲೇಸಾಗಿ ಗಂಡುಗಳ ಗುಂಡಿಗೆಯೊಳಹೊಕ್ಕು

ಅದೇನೇನ ಮಾಡುವರು? ಏನೇನ ಮಾಡಾರು?

ಅದೇನೇನ ಮಾಡುವರು! ಏನೇನ ಮಾಡಾರು !

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರಶತಕದಿಂದ):

ಸಮ್ಮೋಹಯಂತಿ ಮದಯಂತಿ ವಿಡಂಬಯಂತಿ
ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯಂತಿ ರಮಯಂತಿ ವಿಷಾದಯಂತಿ |
ಏತಾಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ನರಾಣಾಮ್
ಕಿನ್ನಾಮ ವಾಮನಯನಾ ನ ಸದಾಚರಂತಿ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಬಲೆಯಲಾಡುವವನ ಹಾಡು

2011-07-29T14:10:00.000-07:00

ಏಕೆಂದವತಾರವನೆತ್ತಿದೆನೋ?
ಏನು ಕಾರಣವೋ? ಜಾಲದೊಳು ನಾ||ನೇಕೆಂದವತಾರವನೆತ್ತಿದೆನೋ||

ಬಜ್ಜಿನಲ್ಲಿ ಗುಞ್ ಗುಡಲಿಕೋ? ಫೇಸ್
ಬುಕ್ಕಿನ ಗೋಡೆಯಲಿ ಬರೆಯಲಿಕೋ?
ಟ್ವಿಟ್ಟರಿನಲಿ ಚಿಂವ್ ಚಿಂವ್ ಎನ್ನಲಿಕೋ
ಮತ್ತೆ ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲಸ್ಸಿನಲಿ ಹರಿಯಲಿಕೋ ನಾ ||ನೇಕೆಂದವತಾರವನೆತ್ತಿದೆನೋ||

ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿವಾಗದಿದ್ದವರು ಈ ಹಳೆಯ ಬರಹವನ್ನು ನೋಡಿ :-) - ಏಲಾವತಾರಮೆತ್ತಿತಿವೋ
ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ ಇದೂ ಹಿಡಿಸಬಹುದು - ಬ್ಲಾಗಿಗೆ ಮರುಳಾದೆಯಾ?

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪುರಂದರದಾಸರ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡುತ್ತ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹಿಗ್ಗುವ ಹರಿ

2011-07-27T15:36:00.000-07:00

"ಯಮುನೆಯ ಮರಳಲಿ ಆಡಪೋಗಿಹ
ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ
ಬಟ್ಟಲ ಹಾಲನು ಕುಡಿದರೆ ನಿನ್ನಯ
ಕೂದಲು ಬೆಳೆವುದು ಸೊಂಪಾಗಿ"

ಬಣ್ಣಿಸಿ ಇಂತು ಯಶೋದೆ ನುಡಿದಿರೆ
ಬಟ್ಟಲ ಹಾಲನು ವೇಗದಿ ಕುಡಿಯುತ
ಮುಟ್ಟುತ ಜುಟ್ಟನು ಬೆಳೆದಿಹುದೆನ್ನುತ
ಹಿಗ್ಗುವ ಹರಿಯೇ ಎಮ್ಮ ಕಾಯಲಿ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ- ಶ್ಲೋಕ ೬೦)

ಕಾಲಿಂದೀ ಪುಲಿನೋದರೇಶು ಮುಸಲೀ ಯಾವದ್ಗತಃ ಖೇಲಿತುಂ
ತಾವತ್ ಕಾರ್ಪರಿಕಂ ಪಯಃ ಪಿಬ ಹರೇ ವರ್ಧಿಷ್ಯತೇ ತೇ ಶಿಖಾ |
ಇತ್ಥಂ ಬಾಲತಯಾ ಪ್ರತಾರಣಪರಾಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಯಶೋದಾಗಿರಃ
ಪಾಯಾನ್ನಸ್ವಶಿಖಾಂ ಸ್ಪೃಶನ್ ಪ್ರಮುದಿತಃ ಕ್ಷೀರೋರ್ಧಪೀತೇ ಹರಿಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

(ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ Image source :http://www.indianhandicrafts.co.in/somalatha-tanjore-art/tanjore-Krishna-painting/tanjore-lord-Krishna-painting.php )

ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರೆಯೋಲೆ

2011-07-08T06:28:00.000-07:00

ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಂಸನಾದ ಅಂದ್ರೇನು ಅನ್ನುವ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಹಂಸನಾದ ಅಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಗ. ನಂತರ, ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿಗೆ ಅದೇ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗೀಚ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಅನ್ನಿ.

ಹೀಗೆ ನಾನು ಬರೆದ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಸುಭಾಷಿತ ಅನುವಾದಗಳು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಸದ್ಯದಲೇ ಹೊರಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಹಂಸನಾದ ಅಂತಲೇ!

ಪುಸ್ತಕದ ಬಿಡುಗಡೆ ಜುಲೈ ೧೬ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಶ್ರೀಮತಿಯ ಕಥಾಸಂಕಲನವೊಂದು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದು ನನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಸಂತಸವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೀವು ತಪ್ಪದೇ ಬರಬೇಕು, ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು. .

ಹಲವು ಬ್ಲಾಗ್ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಮಿಂಚಂಚೆ ಕಳಿಸಿರುವೆನಾದರೂ, ಕೆಲವರ ಮಿಂಚಂಚೆ ವಿಳಾಸ ಇರದೆಯೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಕಣ್ತಪ್ಪಿನಿಂದಲೋ ನಿಮಗೆ ತಲುಪಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನೇ ನನ್ನ ಕರೆಯೋಲೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿಕೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನಾನು ಕಾದಿರುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಬನ್ನಿ.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ನಲಿವಿನ ಇರುಳು

2011-06-22T13:25:00.000-07:00

ಗಲ್ಲಕ್ಕೆ ಗಲ್ಲ ಹಚ್ಚಿ ನಲುಮೆದುಂಬಿದ ಮಾತುಗಳಲಿ

ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲನೆ ದನಿಯ ಸವಿಯ ತಲ್ಲೀನತೆಯಲಿ

ಅಪ್ಪುಗೆಯ ಬಿಗಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಸಿಪ ತೋಳ್ಗಳಲಿ

ಗೊತ್ತಿರದೇ ಉರುಳಿತಿರುಳು ಅದೆಂಥ ನಲಿವಿನಲಿ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಭವಭೂತಿಯ ಉತ್ತರರಾಮಚರಿತದಿಂದ)

ಕಿಮಪಿ ಕಿಮಪಿ ಮಂದಂ ಮಂದಮಾಸಕ್ತಿ ಯೋಗಾತ್

ಅವಿರಲಿತ ಕಪೋಲಮ್ ಜಲ್ಪತೋರಕ್ರಮೇಣ |

ಅಶಿಥಿಲ ಪರಿರಂಭ ವ್ಯಾಪೃತೇಕೈಕದೋಷ್ಣೋಃ

ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸ್ತೀತ್ ||

ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯವು ಭವಭೂತಿಯ ಉತ್ತರ ರಾಮಚರಿತ ನಾಟಕದ್ದು. ರಾಮನು ಸೀತೆಗೆ ತಾವು ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಲಿವಿನ ರಾತ್ರಿಗಳ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಇದರ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಲಿಗೆ "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವಂ ವ್ಯರಂಸ್ತೀತ್" ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠಾಂತರವೂ ಇದೆಯಂತೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪಾಠಾಂತರಗಳು ಇರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರು. ಭವಭೂತಿಯೂ, ಕಾಳಿದಾಸನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಅನ್ನುವುದು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೊತ್ತಿಬಿಡಿ.

ಭವಭೂತಿ, ಕಾಳಿದಾಸ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ನವಮಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು. ಭವಭೂತಿಗೆ ಕಾಳಿದಾಸನ ಹತ್ತಿರ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಉತ್ತರ ರಾಮಚರಿತವನ್ನು ಬರೆದ ನಂತರ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಕಾಳಿದಾಸನ ಮುಂದೇ ಓದಿದನಂತೆ. ಅವನು ಓದಿದಾಗ ಈ ಪದ್ಯದ ಕಡೆಯ ಸಾಲು "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವಂ ವ್ಯರಂಸ್ತೀತ್" ಎಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇಡೀ ನಾಟಕ ಮುಗಿಸಿದಮೇಲೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ "ಬಿಂದು" ಮಾತ್ರ ದೋಷವಿದೆ - ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದನಂತೆ. ಭವಭೂತಿ ಏನು? ಬೆರಳು ತೋರಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗುವಂತಹವನು. ಅವನು ಕೂಡಲೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನುಡಿದದ್ದು ಏನೆಂದು ಅರಿತು ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಲನ್ನು "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸ್ತೀತ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ತನ್ನ ನಾಟಕವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನಂತೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ದೇವನಾಗರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು "ಬಿಂದು" ಎಂದರೆ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಭವಭೂತಿಯು ಮೊದಲು ಬರೆದಿದ್ದ ಸಾಲು "ರಾತ್ರಿರೇವಂ" ಅಂದರೆ, ರಾತ್ರಿಯು ಹೀಗೆ (ಈ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ರೀತಿ) ಕಳೆಯಿತು ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಬಿಂದುವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ "ರಾತ್ರಿರೇವ", ಅಂದರೆ ರಾತ್ರಿಯೇ (ತನ್ನಿಂತಾನೆ) ಕಳೆದುಹೋಯಿತು ಎಂದು ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸತೇ ಹೊಳಹನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ "ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ" ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಥೆ ಬಹುಶಃ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದಾದರೆ, ಆಂಧ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೇ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಭವಭೂತಿಗಳನ್ನ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ ಬಲ್ಲವರನ್ನಾಗಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಕೆಲವರು - ನಮ್ಮಲ್ಲಿ "ರಾಮ" ನಾಮ ಹೇಳಲು ಬರದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ನಾರದನು "ಮರ-ಮರ-ಮರ-" ಎಂದು ಜಪಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಥೆಯಿಂದ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯನ್ನೂ ಕನ್ನಡಿಗನನ್ನಾಗಿಸಿಲ್ಲವೇ, ಹಾಗೇ. ಕಥೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸನಿಗೂ, ಭವಭೂತಿಗೂ ಎದುರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಿಲ್ಲ. ಭವಭೂತಿಯ ಶಿಷ್ಯನೋ, ಸೇವಕನೋ ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಓದಿ ಮರಳಿ, ಭವಭೂತಿಯ ಬಳಿ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಳಿದಾಸ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿಕಳಿರಬಹುದೆಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಭವಭೂತಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ಶಿಷ್ಯನ ಉತ್ತರ. ಭವಭೂತಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯೇ ಆಯಿತು. ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೇ, ಒಮ್ಮೆಯೂ ಏನೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲವೇ? ಎಂದು ಕೇಳಲು, ಶಿಷ್ಯ "ವೀಳೆಯ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತೇನೋ ಅಂದರು" ಅಷ್ಟೇ ಅಂದನಂತೆ.

ಭವಭೂತಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಏನಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕ್ಕೆ "ಸುನ್ನ" ಎನ್ನುವರು. ಹಾಗೇ, ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸೊನ್ನೆಗೂ "ಸುನ್ನ" ಅಂತಲೇ ಅನ್ನುವರು. ಅಂದರೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲೇ ಮಾತಾಡಿರಬೇಕಲ್ಲ :-) . ಇರಲಿ, ಒಂದು ಸೊನ್ನೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದ ಭವಭೂತಿ ಈ ಸಾಲನ್ನು ತಿದ್ದಿ "ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸ್ತೀತ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದನಂತೆ!

ಅನುವಾದಕ್ಕಿಂತ, ಕೊಸರುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ವಿಚಾರವಾದ್ದರಿಂದ ಬರೆದೆ!

’ಅಣ್ಣ’ನ ದಿನ

2011-06-18T22:06:00.000-07:00

ಹೋದ ವರ್ಷ ಬರೆದ ಬರಹದ ಮರು-ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್: "ಅಣ್ಣ"ನ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ!

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ನೆನ್ನೆ ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ’ಇಟ್ಸ್ ಡಿಫ್’ ಶೋ ಕೇಳುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುವಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟದ ಪಾತ್ರ - ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಹಳೇ ಕಥೆ - "ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಸರಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದೃಷ್ಟ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಹೇಗೆ? ನಾವು ಬತ್ತದ ಪೈರು ಬೆಳೀಬೇಕು ಅಂತಿಟ್ಕೊಳ್ಳಿ. ಮೊದಲು ನಮ್ಮದೇ ಆಗ ಜಮೀನಿರ್ಬೇಕು, ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೊಗೊಬೇಕು. ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನ ಉತ್ತು, ಬಿತ್ತು, ನಾಟಿ ಮಾಡಿ, ಕಳೆ ತೆಗೆದು ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯೂ ಬರಬೇಕು. ಈಗ ಮಳೆ ಸುರಿಯೋದು ನಮ್ಮ ಕೈಲಿದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ಅದೃಷ್ಟ. ಆದರೆ, ಮಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುವಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಉತ್ತು ಬಿತ್ತುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಪಯಿರನ್ನ ಬೆಳೆಯೋಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?"

ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗ ಕೇಳುಗರು ಫೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿ ತಮ್ಮ ನಿಲುವು, ಅನುಭವ ಇವುಗಳನ್ನ ಇತರ ಕೇಳುಗರ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೋತಿದ್ದರು. ನಾನೂ ಕೂಡ ಫೋನಿಸಿ, ಎಡರು ತೊಡರುಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನ ಕೈ ಬಿಡದೇ ನಡೆಸುವವರೇ ಉತ್ತಮರು ಅಂತ ಅರ್ಥ ಬರುವ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸುಭಾಷಿತನ್ನ, ಮತ್ತೆ ಅದರ ತಿರುಳನ್ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಾರಭ್ಯತೇ ನ ಖಲು ವಿಘ್ನ ಭಯೇನ ನೀಚೈ:
ಪ್ರಾರಭ್ಯ ವಿಘ್ನ ವಿಹತಾ ವಿರಮಂತಿ ಮಧ್ಯಾಃ
ವಿಘ್ನೈಃ ಪುನಃಪುನರಪಿ ಪ್ರತಿಹನ್ಯಮಾನಾ:
ಪ್ರಾರಬ್ದಮುತ್ತಮ ಜನಾಃ ನ ಪರಿತ್ಯಜಂತಿ

ಅದು ಹೇಳೋವಾಗಲೇ, ಈ ಸುಭಾಷಿತವನ್ನ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದೇನೆ ಅನ್ನೋ ವಿಷಯವೂ ಮನಸಿಗೆ ಬಂದರೂ, ಆ ಅನುವಾದದ ಎಲ್ಲ ಸಾಲುಗಳೂ ಪೂರ್ತಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬರಲೆ ಇಲ್ಲ. ನಂತರ ಆ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹಕ್ಕೇ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದೆ ಅನ್ನಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮುಂದೆ ಹೋದಾಗ.

ಈಗ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುಭಾಷಿತವನ್ನ ಕಲಿತು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚೇ ಆಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಲ. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಕೇಳಿದರೂ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ಅಂತಹದರಲ್ಲಿ, ನಾನೇ ಬರೆದ ಸಾಲುಗಳನ್ನೇ, ಮೂರು ವರ್ಷವೂ ಆಗದೆ ಮರೆತೆದ್ದೇನಲ್ಲ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿ ’ಅಯ್ಯೋ’ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಎಷ್ಟೋ ಸುಭಾಷಿತಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಮರೆಯದಿರುವಾಗ, ಕಳೆದ ಎರಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೂರಾರು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರನ್ನಾದರೂ, ಒಂದೂ ಪದ ತಪ್ಪದೇ ಹೇಳಲಾರೆನಲ್ಲ! ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಅನ್ನಬೇಕಷ್ಟೇ!

ಇದೇ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾನು ಓದಿರದ ಕೇಳಿರದ ಸುಭಾಷಿತವೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅರರೆ! ನನ್ನ ಈಗಿನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬೇಸರ ಪಡುವ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಅಂತನ್ನಿಸಿತು. ಸುಭಾಷಿತ ಹೀಗಿದೆ ನೋಡಿ:

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಬಾಲಃ ಪುತ್ರೋ ನೀತಿವಾಕ್ಯೋಪಚಾರೈಃ
ಕಾರ್ಯೇ ಕಾರ್ಯೇ ಯತ್ನತಃ ಶಿಕ್ಷಣೀಯಃ |
ಲೇಖಾ ಲಗ್ನಾ ಯಾSಮಪಾತ್ರೇ ವಿಚಿತ್ರಾ
ನಾಸೌ ನಾಶಂ ಪಾಕಕಾಲೇSಪಿ ಯಾತಿ ||

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ:

ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳನೊಳ್ಳೆ ಮಾತಿನಾರೈಕೆಯಲೆ
ಒಳ್ಳೆ ಕೆಲಸಗಳನೆ ಮಾಡ ಕಲಿಸು;
ಹಚ್ಚ ಹಸಿ ಮಡಿಕೆಯ ಮೇಲ್ಬರೆದ ಚಿತ್ತಾರ
ಅಟ್ಟು ಉಣುವಾಗಲೂ ಸೊಗಸುಗೆಡದು!

ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಇಂತಹ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಅಣ್ಣನಿಗೂ (ನನ್ನ ತಂದೆ), ಮತ್ತೆ ಮನಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕಲಿಸಿದವರಿಗೂ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಆಭಾರಿಯೇ!

ವೀಣೆ ಎಂಬ ಸವತಿ

2011-06-17T11:41:00.000-07:00

ನೆಚ್ಚಾಗುವಂಥ ಗೆಳತಿ ಕಾತರ ತುಂಬಿರುವ ಮನಕೆ
ಕಲಬೆರಕೆಯಿರದ ಅಪ್ಪಟ ಸಂತಸ ತರುವ ಸೇರಿಕೆ
ಬೇಟದಲಿನಿಯೆಯ ರೀತಿ ರಸಿಕನಿಗಾಗುವುದು ಜೋಡಿ
ಪೆಣ್ಗಳಿಗೋ ಇನಿಯನೊಲವಿಗೆ ಸವತಿಯಂತೆ ಅಡ್ಡಿ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಭಾಸನ ಚಾರುದತ್ತ ನಾಟಕ, ಮೂರನೇ ಅಂಕ):

ಉತ್ಕಂಠಿತಸ್ಯ ಹೃದಯಾನುಗತಾ ಸಖೀವ
ಸಂಕೀರ್ಣದೋಷರಹಿತಾ ವಿಷಯೇಷು ಗೋಷ್ಟೀ |
ಕ್ರೀಡಾರಸೇಷು ಮದನವ್ಯಸನೇಷು ಕಾಂತಾ
ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತು ಕಾಂತರತಿವಿಘ್ನಕರೀ ಸಪತ್ನೀ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: http://www.reocities.com/Vienna/8896/veenai.gif

ನಯಾಗರ ಫಾಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಗಾಡಿ!

2011-06-08T21:05:00.001-07:00

(ಕೊ: ಇದು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಬರಹ - ಈ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಗೆಳೆಯ ವಿಕಾಸರ ವಿಕಾಸವಾದದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಬರಹದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ನೆನಪಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ)

----------------------------------------------------------------------------------

ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಅಮೆರಿಕೆಯ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ನೆಂಟರ ಮದುವೆಗೆಂದು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗೂ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವೆನಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಐನೂರು ಮೈಲಿ ಯಾವ ಲೆಕ್ಕ ಎಂದು, ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್ ಗೂ ಹೋಗುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಹಾಕಿದ್ದಾಯಿತು.ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್ ಎರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೋಡಿ-ನಗರ. ನಡುವೆ ನಯಾಗರ ನದಿ. ಬರೀ ೩೦-೨೫ ಮೈಲುದ್ದದ ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕೆಯ ೭೫% ನೀರು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಂತೆ. ಈರೀ ಸರೋವರದಿಂದ ಆಂಟೋರಿಯೀ ಸರೋವರದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಸಣ್ಣ ನದಿ, ಸುಮಾರಾಗಿ ಸಪಾಟಾಗಿರುವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದೊಂದು ಸೋಜಿಗ.

ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೆನಡ ಆದರೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಯು.ಎಸ್.ಎ. ಊರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ಎಂದರೆ ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ. ಅದರಲ್ಲೂ ಎರಡು ಭಾಗ. ಸುಮಾರು ೯೦% ನೀರು ಹರಿಯುವ ಕೆನಡಿಯನ್ ಫಾಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಕ ೧೦% ಹರಿಯುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾಲ್ಸ್. ಎತ್ತರ ೨೦೦ ಅಡಿಗೂ ಕಮ್ಮಿ ಇದ್ದರೂ, ಅದರ ಅಗಲ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ತಂದು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಇದು ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಯಾಗರ ಫಾಲ್ಸ್ ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಭೇಟಿ. ಕಳೆದಬಾರಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹಾರಿದ್ದೆ. ಈ ಸರ್ತಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇಂದ ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಅರೆ-ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ನನಗೆ ಪೂರ್ವಕರಾವಳಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೂ ಬಹಳ ಹಸಿರಾಗಿವೆ ಎನಿಸಿತು.ಅಲ್ಲದೆ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನೋಡಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತೆ ಇತರ ಏಶ್ಯನ್ (ಚೈನಿ, ವಿಯಟ್ನಾಮಿ, ಫಿಲಿಪಿನೋ) ಮೊದಲಾದ ಮುಖಗಳೇ ಕಾಣವು. ಅಂತೂ ಇಷ್ಟುದಿನಗಳ ನಂತರ ನಾನು ಪರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನಿಸಿತು!

ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್,ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಮತ್ತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತ್ತು ಹಾದಿ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹೋಗುವಾಗ ಕಪ್ಪ (!) ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಟೋಲ್ ರಸ್ತೆಗಳೂ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಸತೇ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತ ಅಂತೂ ೮-೯ ಗಂಟೆಯ ದಾರಿ ಸವೆಸಿದ್ದಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಬೇಕೆನ್ನುವುದು.ಹಾಗಾಗಿ, ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲೇ ಕೋಣೆಸೇರಿ, ಆದಷ್ಟೂ ಬೇಗ ಹೊರಟಿದ್ದಾಯಿತು.

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಕಲಿತ ಪಾಠದಿಂದ, ಈ ಸಲ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಫಾಲ್ಸ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಹೊಟೆಲ್ ನಿಂದ ಹೊರ ಬಿದ್ದು ಒಂದು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಬೀದಿ ದಾಟಿದರೆ ಸಾಕು - ಫಾಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ಹೋದ ಬಾರಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೆನೋ ಇಲ್ಲವೇ ನೆನಪಾಗಲಿಲ್ಲ - ಪೂರ್ತಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೃಶ್ಯ - ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಕಡೆ ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸು ಮಾರುವ ಗಾಡಿಗಳು! ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ದದಷ್ಟು ಮಸಾಲೆದೋಸೆ-ಉತ್ತಪ್ಪ-ಸಮೋಸ-ಕಚೋರಿ ಮಾರುವವರು. ಇದಂತೂ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತೀರ ಹೊಸತು. ಆಗ ರಾತ್ರಿ ೧೧ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲರೂ ಮುಚ್ಚುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿದ್ದರು. (ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುವುದೇ ೯:೩೦ ಆದ್ದರಿಂದ, ೧೦:೩೦ ಯವರೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮುಸ್ಸಂಜೆ! ಈ ತಿಂಡಿ ಗಾಡಿಗಳ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹೋಗಿದ್ದು ತಪ್ಪೆಂದು ಈಗನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಜಲಪಾತದ ಬಳಿ ಹೋದೆವು. ಆಗಲೇ ಜಲಪಾತ ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಮೀಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಭಾಗದಿಂದ ಬರೀ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಅನ್ನು,ಅದೂ ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ನೋಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಎದುರುಗಡೆ ಕೆನಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡುವ ಬೆಳಕು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಬಿಟ್ಟೇ ಹೋಗಬಾರದೇನೋ ಎನ್ನಿಸುವ ಭಾವ.

 
ರಾತ್ರಿಯ ಚೆಂಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಮೀಯುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾಲ್ಸ್!

ಮರುದಿನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ದೋಣಿ ಯಾನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಎರಡು 
ಜಲಪಾತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ಕವಲಾದ Bridal veil ಫಾಲ್ಸ್ ಅಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಲಿಯಿಟ್ಟು 
ಬಂದು ನಂತರ ನಯಾಗರಕ್ಕೆ ಟಾಟಾ ಹೇಳಿದ್ದಾಯಿತು.

ಆಗ ತೆಗೆದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಿಂದ ಕಾಣುವ ನೋಟ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾಲ್ಸ್):



ಆಡು ದ್ವೀಪ (!) - Goat island ನಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಕೆನೇಡಿಯನ್ ಫಾಲ್ಸ್:



ನಯಾಗರ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆನಡ-ಯುಎಸ್‍ಎ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಸೇತುವೆ(Rainbow bridge)
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾಲ್ಸ್ ನ ಬದಿ-ನೋಟ;



ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಸೇತುವಿಗೆ ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆಯುವ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು!




ನಯಾಗರಾದ ಮೂರು ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ, Bridal Veil 
ಜಲಪಾತ. ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಬಿರುಗಾಳಿ ಕಟ್ಟೆ!(Hurricane Deck)




ಈ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ರಭಸದಿಂದ ಬೀಳುವ ನೀರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಒಂದು ಮಜಾ!


-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮೇಲೆ - ಕೆಳಗೆ

2011-06-06T20:12:00.000-07:00

ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿರುವಂಥ ಮೇಲ್ಮೆ
ಕೂಡಿಡುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲವೆ ಇಲ್ಲ;
ಮೋಡವು ನೀರ ನೀಡುತ ಮೇಲಿರೆ
ಕೂಡಿಡುವ ಕಡಲು ಕೆಳಗಿಹುದಲ್ಲ !

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಗೌರವಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ದಾನಾನ್ನ ತು ವಿತ್ತಸ್ಯ ಸಂಚಯಾತ್ |
ಸ್ಥಿತಿರುಚ್ಚೈಃ ಪಯೋದಾನಾಂ ಪಯೋಧೀನಾಧಮಃ ಸ್ಥಿತಿಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ತಿರುಕನ ಕುರುಹು

2011-06-06T11:02:00.000-07:00

ಎಡವುವ ನಡಿಗೆ ಸೊರಗಿದ ದನಿಯು
ಒಡಲಲಿ ಬೆವರು ಅಂಜಿದ ತನುವು
ಮಡಿಯುವ ವೇಳೆಯ ಈ ಕುರುಹುಗಳೇ
ಬೇಡುವವನಲೂ ಕಾಣುವುವು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಗತೇರ್ಭಂಗಃ ಸ್ವರೋ ಹೀನೋ ಗಾತ್ರೇ ಸ್ವೇದೋ ಮಹದ್ಭಯಮ್
ಮರಣೇ ಯಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ತಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ಯಾಚಕೇ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮರೆಯಲಾರದ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳು: ೫

2011-05-27T11:42:00.000-07:00

ಹಿಂದೆಲ್ಲ, ನನಗೆ ಬಸ್ ಅಥವಾ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣ ಅಂದರೆ, ಒಂದು ತರಹ ಖುಷಿ ಆಗ್ತಿತ್ತು. ಯಾಕಂದ್ರೆ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಯಾವ್ದಾದ್ರೂ ಪುಸ್ತಕ ಓದಬಹುದಲ್ಲ ಅಂತ. ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವಾದರೆ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತೂ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಏನಾದರೂ ಒದಬಹುದಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ಆದರೆ, ಕಿಟಕೀ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹೊರಗಡೆ ನೋಡೋದು ಇನ್ನೇನನ್ನ? ಆದರೆ ಬರೀ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸೋದೇ ಹೆಚ್ಚಾದ ಮೇಲೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಓದೋದು ಅನ್ನೋದು ಕಷ್ಟವೇ -ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರನ್ನ ನಾನೇ ಓಡಿಸೋದ್ರಿಂದ!

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ದೇಶದ ಈ ತುದಿಯಿಂದ ಆ ತುದಿಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡೋ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಓದಿದೆ. ಈ ಸಲದ ಹೆಚ್ಚಾಯ ಅಂದರೆ ಇದನ್ನ ಓದಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇ-ಪ್ರತಿ ಯಾಗಿ. ಕಿಂಡಲ್ ಮೇಲೆ. ಓದಬೇಕು ಅಂತ ಕಿಂಡಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ಪಿಡಿಎಫ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೂ ಪ್ರಯಾಣದ ನೆವದಲ್ಲಿ ಓದುವುದಕ್ಕೊಂದು ಕಾಲ ಬಂತು ಅನ್ನಿ.

ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ವಿಷಯದ ಹರಹನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತೆ. ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ , ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ ಮೊದಲಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದಾದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ , ೧೯೪೦-೬೦ರ ಸಮಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ಎನ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಮಹಿಳಾ ಅಪರಾಧಿಗಳ ವಿಷಯವನ್ನ ತ್ರಿವೇಣಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ನನಗೆ ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಕತೆ ಕೂಡ ನೆನಪಾಯಿತು. ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮಗು, ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಮನಸ್ಸು ಎನ್ನುವ ಮೂರು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳನ್ನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಶಃ ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ ’ಎಂಟು ಗಂಟೆ’ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮಗು ಕಥಾಸಂಕಲನದ್ದು.

ತ್ರಿವೇಣಿ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತೆ ಅವು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತರುವಂತಹ ತಾಕಲಾಟಗಳು, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆ ಇಂತಹವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹದೇ ಕಥೆ ’ಎಂಟು ಗಂಟೆ’. ಇದನ್ನು ನಾನು ಕಡೆಯ ಬಾರಿ ಓದಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನನ್ನ ವಿವರಗಳು ತಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು! ಆದರೆ, ಆ ಕಥೆ ಹೀಗೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿರುವುದೇ ಇದು "ಮರೆಯಲಾರದ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳ" ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಲು ಒಂದು ಕಾರಣ.

ಇದ್ದಕ್ಕಿಂದ್ದಂತೆ ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀರಿ ತಿಳಿವು ತಪ್ಪುವ ಹುಡುಗನಿಂದ ಕಥೆ ಮೊದಲಾಗುತ್ತೆ. ಇದೇನಿದು ಎಂದೂ ಇಲ್ಲದ ತೊಂದರೆ ಎಂದು ತಂದೆ ತಾಯಿಯರಿಗೆ ದಿಗಿಲಾಗುತ್ತೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತಾಗ, ಮಗು ಏನಕ್ಕೋ ಬೆಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ , ಗೋಡೆ ಗಡಿಯಾರ ಎಂಟು ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಮರುಕಳಿಸಲು ತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಚಿಂತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತೆ. ನಂತರ ನುರಿತ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಕೇಳಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ವೈದ್ಯರು ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನ ಹೇಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಿದರು ಅನ್ನುವುದೇ ಕಥೆಯ ಹುರುಳು. ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನ ನಾನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ನೀವೇ ಓದಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನ - ಮತ್ಯಾಕೆ ತಡ? ಓದಿ - ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರ ಎಂಟು ಗಂಟೆ .

೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನ ಬರೆದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅದೆಷ್ಟು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೋ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ದಂಡದ ಕೆಲಸಗಳು

2011-05-18T09:09:00.000-07:00

ಸೊಕ್ಕಿದ ಸಲಗವ ಕಮಲದ ದಂಟಿನಲಿ
ಕಟ್ಟಿ ಹಿಡಿಯಲುಜ್ಜುಗಿಸುವಂತೆ

ಗಟ್ಟಿ ವಜ್ರವನು ಹೂವಿನ ದಳದಲಿ
ಪಟ್ಟೆನಿಸಿ ಮುರಿಯ ತೊಡಗುವಂತೆ

ಉಪ್ಪಿನ ಕಡಲನು ಜೇನ ಹನಿಯಿಂದ
ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಗೊಳಿಸ ಬಯಸುವಂತೆ

ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಿನಲಿ ಮೂಳರ ದಾರಿಗೆ
ಜಗ್ಗಿಸಿ ತರುವುದು ದಂಡವಂತೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ)

ವ್ಯಾಲಂ ಬಾಲ ಮೃಣಾಲ ತಂತುಭಿರಸೌ ರೋದ್ಧುಂ ಸಮುಜ್ಜೃಂಭತೇ
ಭೇತ್ತುಮ್ ವಜ್ರಮಣಿಂ ಶಿರೀಶಕುಸುಮ ಪ್ರಾಂತೇನ ಸನ್ನಹ್ಯತೇ||
ಮಾಧುರ್ಯಂ ಮಧುಬಿಂದುನಾ ರಚಯಿತುಂ ಕ್ಷಾರಾಂಬುಧೇರೀಹತೇ
ಮೂರ್ಖಾನ್ ಯಃ ಪ್ರತಿನೇತುಮಿಚ್ಛತಿ ಬಲಾತ್ ಸೂಕ್ತೈಃ ಸುಧಾಸ್ಯಯಂದಿಭಿಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಜೀವದ ಗೆಳೆಯರು

2011-05-16T13:10:00.000-07:00

ಹಾಲದು ತನ್ನೊಳು ಬೆರೆಸಿದ ನೀರಿಗೆ
ತನ್ನ ನಡತೆಯನೆಲ್ಲವ ನೀಡುವುದು
ಹಾಲ ಕಾಯಿಸಲು ನೀರು ಗೆಳೆಯನ
ನೋವಿಗೆ ಮರುಗಿ ಹಬೆಯಾಡುವುದು

ನೀರಿನ ಪಾಡನು ನೋಡುತ ಹಾಲು
ಉಕ್ಕುತ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರುವುದು
ಬೆರೆಸಲು ಅದಕೆ ತುಸುವೇ ನೀರನು
ಕೂಡಲೆ ತಣಿವನು ಹೊಂದುವುದು!

ಒಳ್ಳೆಯ ಗೆಳೆಯರ ನಡುವೆ ಗೆಳೆತನ
ಎಂದಿಗು ಇರುವುದು ಹೀಗೆ;
ನೋವುನಲಿವಲಿ ಜೊತೆಯನು ಬಿಡದಿಹ
ಹಾಲಿನ ನೀರಿನ ಹಾಗೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ)

ಕ್ಷೀರೇಣಾತ್ಮಗತೋದಕಾಯ ಯಿ ಗುಣಾಃ ದತ್ತಾಃ ಪುರಾ ತೇSಖಿಲಾಃ
ಕ್ಷೀರೇ ತಾಪಮವೇಕ್ಷ್ಯ ತೇನ ಪಯಸಾ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ಕೃಶಾನೌ ಹುತಃ |
ಗಂತುಂ ಪಾವಕಮುನ್ಮನಸ್ತದಭವದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಮಿತ್ರಾಪದಂ
ಯುಕ್ತಂ ತೇನ ಜಲೇನ ಶಾಮ್ಯತಿ ಸತಾಂ ಮೈತ್ರೀ ಪುನಸ್ತ್ವೀದೃಶೀ ||

क्षीरेणात्मगतोदकाय हि गुणाः दत्ताः पुरा तेऽखिलाः
क्षीरे तापमवेक्ष्य तेन पयसा ह्यात्मा कृशानौ हुतः ।
गन्तुं पावकमुन्मनस्तदभवद्दृष्ट्वा तु मित्रापदम्
युक्तं तेन जलेन शाम्यति सतां मैत्री पुनस्त्वीदृशी ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ವಿವರಗಳು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಣಿಸುವೆ

ಒಂದು ಕಿವಿಮಾತು

2011-05-14T22:00:00.000-07:00

ಮುಂದೆ ಸಂಗೀತ ಪಕ್ಕದಲಿ ತೆಂಕಣದ ಸರಸ ಕವಿಗಳ ಕೂಟ
ಹಿಂದೆ ಜಣಜಣಿಸುವ ಬಳೆಕೈಗಳ ಸುಂದರಿಯರ ಚಾಮರ ಸೇವೆ
ಉಂಟೆಂದಾದರೆ ಸವಿ ನೀ ಸಂಸಾರಚಪಲಗಳ ಬಿಡದೆಲೆ;
ಇಲ್ಲದಿರೆ ನಿನ್ನನೇ ಮರೆತು ಸೇರಿಕೋ ತನ್ಮಯಸ್ಧಿತಿಗೆ ಕೂಡಲೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ವೈರಾಗ್ಯ ಶತಕದಿಂದ):

ಅಗ್ರೇ ಗೀತಂ ಸರಸ ಕವಯಃ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಃ
ಪಶ್ಚಾಲ್ಲೀಲಾವಲಯರಣಿತಣಂ ಚಾಮರಗ್ರಾಹಿಣೀನಾಂ|
ಯದ್ಯಸ್ತ್ಯೇವಂ ಕುರು ಭವರಸಾಸ್ವಾದನೇ ಲಂಪಟತ್ವಂ
ನೋಚೇಚ್ಚೇತಃ ಪ್ರವಿಶ ಸಹಸಾ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೌ ಸಮಾಧೌ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಇವತ್ತು ತಾನೇ ಸಿಂಹ ಎಸ್ ಎನ್ ಅವರ ಗೂಗಲ್ ಬಜ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಶ್ಲೋಕ. ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಗೆ ನನ್ನ ಅನುವಾದ ಏನೇನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಹಾಕುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ!

ವಾಣಿಯ ವೈಪರೀತ್ಯ

2011-05-13T10:14:00.000-07:00

ನಿಕ್ಕುವದಿ ವಾಣಿಯ ಹೋಲುವ
ಬೊಕ್ಕಸವು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ;
ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚುತಲಿದ್ದು
ಬಚ್ಚಿಡಲು ಸೊರಗುವುದಲ್ಲ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನ ಭಾಂಡಾಗಾರದಿಂದ):

ಅಪೂರ್ವಃ ಕೋsಪಿ ಕೋಶೋಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ತವ ಭಾರತಿ|
ವ್ಯಯತೋ ವೃದ್ಧಿಮಾಯಾತಿ ಕ್ಷಯಮಾಯಾತಿ ಸಂಚಯಾತ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಶಿವನ ಒಲಿಸುವ ಪರಿ

2011-05-05T10:02:00.000-07:00

ದಟ್ಟಕಾಡಲೊಬ್ಬಂಟಿ ಅಲೆವರು
ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೂ ಏರುವರು

ಕೊಳದಾಳದಲಿ ಮುಳುಗುವರು,
ತಿಳಿಗೇಡಿಗಳು ಹೂಗಳಿಗೆಂದು!

ಮನದ ಕೊಳದಲೇ ಅರಳಿದ
ಹೂವೊಂದ ನೆಚ್ಚಿ ಮುಡಿಸಲು

ಉಮೆಯರಸ ಮೆಚ್ಚಿ ನಲಿವ-
ನೆಂಬುದನಿವರು ಅರಿವರೆಂದು?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿವಾನಂದಲಹರಿ, ಶ್ಲೋಕ ೯)

ಗಭೀರೇ ಕಾಸಾರೇ ವಿಶತಿ ವಿಜನೇ ಘೋರವಿಪಿನೇ
ವಿಶಾಲೇ ಶೈಲೇ ಚ ಭ್ರಮತಿ ಕುಸುಮಾರ್ಥಂ ಜಡಮತಿಃ
ಸಮರ್ಪ್ಯೈಕಂ ಚೇತಃ ಸರಸಿಜಮುಮಾನಾಥ ಭವತೇ
ಸುಖೇನಾವಸ್ಥಾತುಂ ಜನ ಇಹ ನ ಜಾನಾತಿ ಕಿಮಿಹೋ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಉಮೆಯೊಡನೆ ನಂದಿಯೇರಿರುವ ಶಿವ, ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಹಳೇಬೀಡು
ಕೊ.ಕೊ: ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಶಂಕರಜಯಂತಿ, ಅಂದರೆ ಆದಿಶಂಕರರು ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ. ಅದು ನೋಡಿದಾಗ ಶಿವಾನಂದ ಲಹರಿಯ ನಾಲ್ಕಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಓದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಅನುವಾದ ಇದು.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Halebidu_shiva.jpg

ಬೇಡುವವನ ಪಾಡು

2011-05-04T17:00:00.000-07:00

ಎಡವುವ ನಡಿಗೆ ಅಡಗಿದ ಗಂಟಲು
ಒಡಲಲಿ ಬೆವರು ಬೆದರಿದ ತನುವು
ಸಾವು ಬಳಿಸಾರೆ ಕಾಂಬ ಗುರುತುಗಳು
ಬೇಡುವನಲೂ ಕಾಣ ಸಿಕ್ಕಾವು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಗತೇರ್ಭಂಗಃ ಸ್ವರೋ ಹೀನೋ ಗಾತ್ರೇ ಸ್ವೇದೋ ಮಹದ್ಭಯಮ್ |
ಮರಣೇ ಯಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ತಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ಯಾಚಕೇ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕಳ್ಳಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಹೇಮಾವತಿ

2011-05-03T08:37:00.000-07:00

ನಮ್ಮೂರ ಹತ್ತಿರ ಹರಿಯೋ ಯಗಚೀನ ಕಳ್ಳ ಹೊಳೆ ಅಂತಿದ್ದರಂತೆ. ಯಾಕಂದ್ರೆ, ಅದರ ಹರಿವು ಸಣ್ಣದು, ಆದರೆ, ಎಲ್ಲೋ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮೈಲಿ ಹಿಂದೆ ಮಳೆಯಾದರೆ ಯಗಚಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೆರೆ ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೊಳೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು, ದನ ಕರುಗಳೆಲ್ಲ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವಂತೆ. ಯಾವಾಗ ನೀರು ಬರುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಾಗದೇ, ಕಳ್ಳನ ತರಹ ಜನ ಜಾನುವಾರನ್ನೆಲ್ಲ ನುಂಗಿಕೋತಾ ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದು ಕಳ್ಳ ಹೊಳೆ ಅಂತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಇವೆಲ್ಲ ನಾನು ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದ ವಿಷಯಗಳು.

ಮೂರನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎರಡು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದವು - ಒಂದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಅಂತ, ಮತ್ತೊಂದು ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಂತ. ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಂದರೆ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಬೇಲೂರು ಹಳೇಬೀಡು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ; ಬೆಳೆಯೋ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಗಿ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಕಾಫಿ ಬೀಜ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಂದರೆ ಯಂತ್ರಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕಾಫಿ ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಂತ ನಾವು ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು ಅಂದರೆ ಕಾವೇರಿ ಹೇಮಾವತಿ ಮತ್ತೆ ಯಗಚಿ ಅಂತಲೂ ಇರ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಊರಿಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಯಗಚಿಯ ಹರಿವನ್ನ ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇ ಕಡಿಮೆ. ಊರಿನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಹಾಲುಬಾಗಿಲು ಅನ್ನುವ ಕಡೆ ಯಗಚಿ ಹೊಳೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೀರನ್ನು ಶುಚಿಮಾಡಿ, ಊರಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ತರಗತಿಯ ಕೆಲವು ಹುಡುಗರು ಹಾಲುಬಾಗ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಈಜಿ ಬಂದೆವು ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದ್ದಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ನನಗೆ ಈಜೂ ಬರ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಈ ಹಾಲುಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಈಜೋ ಹುಡುಗರೇನೂ ನನಗೆ ಅಂತಾ ಗೆಳೆಯರೂ ಆಗಿರ್ಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧರೂ ಆಗಿದ್ರಿಂದ, ನಾನು ಹಾಲುಬಾಗ್ಲಿನ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಕಿದ್ರೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಲತ್ತೆಗಳು ಬೀಳ್ತಿದ್ದವು ಅನ್ನೋದೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು. ಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದವನಾಗಿದ್ದೆ. ತೊಂದರೆ ಬಂದಾದಮೇಲಿಂದ ಅದನ್ನ ನಿಭಾಯ್ಸೋದಕ್ಕಿಂತ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ತಡೆಯೋದೇ ಒಳ್ಳೇದು ಅಂತ ಹೇಗೋ ಗೊತ್ತಾಗ್ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತೀ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಹಾಲುಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯೋ ಯಗಚಿಯನ್ನ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ!. ನಾನು ಏನಿದ್ರೂ ಯಗಚೀನ ಕಂಡಿದ್ದಿದ್ದು ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ. ಬೇಲೂರಿಗೆ ಆಗ ಈಗ ಅಂತ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದಿದ್ದುಂಟು. ಅಲ್ಲಿ ಊರಿಗೆ ಹೋಗೋ ಮುಂಚೆ ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆ, ಅದರಡೀಲಿ ಹರಿಯೋ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲುವೇನೇ ಯಗಚಿ! ನದಿ ಅಲ್ಲ, ಹೊಳೆ ಅಲ್ಲ, ಹಳ್ಳ ಅಂತ ಹೇಳೋಕೂ ಕಷ್ಟವೇ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಳ್ಳ ಹೊಳೆ ಅಂತಾರಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವೂ ಬರೋದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಅನ್ನಿಸ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಈಗ ಯಗಚಿಯಂತಹ ಹೊಳೆಗೂ ಈಗ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಬೇಲೂರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ. ಯಗಚಿ ಯಾಕೆ, ಯಗಚೀಗೆ ಸೇರೋ ವಾಟೆಹೊಳೆ ಅನ್ನೋ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹೊಳೇಗೂ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಬಿಡಿ.

ಆದ್ರೆ ಕಟ್ಟೆ ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರೋದು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೀರಾಮದೇವರ ಕಟ್ಟೇನೆ. ಈ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿರೋದು ಹೇಮಾವತಿ ನದಿ ಮೇಲೆ. ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡ ನದಿ ಅಂದ್ರೆ ಹೇಮಾವತಿ.ಗೊರೂರಿನ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ, ಅಥವಾ ನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಂಟರ ಮನೆಯಿಂದ ನೇರ ಕೆಳಗೆ ನಡೆದು ಹೋದರೆ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ, ಅದೆಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿರ್ತಿತ್ತು! ಅಥವಾ ತುಂಬಿ ಸುರಿಯುವ ಗೊರೂರಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತುಕೊಂಡರೆ ತುಂತುರು ಮಳೇಲಿ ನಿಂತಹಾಗಿರ್ತಿತ್ತು!

ಆದ್ರೆ ಹೇಮಾವತಿ ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ನನಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರೋದು ನಮ್ಮೂರಿನ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಹೇಮಾವತಿಯ ವಿಗ್ರಹ. ಹೇಮಾವತಿಗೂ ಒಂದು ವಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿಸಬೇಕು ಅಂತ ಯಾರಿಗೆ ಹೊಳೀತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯೋ ನೀರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಇತ್ತು. ಯಗಚಿಯಂತಹ ಕಳ್ಳಹೊಳೆಯಿಂದ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಇದ್ದ ಮೇಲೆ ಕಷ್ಟವಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೇನಿದ್ದೀತು ಅಂತ ಕೇಳ್ಬೇಡಿ ಮತ್ತೆ. ಗೊರೂರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿದಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ನೀರು ಬರೋ ಯೋಜನೆ ಇದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾದಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಸಂತೋಷವೋ ಸಂತೋಷ. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಮುಕ್ಕಾಲು ದಿನ ಗಾಳಿ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರೂ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತೆ ಅಂತ ಖುಷಿ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿದ್ದ ವಠಾರದ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಮನೆಗಳಿಗೂ ನೀರು ಹೊಂದಿಸಬೇಕಾದ ನಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ (ಬಂದರೆ) ನೀರು ಹಿಡಿದು ಹೊತ್ತು ಹಾಕೋ ಗೋಜಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅಂತ ಒಂದು ನಿರಾಳ. ನೀರೇ ಬರದಿದ್ದಾಗ ೫೫ ಅಡಿ ಆಳದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸೇದಿ ಕೈ ಉರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅಂತ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಆನಂದ. ಆದ್ರೆ ಕನಸುಗಳೆಲ್ಲ ನಿಜ ಆಗೋ ಹಾಗಿದ್ರೆ ಕನಸುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಬೆಲೆ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತೆ? ಈ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಯಂತೂ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕವೋ ದಶವಾರ್ಷಿಕವೋ ಏನೋ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿ, ಪಾರ್ಕಿನ ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಹೇಮಾವತಿ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳೋ ಯೋಗ ಅಂತೂ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಹರಿವಳು ಹೇಮೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಂಗಳದಿ ಅಂತ ಲೋಕಲ್ ಪೇಪರ್ ನಲ್ಲಿ ತಲೆ ಬರಹ ಕಂಡು ಅದೆಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹೇಮೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು.

ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಮೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬರದಿದ್ದರೇನಂತೆ? ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಊರ ನಟ್ಟ ನಡುವೆ ನಿಂತು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳಲ್ಲ? ಈ ಹೇಮಾವತಿ ವಿಗ್ರಹದ ಯೋಚನೆ ಯಾರದ್ದು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅಂದೆನಲ್ಲ. ಯಾರದ್ದಾದರೂ ಆಗಿರಲಿ. ವಿಗ್ರಹ ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರೊ ಕಾವೇರಿಯ ತರಹ ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲ ಈ ಹೇಮಾವತಿ. ಬದಲಾಗಿ, ಎತ್ತರದ ನಿಲುವಿನ, ಆರೋ ಎಂಟೋ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತರುಣಿ. ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಿಡಿದೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿರುವ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿದ ಕೊಡವೊಂದು. ಆರೆಂಟು ಅಡಿ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಈಕೆ, ತನ್ನ ಮುಗುಳುನಗೆಯ ಮುಖದಲ್ಲೇ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿರುವಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲೇ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಹಿಂದುಗಡೆಯ ಪಾರ್ಕಿನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮೂರ ಅರಸರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಟ್ಟ ಹಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳು, ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುತ್ತಾ ಒಣಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹತ್ತಾರು ಜಿಂಕೆಗಳು, ಆಟದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಆಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಗೆ ತಿನ್ನುವ ಕಪಿಗಳು, ಯಾರೇ ಬರಲಿ ನಾವು ಜಗ್ಗೆವು ಎಂದು ಸದಾಕಾಲ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹಾವುಗಳು. ಇನ್ನು ಈ ಹೇಮಾವತಿಯ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ಮಳಿಗೆ. ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತ ಎಳೇ ಸೌತೇಕಾಯನ್ನೋ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನೋ ಮತ್ತೊಂದನ್ನೋ ಮಾರಲು ಕುಳಿತ ಹಳ್ಳೀ ರೈತರು. ಬೇಲೂರ್ ಹಳೇಬೀಡ್ ಬೇಲೂರ್ ಹಳೇಬೇಡ್ ಅಂತಲೋ, ಹಾರ್ನಹಳ್ಳಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಿಪಟೂರು ಅಂತಲೋ ಕೂಗುತ್ತಿರುವ ಮೆಟಾಡೊರ್ ವ್ಯಾನ್ ಚಾಲಕರು. ಮುಂದಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರು. ಅವರ ಬೆನ್ನ ಹತ್ತಿ ಹೋಗುವ ಹುಡುಗರು. ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ದೇವತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು ಈ ಹೇಮಾವತಿ. ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ತೆಳುನಗೆ, ಮಕ್ಕಳು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತೆ ಅನ್ನುವಂತಿರುವ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುಖದಂತಿತ್ತು ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ ಈಗ ನನಗೆ. ಅಥವಾ ಏನಾದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನ್ನುವ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಭಾವ ಅಂತ ಬೇಕಾದರೂ ಅನ್ನಿ. ನಗರ ಸಭೆಯವರ ದಯದಿಂದ, ಊರಿಗೆ ನೀರು ಬರದಿದ್ದರೂ, ಹೇಮಾವತಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕೈಲಿದ್ದ ಬಿಂದಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ನಲ್ಲಿಯ ಹಾಗೇ, ಒಂದು ದಿನ ಇದ್ದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೊಡದೆ ತಾನೊಬ್ಬಳೇ ತಿಂಡಿ ತಿಂದಾಳೇನು ತಾಯಿ ಮತ್ತೆ?

ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷ ಕಾಯಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಹೇಮಾವತಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಳು. ಗಂಗಾ ಸ್ನಾನ ತುಂಗಾ ಪಾನ ಅಂತ ಹೇಳೋ ಮಾತನ್ನ ನೀವು ಕೇಳೇ ಇರ್ತೀರ. ಅದು ಪ್ರಾಸಕ್ಕೆ ಮಾಡಿರೋ ಗಾದೆ ಸ್ವಾಮೀ! ನಾನು ತುಂಗೆ ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿದೆ. ಗಂಗೆ ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ಹೇಮಾವತಿಗೆ ಸಮವಲ್ಲ ಬಿಡಿ! ನಮ್ಮೂರು ಚೆಂದವೂ ನಿಮ್ಮೂರು ಚಂದವೂ ಎಂದೆನ್ನ ಕೇಳಲೇಕೆ? ನಮ್ಮೂರೆ ನನಗೆ ಬಲುಚೆಂದವೆಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕೆ?

ಅಂದಹಾಗೆ ಕಳ್ಳ ಹೊಳೆ ಯಗಚಿ ಕೂಡ ಹೇಮಾವತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳೋ ಹೊಳೆಯೇ. ಹಿಂದೆ ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿರ ಹೇಮಾವತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಳು ಯಗಚಿ. ಅಲ್ಲೊಂದು ಗುಡಿಯೂ ಇತ್ತಂತೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯಂಗಾರರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲೇ ಓದಿದೆ. ಬೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯುವಿನಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು, ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆ. ಗೊರೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಯಾದಮೇಲೆ, ಈ ಸಂಗಮ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತಂತೆ. ಈಗ ಸುಮ್ಮನೇ ಹೇಮಾವತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯ ಹಿನ್ನೀರಿಗೇ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ. ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ! ಹೇಮಾವತಿ ಪಾಪ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರದ ಹಿನ್ನೀರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಾವೇರಿಯನ್ನ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳೋದಿಲ್ವೇ ಮತ್ತೆ?

ಈಗ ನಾನಿರುವ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹೊಳೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಳ್ಳಹೊಳೆಯ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿರುತ್ತೆ. ಇದೂ ಅದರಂತೆ ಪುಟ್ಟ ಹೊಳೆ. ಇದರಲ್ಲೂ ವರ್ಷದ ಮುಕ್ಕಾಲು ದಿನ ನೀರು ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂತೆಯೇ ಹರಿಯುತ್ತೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಂತೂ ನೀರೆಲ್ಲಿದೆ ಅಂತ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಆದರೆ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆಲ್ಲೋ ನಲವತ್ತು ಮೈಲಿ ಆಚೆ ಮಳೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಹೊಳೆಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಹೀಗೇ ಹುಚ್ಚು ಪ್ರವಾಹ ಬಂದು ಊರಿನ ನಟ್ಟನಡುವೆ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತಂತೆ. ಆಮೇಲೆ, ಈ ರೀತಿ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಗದಂತೆ ಒಂದಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನಿ.

ಈ ರೀತಿ ಹಳೆ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲ, ಆ ದಿನಗಳು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದವು ಅನ್ನಿಸೋದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಮನುಷ್ಯ ಬರೀ ನೆನಪುಗಳಿಂದಷ್ಟೇ ಬದುಕೋಗಾಗೋಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಹಿನ್ನೋಟವೂ ಬೇಕು. ಮುನ್ನೋಟವೂ ಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ಆಗಿದ್ದ ಒಳ್ಳೇ ಅನುಭವಗಳು ಒಂದು ರೀತಿ ಖುಷಿ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಕಾಣದ ದಿನಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹುದುಗಿಸಿರುವಂತಹ ಗುಟ್ಟುಗಳು ಅದೇನು ಖುಷಿಗಳನ್ನ ಕೊಡುತ್ತವೋ ಬಲ್ಲವರ್ಯಾರು? ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಳ್ಳಹೊಳೆ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ತರ್ತಿತ್ತೋ? ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಯಾವ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕಳ್ಳಹೊಳೆಗಳು ಬರಬೇಕೋ? ಎಂತೆಂತಹ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೋ!ಅಲ್ಲವೇ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹೂ ಬಾಣ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ

2011-05-01T16:54:00.000-07:00

ಇದು ರಮ್ಯ ಚೈತ್ರ ಕಾಲ. ವಸಂತ ಕಾಲ. ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಸಂತ ಅಂದರೆ ಮನ್ಮಥನ ಗೆಳೆಯನಂತೆ. ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಅರವಿಂದ, ಅಶೋಕ, ನೀಲೋತ್ಪಲ, ಚೂತ ಮತ್ತೆ ನವಮಲ್ಲಿಕಾ - ಹೀಗೆ ಐದು ಹೂವಿನ ಅಂಬುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಎದೆಗೇ ಗುರಿ ಇಡುತ್ತಾನಂತೆ! ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಶಿವನನ್ನೇ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ ಈ ಮದನ ಅಂದರೆ, ಇವನು ಅದೆಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗ ನೋಡಿ! ಶಿವನ ಮೂರನೇ ಉರಿಗಣ್ಣಿಂದ ಬೂದಿ ಆದರೂ, ದೇಹವೇ ಇರದೇ ಹೋದರೂ ತನ್ನ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಸಿಯೇ ಇದ್ದಾನೆ, ಯುಗ ಯುಗಾಂತರದಿಂದಲೂ.

ಈ ಹೂ ಬಾಣ ಹಿಡಿದವನ ಮೇಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ್ಯಗಳ ಭಾವಾನುವಾದವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಮೊದಲಿಗೆ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕ ಎಂಬ ಸಂಕಲದ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳ ಅನುವಾದ ಕೇಳಿ:

ಹರಿ ಹರ ಬೊಮ್ಮರನೂ ಚಿಗರೆಗಣ್ಣಿಯರಿಂದ
ಮೂರ್ಕಾಲ ಮನೆಕೆಲಸದಾಳುಗಳಂತಾಗಿಸಿದ
ತೋರದಿಹ ನೋಟದಲಿ ಮಾತಿನಲಿ ನಿಲುಕದಾ ದೇ
-ವರಿಗೆ ನಮಿಪೆ ಹೂ ಬಾಣಗಳ ಹಿಡಿದಿಹಗೆ

ಅಂತೂ, ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳೇ ಮನ್ಮಥನ ಉಪಟಳದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರರಿದ್ದಾಗ, ಬೇರೆ ಹುಲು ಮಾನವರ ಪಾಡೇನು ಅಲ್ಲವೇ?

ಇನ್ನೊಂದು ಪದ್ಯದ ಅನುವಾದ ನೋಡಿ - ಎಂತಹ ವೀರರಾದರೂ, ಶೂರರಾದರೂ, ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಎದುರುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಭರ್ತೃಹರಿ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಸೊಕ್ಕಿದಾನೆಯ ಅಮಲನ್ನು ಇಳಿಸುವ ವೀರರು;
ಮೃಗರಾಜ ಸಿಂಹವ ಮಡುಹುವಲೂ ನಿಪುಣರು.
ಅಂಥ ಗಟ್ಟಿಗರೆದುರೇ ಸಾರಿ ಹೇಳುವೆ ನಾನು
ಆ ಮನ್ಮಥನ ಸೊಕ್ಕನ್ನು ಅಡಗಿಸುವರು ಸಿಗರು!

ಈ ಮನ್ಮಥನಂತ ಬಿಲ್ಗಾರರು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ. ಬೇರೆಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲಾಳುಗಳು ಲೋಹದ ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿದರೆ, ಮದನನು ಹೂಡುವುದು ಹೂವಿನ ಬಾಣಗಳನ್ನು. ಈ ಹೂಬಾಣಗಳ ಏಟೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯದ್ದು, ನೋಡಿ ಇಲ್ಲಿ:

ಹಲವು ಬಿಲ್ಲಾರರು ಇರುವರು ಜಗದಲ್ಲಿ
ಅಂಬಿನಲಿ ಒಂದನೆರಡಾಗಿ ಸೀಳುವವರು;
ಮದನನೊಬ್ಬನೆ ಇಲ್ಲಿ ಆ ತೆರದ ಬಿಲ್ಲಾಳು
ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಇಬ್ಬರನು ಒಂದಾಗಿಸುವವನು!

ಈ ಮನ್ಮಥ ಹೂಬಾಣಗಳೊಂದನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಯಾಕಂದರೆ ಅವನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಣ್ಣಿದ್ದಾಳೆ! ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಗಂಡನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಸೂಜಿಗಲ್ಲು. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವಳನ್ನ ಹೆಣ್ಣನ್ನ ಮನ್ಮಥನ ಗಾಳವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ ಭರ್ತೃಹರಿ ಇಲ್ಲಿ.

ಮದನನೆಂಬ ಬೆಸ್ತ ಭರದಿ ಹಾಕಿಹನು
ಹೆಣ್ಣೆಂಬ ಗಾಳವನು ಬಾಳಗಡಲಿನಲಿ;
ಅವಳ ತುಟಿಗಳ ಸೆಳೆತಕ್ಕೀಡಾದವರನು
ಹಾಕಿ ಹುರಿಯುವನು ಒಲವ ಬೆಂಕಿಯಲಿ!

ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ, ಒಲವಿನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದು ಹೋಗುವ ಭಯವಿದ್ದರೂ, ಗಂಡಿಗೆ ಅದರ ಗಮನವೇ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆನ್ನುವಿರಾ? ಸ್ವಭಾವತಃ ಚೆಲುವೆಯರಾದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಇನ್ನು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಭರಣಗಳೂ ಸೇರಿಬಿಟ್ಟರೆ ಕೇಳುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲ! ಯಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಾನೆ ಅವರು ಕದಿಯದೇ ಇರುವರು?

ಅಲುಗುತಿಹ ಬಳೆಗಳಲಿ ಬಳುಕುವೊಡ್ಯಾಣದಲಿ
ಝಲ್ಲೆನುವ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಹಂಸವ ನಾಚಿಸುವ ನಡೆಯಿರುವ
ತರಳೆಯರು ಅದಾರ ಮನವ ಅಂಕೆಗೆಡಿಸದೇ ಇಹರು
ತಮ್ಮಂಜಿದ ಮುಗುದೆ ಚಿಗರೆಯ ಹೋಲ್ವ ಕಣ್ಗಳಲಿ!

ಆದರೆ ಈ ಆಭರಣಗಳಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ, ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಅವಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಹಲವು ಆಯುಧಗಳಿವೆಯಲ್ಲ? ಅದನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು. ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,

ಕೊಂಕಾದ ಕುಡಿಹುಬ್ಬು ಕಡೆಗಣ್ಣುಗಳ ನೋಟ
ನಯವಾದ ಮೆಲುನುಡಿ ನಾಚಿಕೆಯ ನಸುನಗೆ
ಲೇಸಾದ ನಿಲುಮೆ ಜೊತೆಗೆ ಹಿತವಾದ ನಡಿಗೆ
ಪೆಣ್ಗಳಿಗಿವು ಸಿಂಗರವು ಮತ್ತವೇ ಆಯುಧವು!

ಹಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಗಂಡು ಏನು ತಾ ಮಾಡಬಹುದು? ತನ್ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು, ಆದೊಂದೇ ದಾರಿ ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ ಭರ್ತೃಹರಿ:

ದೂರ ಸರಿ ಗೆಳೆಯ!
ದಿಟದಿ ಚಂಚಲೆಯೀ
ಸೊಬಗಿನವಳು;

ಹೆಡೆಯನಾಡಿಸುವ
ಚೆಲುವ ನಾಗರವ
ಹೋಲುವಳು.

ದೂರದಿಂದಲೇ ತನ್ನ
ಕುಡಿ ನೋಟವೆನ್ನುವ
ವಿಷದ ಉರಿಯಲ್ಲೇ
ನಿನ್ನ ಸುಡಬಲ್ಲಳು!

ನಿನ್ನ ಕಚ್ಚಿದರೆ
ಬೇರೆ ಹಾವುಗಳು,
ಬದುಕಿಸಿಯಾರು
ನುರಿತ ವೈದ್ಯರು

ಚತುರೆ ಹೆಣ್ಣೆಂಬ
ಹಾವಿಗೆ ಸಿಲುಕಲು
ಉಳಿಸುವ ಆಸೆಯ
ತೊರೆದುಬಿಡುವರು!

ಅಂತೂ ಇಂತೂ, ಮದನನ ಬಾಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದವರಿಗೆ, ಬದುಕುವ ದಾರಿಯೇ ಕಾಣದಾಗದೇ, ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದೂ ಸತ್ತ ಹಾಗೆ ಆಗಿಬಿಡುವ ಭಾವನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಧರ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅನ್ನುವ ಪದದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿರುವ ಒಂದು ಶ್ಲೇಷೆ. ಮನಸ್ಸು ಎನ್ನುವ ಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಕೀರ್ತಿ ಹೇಳುವುದು ಹೀಗೆ:

ಮನಸು ಗಂಡಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ
ಎನುವ ಪಾಣಿನಿಯ ನೆಚ್ಚಿ
ಮನವ ನಿನ್ನಲಿ ಕಳುಹಿ
ನಾನಂತೂ ಕೆಟ್ಟೆ ನಲ್ಲೆ!
ನಾನಂತೂ ಕೆಟ್ಟೆನಲ್ಲೆ!

ಮನವೇನೋ ನಲಿಯತಿದೆ
ನೆಲೆಸಿ ಅಲ್ಲೇನೇ; ಆದರೆ
ಪಾಣಿನಿಯ ತಪ್ಪಿಂದ
ನಾವಂತೂ ಸತ್ತೆವಲ್ಲೆ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನೆನ್ನೆ, ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಂಗದ ವಸಂತ ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ (http://www.kannadasahityaranga.org/) ಓದಿದ ಬರಹ. ಅನುವಾದಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಮೊದಲು ಹಾಕಿದ್ದವೇ. ಒಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಹೆಣೆದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಹೊಸತು!

ಮಾಡಲಾರದ ಕೆಲಸ - ೨

2011-04-29T17:15:00.000-07:00

ಮೊಸಳೆ ಹಲ್ಲಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ರತುನವ ಹೆಕ್ಕಿ ತರಬಹುದು
ಉಬ್ಬರದಿ ಮೊರೆವ ಕಡಲನ್ನು ಹಾಯಾಗಿ ದಾಟಬಹುದು;
ಭುಸುಗುಡುವ ನಾಗರವ ಹೂವಂತೆ ಮುಡಿಯಬಹುದು
ಕಡುಮರುಳರ ಮನವನು ಮಣಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಿಸಲಾಗದು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ (ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ)

ಪ್ರಸಹ್ಯ ಮಣಿಂ ಉದ್ಧರೇತ್ ಮಕರ ವಕ್ತ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾಂತರಾತ್
ಸಮುದ್ರಮಪಿ ಸಂತರೇತ್ ಪ್ರಚಲದೂರ್ಮಿ ಮಾಲಾಂಕುಲಾಮ್|
ಭುಜಂಗಮಪಿ ಕೋಪಿತಂ ಶಿರಸಿ ಪುಷ್ಪವತ್ ಧಾರಯೇನ್ನತು
ಪ್ರತಿವಿಷ್ಟ ಮೂರ್ಖಜನ ಚಿತ್ತಮಾರಾಧಯೇತ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕಾಯ ಮರೆತಳಯ್ಯ ಮರುಳಿಗೆ ವಶವಾಗಿ!

2011-04-28T08:42:00.000-07:00

’ಆಡ ಹೋದ ಕೃಷ್ಣ ಈಗ ಮಣ್ಣು ತಿಂದನಮ್ಮ’! ’ಕೃಷ್ಣ, ಇದು ನಿಜವೇನು’?
’ಹೇಳಿದ್ಯಾರು’? ’ಇವನೇ, ಬಲರಾಮ’ ’ಬರೀ ಸುಳ್ಳು, ನೋಡು ಬಾಯಲಿ ’
ಎನ್ನುತಾವ ಮಗು ಬಾಯ ತೆರೆದಿರಲು ತಾಯಿ ಕಂಡು ಮೂರೂ ಜಗವನು
ಮೈಯನೇ ಮರೆತು ತಾ ತೇಲಿ ಹೋದಳೋ ಆ ಕೇಶವನು ನಮ್ಮ ಕಾಯಲಿ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: (ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಣಾಮೃತದಿಂದ)

ಕೃಷ್ಣೇನಾಂಬ ಗತೇನ ರಂತುಮಧುನಾ ಮೃದ್ಭಕ್ಷಿತಾ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ
ತಥ್ಯಂ ಕೃಷ್ಣ ಕ ಏವಮಾಹ ಮುಸಲೀ ಮಿಥ್ಯಾಂಬ ಪಶ್ಯಾನನಮ್ |
ವಾದೇಹೀತಿ ವಿದಾರಿತೇ ಶಿಶುಮುಖೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮಸ್ತಂ ಜಗ-
ನ್ಮಾತಾ ಯಸ್ಯ ಜಗಾಮ ವಿಸ್ಮಯಪದಂ ಪಾಯಾತ್ಸ ನಃ ಕೇಶವಃ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ:
ಮಗುವೆ ಬಾ ಬಾ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ ಕರೆದಳು
ಮಗುವಿನ ಬಾಯ ಶೋಧಿಸಿದಳು ಬೇಗ
ಬಾಯಲಿ ಕಂಡಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕವ
ಕಾಯ ಮರೆತಳಯ್ಯ ಮರುಳಿಗೆ ವಶವಾಗಿ

ಪುರಂದರ ದಾಸರ "ಕಂದಾ ಬೇಡವೊ ಮಣ್ಣಾಟ ಬೇಡವೋ" ಎನ್ನುವ ಪದದ , ಈ ಮೇಲಿನ ಚರಣವೊಂದರ ಸಾಲಿನಿಂದ ತಲೆಬರಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಏಳೆಂಟು ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ದಾಸರು ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು (ಉ:ಮೂರು ಜಗ, ತೇಲಿಹೋದಳೋ) ಬಳಸಿರುವೆನಾದರೂ, ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಭಾವನೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ!

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಕಾಪಿರೈಟ್ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತೇಲಾಡುತ್ತಿದೆ ಈ ಚಿತ್ರ. ಬಳಕೆ ತಪ್ಪೆಂದು ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಬಿಡುವೆ.

ಗಳಿಕೆ

2011-04-22T17:07:00.001-07:00

ಗಳಿಸಬಹುದೆಷ್ಟು ಹಣವನು? ಬೊಮ್ಮ ಹಣೆಯಲಿ ಬರೆದಷ್ಟು!
ಮರುಭೂಮಿಯಲಾದರೂ ಮೇರುಗಿರಿಗೆ ಹೋದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ;
ಸಿರಿವಂತ ಜಿಪುಣರ ಮುಂದೆರಗದೇ ನೀನು ದಿಟ್ಟನಾದರೆ ಲೇಸು.
ಬಾವಿಯೇನು? ಕಡಲೇನು? ಕೊಡದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ:

ಯದ್ಧಾತ್ರಾ ನಿಜಫಾಲಪತ್ರಲಿಖಿತಂ ಸ್ತೋಕಂ ಮಹದ್ವಾ ಧನಮ್
ತತ್ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀ ಮರುಸ್ಥಲೋSಪಿ ನಿತರಾಮ್ ಮೇರೌ ತತೌ ನಾಧಿಕಂ
ತದ್ಧೀರೋ ಭವ ವಿತ್ತವತ್ತ್ಸು ಕೃಪಣಂ ವೃತ್ತಿಂ ವೃಥಾ ಮಾ ಕೃಥಾಃ
ಕೂಪೇ ಪಶ್ಯ ಪಯೋನಿಧಿವಾಪಿ ಘಟಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ತುಲ್ಯಂ ಜಲಂ

यद्वात्रा निजफालपट्टलिखितं स्तोकं महद्वा धनं
तत्प्राप्नोति मरुस्थलेऽपि नितरां मेरौ च नातोऽधिकम्‌ ।
तद्धीरो भव वित्तवत्सु कृपणं वृत्तिं वृथा मा कृथाः
कूपे पश्य पयोनिधावपि घटो गृह्यति तुल्यं जलम्‌ ।।

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮಾಡಲಾರದ ಕೆಲಸ

2011-04-13T16:47:00.000-07:00

ಮರಳ ಹಿಂಡುತ ನೀವು ಎಣ್ಣೆಯನೂ ತೆಗೆದೀರಿ
ಬಿಸಿಲುಗುದುರೆ ನೀರಲ್ಲೇ ದಾಹ ನೀಗಿಸಿಕೊಂಡೀರಿ;
ಅಲೆದಾಡುತ ಕಂಡೀರಿ ಕೊಂಬಿರುವ ಮೊಲವನ್ನೂ
ಕಡುಮರುಳರ ಮನವನೆಂತು ಮಣಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಿಸುವಿರಿ?

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ - ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಿಂದ

ಲಭೇತ ಸಿಕತಾಸು ತೈಲಮಪಿ ಯತ್ನತಃ ಪೀಡಯನ್
ಪಿಬೇತ್ಚ ಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾಸು ಸಲಿಲಂ ಪಿಪಾಸಾರ್ದಿತಃ ||
ಕದಾಚಿದಪಿ ಪರ್ಯಟನ್ಶಶವಿಷಾಣಮಾಸಾದಯೇನ್ನತು
ಪ್ರತಿನಿವಿಷ್ಟಮೂರ್ಖಜನಚಿತ್ತಮಾರಾಧಯೇತ್ ||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರ ವಿಚಾರಪ್ರಪಂಚದಿಂದ - ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಋ ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ

2011-04-12T11:24:00.000-07:00

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರ ’ವಿಚಾರಪ್ರಪಂಚ’ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಬರಹವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ - ಪುಸ್ತಕ ಓದಿಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಒಂದು ಚೂರು ರುಚಿ ತೋರಿಸಿ, ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಗಾಳ ಇದು ಅಂತ ಬೇಕಾದರೂ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ!

ಕೊ: ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು, ಲೇಖಕರ ವಿವರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಕಾಪೀರೈಟ್ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ!
ಕೊ.ಕೊ: ಓದಲು ಕಷ್ಟವಾದರೆ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಚಿಟಕಿಸಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರುವುದು.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಗಾನ ವನ ಮಯೂರಿ

2011-04-06T10:09:00.000-07:00

ಇವತ್ತು (ಏಪ್ರಿಲ್ ೬,೨೦೧೧) ಸಂಗೀತಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಅಗಲಿದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀಮತಿ ಕಲ್ಪಕಂ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ (೧೯೨೨-೨೦೧೧) ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೊಂಡಿ.ಇವತ್ತು ಅವರು ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಜೊತೆ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅವರ ಸಂಗೀತ ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಇದೆ. ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಬಹುಕಾಲ ಇರುವುದು.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ವಿಜಯ್ ಶರ್ಮ Picture Courtesy: Vijay Sarma

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ನಾನೇ ಚೆನ್ನೈ ವಾಸಿಯಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದಾಗಲೂ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಅವರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಂತಹ ದುರದೃಷ್ಟ! ನಂತರ ನನಗೆ ಅವರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ಕಲ್ಪಕಂ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲೇ. ೧೯೯೪-೯೫ರಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಆಗಿನ್ನೂ ನ್ಯೂಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳ ಕಾಲ. rec.music.indian.classical ಅನ್ನುವುದೊಂದು ನ್ಯೂಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ನಾನು ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದಷ್ಟು ವರ್ಷ, ಅಂದರೆ ಕಲ್ಪಕಂ ಅವರು ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕೆಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ, ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು.

ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಶ್ರೀಮತಿ ಕಲ್ಪಕಂ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್, ದೀಕ್ಷಿತರ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪಾಠಾಂತರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದವರು. ಎಷ್ಟೆಂದರೆ, ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಕಲ್ಪಕಂ ಅವರ ವೀಣೆಗೆಂದೇ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೋ ಎನ್ನುವಷ್ಟು. ಒಂದು ಗುಲಗಂಜಿ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಒಂದು ಗುಲಗಂಜಿ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ನುಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅವರೇ ಸಾಟಿಯಾಗಿದ್ದವರವರು.

ಅವರು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೀಕ್ಷಿತರ "ಗೌರೀ ಗಿರಿರಾಜ ಕುಮಾರಿ ಗಾನ ವನ ಮಯೂರಿ" ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಗಾನ ವನ ಮಯೂರಿಯ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ಕಲ್ಪಕಂ ಅವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ನಮನಗಳನ್ನು ಅವರ ಒಂದು ಮುದ್ರಿಕೆಯೊಡನೆಯೇ ಮಾಡುವೆ:

(ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಿಷ್ಯ ವಡಿವೇಲು ಅವರ ನಾಟ ರಾಗದ ’ಸಮುಖಮುನು’ ಎಂಬ ಅಪರೂಪದ ವರ್ಣ)

ಒಬ್ಬ ರಸಿಕರು ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಸರಸ್ವತಿ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನೆಡೆಗೇ ಮರಳಿದ್ದಾಳೆ"!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹಸಿರೆಂಬೆಯ ಹೊಡೆತವೂ, ಒಣಸೌದೆಯ ಲತ್ತೆಯೂ...

2011-03-31T13:24:00.000-07:00

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೆ ಭಾಷೆಯ ಸಂಬಂಧೀ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಒಂದು ದೂರಿದೆ.

ಇದೇನೂ ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಮಾತಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಬೇಕಾದ್ದೇನೇ, ಒಂದು ಅಳವಿಗೆ. ಮಹತ್ತಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪವರ್ತ್ಯ, ಮರ್ಕೇಟರ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣ - ಅನ್ನೋ ತರಹದ ಕೆಲವು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅದನ್ನ ಹೇಗೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ವಿ ಅನ್ನೋದೇ ಮರೆತು ಹೋಗಿರತ್ತೆ.

ಇದೇ ತರಹ ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ, ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳೋದನ್ನ ಕೇಳ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ ಅಂತ ಒಪ್ಪೋಣ. ಎಷ್ಟೇ ಅಂದ್ರೂ ಕನ್ನಡ ಮೂಲದ ಪದಗಳಲ್ಲ ಅವು.

ಇವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೊರಳಿಸಿದ, ಕೊರಳಿಸದ ಅನ್ನೋ ಬಳಕೆಯನ್ನ ನೋಡ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಾಕೋದು ಒಳ್ಳೇದೇ. ಅಲ್ಲದೇ, ಕೊರಳು ಅನ್ನೋದು ಕನ್ನಡವೇನೇ.

ಆದರೆ ಕೊರಳಿಸಿದ, ಕೊರಳಿಸದ ಅನ್ನೋದು voiced consonant, voiceless consonant ಅನ್ನೋದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ತಾನೇ?

ಹಸೀ ಕೊಂಬೇಲಿ ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಡ್ರೂ, ಒಣಗಿದ ಸೌದೇಲಿ ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಡ್ರೂ, ಏಟು ಏಟೇನೇ. ಅಲ್ವಾ?

ಇದರ ಬದಲು ’ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ’, ’ಒತ್ತಿ ಹೇಳದ’ ಅಂತ ಹೇಳಬಹುದು ಅಂತ ಎಣಿಸ್ತಿದ್ದೆ. ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ, ಮತ್ತೆ ಬೀದೀಲಿ ಹೋಗೋ ಮಗೂನ ಕರೆದು ಹೇಳಿದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋ ಅಂತಹ ಬಳಕೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ದೀಪ ಜಗ್ಗನೆ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹಾಗೆ ಅಂತ ಹೇಳೋದಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಕಲಿಕೆಯ ಪದಗಳನ್ನ ಹುಟ್ಟಿಸೋದಕ್ಕೆ, ನಾನೇನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನೋ, ಡಾಕ್ಟರೇಟನ್ನೋ ಪಡ್ಕೊಂಡಿದೀನಾ? ಇಲ್ವಲ್ಲಾ?

ಕನ್ನಡ ಬೇಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಾದ್ರೂ ಯಾವ್ದಾದ್ರೂ ಡಿಗ್ರಿ ಗಳಿಸಿದ್ದೀನಾ? ಹೋಗ್ಲಿ, ಅದಲ್ಲದೇ ಇದ್ರೆ ಸ್ವಾಹಿಲೀನಲ್ಲೋ, ಗೊಂಡಿನಲ್ಲೋ, ಬ್ರಾಹುಯಿನಲ್ಲೋ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದೀನಾ? ಅದೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂದ್ರೆ Comparative linguistics ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಏನಾದ್ರೂ ಓದಿದ್ದೀನಾ? ಒಂದೂ ಇಲ್ಲ.

ನನಗ್ಯಾಕಪ್ಪ ಇಲ್ಲದ ಉಸಾಬರಿ? ಈಗಾಗಲೇ ಅವರಿವರು ಮನೆಮಾತು ಕನ್ನಡವಲ್ಲದವರು, ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಕೆ ಅಯೋಗ್ಯರು ಅನ್ನೋ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟು ಡಂಗೂರ ಸಾರಿಯೂಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರಲ್ಲ!

ಬಡವಾ ನೀ ಮಡಗಿದ್ ಹಾಗಿರು ಅಂತ ತೆಪ್ಪಗೆ ಇರ್ತೀನಿ. ಅದೇ ಒಳ್ಳೇದಲ್ವೇ? ಇವತ್ತು ಮನೆಗೆ ಹೋದ ತಕ್ಷಣ ಮಾಡೋ ಕೆಲಸ ಅಂದ್ರೆ, ಪುಸ್ತಕದ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿರೋ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶಯ್ಯಂಗಾರರ ಚೆನ್ನಬಸವನಾಯಕ, ಚಿಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ, ಮತ್ತೊಂದಷ್ಟು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು, ಡಿವಿಜಿ ಅವರ ಒಂದೆರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಅಡಗಿಸಿಬಿಡ್ತೀನಿ. ಕನ್ನಡ ಮನೆ ಮಾತಲ್ಲದ ಇವರೆಲ್ಲ ಬರೆದಿರೋದನ್ನ ಓದಿ, ಆಮೇಲೆ ಬರೋ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಕನ್ನಡವೂ ಮರೆತು ಹೋದರೆ ? ಅಲ್ವಾ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕಾಮನ ಹಬ್ಬ

2011-03-18T14:21:00.000-07:00

ಇದೀಗ ತಾನೇ ನೆನಪಾಯ್ತು - ನಾಳೆ ಫಾಲ್ಗುಣದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಅಂದ್ರೆ ಕಾಮನ ಹಬ್ಬ. ಶಿವ ಮನ್ಮಥನ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಹಣೆಗಣ್ಣನ್ನ ತೆರೆದು ಅವನ ಸುಟ್ಟ ದಿನವೇ ಇದು ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ದಿನವೇ ಅವನು ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ನಂತರ ಅಲ್ಲೇ ಸುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅವಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು; ವಿರಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಶಿವನು ಪ್ರೇಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಷಣ್ಮುಖ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಇದೇ ಕಾಳಿದಾಸನ ಕುಮಾರ ಸಂಭವ ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಹೂರಣ.

ಅದಕ್ಕೇ ಶಿವನನ್ನು ಭರ್ತೃಹರಿ ತನ್ನ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ: (ಪದ್ಯ -೯೭)

ಏಕೋ ರಾಗಿಷು ರಾಜತೇ ಪ್ರಿಯತಮಾದೇಹಾರ್ಧಧಾರೀ ಹರೋ
ನೀರಾಗಿಷ್ವಾಪಿ ಯೋ ವಿಮುಕ್ತ ಲಲನಾಸಂಗೋ ನ ಯಸ್ಮಾತ್ಪರಃ |
ದುರ್ವಾರ ಸ್ಮರಬಾಣಪನ್ನಗವಿಷಜ್ವಾಲಾವಲೀಢೋ ಜನಃ
ಶೇಷಃ ಕಾಮವಿಡಂಬಿತೋ ಹಿ ವಿಷಯಾನ್ ಭೋಕ್ತುಂ ನ ಮೋಕ್ತುಂ ಸಮಃ ||

(ಸಾರಾಂಶ: ಪ್ರೇಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರೇಸರನಾದವನು ತನ್ನ ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನಾದಂತಹ ಶಿವ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅವನೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಗವನ್ನು ತೊರೆದ ವಿರಾಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವನೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ! ಅದಕ್ಕೇ ಅಲ್ಲವೇ ನಿವಾರಿಸಲಾರದ ಹಾವಿನ ವಿಷ ಜ್ವಾಲೆಯಂತಹ ಕಾಮಬಾಣಗಳನ್ನು ಅವನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು? ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದ ಆಗುವುದೇನು? ಪಾಪ, ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಅವರು, ಅನುಭವಿಸಲೂ, ಬಿಡಲೂ, ಒಂದೂ ಅರಿಯದೇ ಹೋಗುವರು!)

ಇದರ ಜೊತೆಗೇ, ಮಹಾ ವೀರ ಅರ್ಜುನ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೂ ಈ ದಿನವೇ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ ಉತ್ತರಫಲ್ಗುಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಳಿ ಇದ್ದಾಗ ಅಂತ ಮಹಾಭಾರತ ಹೇಳುತ್ತೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಫಲ್ಗುಣ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.

ಆಕಾಶ ನೋಡೋ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಇವತ್ತು ರಾತ್ರಿ ನೋಡಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ - ಚಂದ್ರ ಅದೇ ಉತ್ತರಾ ನಕ್ಷತ್ರದ (Beta Leonis) ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರ್ತಾನೆ. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಫಾಲ್ಗುಣ ಅಂತ ಹೆಸರು ಬಂದಿರೋದೂ ಕೂಡ, ಚಂದ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪೂರ್ವಫಲ್ಗುಣೀ/ಉತ್ತರ ಫಲ್ಗುಣೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬಳೆ ಇರ್ತಾನೆ ಅಂತಲೇನೆ. ನಮ್ಮ ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಹನ್ನೆರಡೂ ತಿಂಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬಂದಿವೆ - ಚೈತ್ರ - ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಇರುವುದು ಚಿತ್ತಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ; ವೈಶಾಖ - ವಿಶಾಖಾ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ - ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ಆಷಾಢ - ಪೂರ್ವಾಷಾಢ/ಉತ್ತರಾಷಾಢ, ಶ್ರಾವಣ - ಶ್ರವಣ, ಭಾದ್ರಪದ - ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರ/ಉತ್ತರಾಭಾದ್ರ, ಆಶ್ವಯುಜ - ಅಶ್ವಿನೀ, ಕಾರ್ತೀಕ - ಕೃತ್ತಿಕಾ, ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ - ಮೃಗಶಿರಾ, ಪೌಷ (ಪುಷ್ಯ) - ಪುಷ್ಯ, ಮಾಘ - ಮಖಾ ಹೀಗೆ ಆಯಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಂದ್ರ ಆಯಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಳಿ ಇರ್ತಾನೆ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೇನೇ. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಮರೆಯೋದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮೊನ್ನೆಮೊನ್ನೆ ಓದಿದ ಒಂದು ವಿಷಯ ಹೇಳ್ಬಿಡ್ತೀನಿ. ಮೊನ್ನೆ ನಾನು ಓದಿದ್ದಷ್ಟೇ - ವಿಷಯ ಹಳೇದೇ! ಪುರಾತನ ಚೀನೀ ತಿಂಗಳುಗಳ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕೂಡ ಭಾರತದಿಂದ ಹೋಗಿವೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಅವರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹಳೆಯ ಹೆಸರೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಅನ್ನೋದೇ ಆ ವಿಷಯ!

ಹಿಂದಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ವಾಹಿನಿಗಳ(ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳ!) ದಾಳಿ ನಮ್ಮೂರ ಕಡೆ ಆಗೋ ಮೊದಲು, ಹೋಳಿ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರು ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಅಷ್ಟು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡೋರಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಎರಚೋದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಣ್ಣ ಹಾಕೋ ಓಕುಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇವರ ಉತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡ್ಕೋತಿದ್ದರು. ಈ ಫಾಲ್ಗುಣದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಕಾಮನ ಹಬ್ಬ ಅಂತಲೋ, ಕಾಮನ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅಂತಲೋ ಕರೆಯೋದೇ ರೂಢಿ ಆಗಿತ್ತು. ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೌದೆ ಕಸ ಕಡ್ಡಿ ಮೊದಲಾದ್ದೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ,”ಕಾಮಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಭೀಮಣ್ಣ ಬೆರಣಿ’ ಅಂತಲೋ ಏನೋ ಹಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರನ್ನ ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು. ಅದೊಂದು ತರಹ ಸಂಭ್ರಮದ ಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.

ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳೋದಾದ್ರೆ ಕಾಮನ ಹಬ್ಬ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗ್ತಿತ್ತು. ಏನಂದ್ರೆ, ಶಾಲೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಮುಗಿಯೋ ಕಾಲ ತಾನೇ ಅದು? ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿ, ಮತ್ತೆ ಹದಿನೈದುದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ತೇರು! ಅಂದ್ರೆ ಬೇಸಿಗೆ ರಜಾ! ಮಜವೇ ಮಜಾ!

ಆ ದಿನಗಳೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದವೋ? ಎಲ್ಲೋ ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ನನ್ನ ಬಾಳಿನಿಂದಂತೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ..

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಪಹಾಡಿ

2011-03-11T10:13:00.000-08:00

ನಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನದೀಮೂಲ ಹುಡುಕಿದಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ. ರಾಗಗಳಿಗೂ, ಅವುಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಭಾವನೆಗಳಿಗೂ ಯಾವ ನೇರ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ರಾಗಗಳು ದೇವ ದೇವಿಯರ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ತೋರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರುಳ್ಳ ರಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರಬೇಕೆಂಬುದೂ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಗಕ್ಕೆ ಇಂತಹದ್ದೇ ಹೆಸರೇಕೆ ಬಂತು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವೇ.

ಆದರೆ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವು ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆಯೋ ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಕನ್ನಡ, ಕಾನಡಾ, ಕನ್ನಡಗೌಳ, ಕನ್ನಡಬಂಗಾಳ, ಸಿಂಧುಕನ್ನಡ, ಗುರ್ಜರಿ, ಗೌಳ(ಗೌಡ), ಗೌಡಮಲ್ಹಾರ್, ಬಂಗಾಳ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಸುರುಟಿ, ಸೋರಟ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವಾರು ದೇಶವಾಚಕ ರಾಗಗಳಿವೆ. ಹಾಗೇ ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವಂತಹ ಯಮನ್/ಕಲ್ಯಾಣಿ (ಎಮನ್), ಹೆಜ್ಜುಜ್ಜಿ ( ಹಿಜಾಜ್) ಮೊದಲಾದ ರಾಗಗಳೂ ಇವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಬಂದಿರುವಂತಹ ಎರಕಲಕಾಂಭೋಜಿ, ಪಹಾಡಿ ಮೊದಲಾದ ರಾಗಗಳೂ ಇವೆ.

ಇವತ್ತು ನಾನು ಹೇಳಹೊರಟಿದ್ದು ಪಹಾಡಿ ರಾಗದ ಬಗ್ಗೆ. ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು ಅಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ರಾಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಆರೋಹಣ ಅವರೋಹಣಗಳಿಂದ ಅದರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಲು ಹೋದರೆ ಪಹಾಡಿ ರಾಗದ ಮೂಲ ಸ್ವರಸಂಪತ್ತಿಯು ಮೋಹನ (ಅಥವಾ ಭೂಪಾಲಿ) ರಾಗದ ಸ್ವರ ಸಂಪತ್ತಿಯೇ. ಅಂದರೆ

ಸ ರಿ ಗ ಪ ದ ಸ
ಸ ದ ಪ ಗ ರಿ ಸ

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳೂ (ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ) ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೇ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಭೂಪಾಲಿಗೂ ಪಹಾಡಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನಂತೀರಾ? ಎರಡಿವೆ. ಒಂದು ಪಹಾಡಿಯು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮೂಲವಾದ್ದರಿಂದ, ವರ್ಜ್ಯ ಸ್ವರಗಳನ್ನ ಅಷ್ಟು ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಅವರೋಹಣದ ಎಷ್ಟೋ ಸಂಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿ, ಮ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ರಂಜನೆಗೋಸ್ಕರ ಬಳಸಲೂಬಹುದು. ಮತ್ತಿನ್ನೊಂದೇನೆಂದರೆ, ಪಹಾಡಿಯು ಮಂದ್ರ ಮತ್ತೆ ಮಧ್ಯ ಸ್ಥಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವಂತಹ ರಾಗ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಾಡುವಾಗ/ನುಡಿಸುವಾಗ, ಮಧ್ಯಮಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಪರಿಪಾಠವಿದೆ.

ಪಹಾಡಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಿರುರಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಚೇರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ/ನುಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಭಜನ್ ಮೊದಲಾದ ಲಘು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ - ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ, ಶಿವ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಜ್ ಭೂಷಣ್ ಲಾಲ್ ಕಾಬ್ರಾ ಅವರ ’Call of the Valley' ಯ ಪಹಾಡಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಚನೆ:

ಪಹಾಡಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ೬೦ರ ದಶಕದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ’ನಾಂದಿ’ ಯ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆ - ಉಡುಗೊರೆಯೊಂದ ತಂದ ನನ್ನಯ ಮನದಾನಂದ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಶುದ್ಧ ಪಹಾಡಿಗೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಅನ್ಯಸ್ವರಗಳ ಬಳಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ.

ಕಾಕನ ಕೋಟೆ ಚಿತ್ರದ ’ನೇಸರ ನೋಡು’ :

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗೀತೆ - ದೋಣಿ ಸಾಗಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ- ಇದರಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಸ್ವರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ನುಸುಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪಹಾಡಿ, ನಂತರ ಅದೇ ಹೆಸರು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ - ಡಾ.ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳರ ಒಂದು ಭಜನ್ - ಆಜ್ ಆಯೇ ಶ್ಯಾಮ್ ಮೋಹನ್

ಪಹಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಚನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯೇ ಆದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಾಲ್ಗುಡಿ ಜಯರಾಮನ್ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ತಿಲ್ಲಾನ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊಳಲಿಗೆ

2011-03-04T18:23:00.000-08:00

ಓ ಕೊಳಲೇ,
ನೀನಿರುವೆ

ನಸುನಗುವ ಮುಕುಂದನ
ಮೊಗದಾವರೆಯ ಬಳಿಯೇ;

ಅವನುಸಿರನೇ ಸವಿದು
ನಲಿವ ನಿನಗೆ
ನಾ ಕೈಯ ಮುಗಿವೆ;
ಬೇಡಿಕೊಳುವೆ.

ಆ ನಂದ ಕಂದನ
ರನ್ನದಾ ತುಟಿಗಳ ಬಳಿಸಾರಿ

ನೀ

ಹೇಗೋ ನನ್ನಳಲನ್ನು

ಅವನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ

ಮೆಲ್ಲಗುಸಿರೇ!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: (ಶ್ಲೋಕ ೧೧ - ಲೀಲಾಶುಕನ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಣಾಮೃತ)

ಅಯಿ ಮುರಲಿ ಮುಕುಂದ ಸ್ಮೇರ ವಕ್ತ್ರಾರವಿಂದ-
ಶ್ವಸನಮಧುರಸಜ್ಞೇ ತ್ವಂ ಪ್ರಣಮ್ಯಾದ್ಯ ಯಾಚೇ
ಅಧರಮಣಿಸಮೀಪಂ ಪ್ರಾಪ್ತವತ್ಯಾಂ ಭವತ್ಯಾಂ
ಕಥಯ ರಹಸಿ ಕರ್ಣೇ ಮದ್ದಶಾಂ ನಂದಸೂನೋಃ

-ಹಂಸಾನಂದಿ